Кіріспе
Мысыр перғауыны Хасехемре Неферхотеп I – Мысыр перғауыны, орта XIII династиясының билеушісі, б.з.д. 18 ғасырдың екінші жартысында билеген. Ғалымдарға байланысты, бұл кез кешірек Орта Мемлекеттік кезең немесе ерте Екінші аралық кезең деп аталады. XIII династияның ең жақсы куәландырылған билеушілерінің бірі Неферхотеп I 11 жыл билік жүргізді. Неферхотеп I – Теб қаласынан шыққан, әскери тәжірибесі бар қарапайым отбасының немересі. Неферхотеп I-нің бұрынғы билеушісі Собехотеп III-ке қатысы белгісіз, және ол тақты басып алған болуы мүмкін. Неферхотеп I, шамасы, Мари патшасы Зимри Лим және Вавилон патшасы Хаммурапимен бір замандас болған. Оның он жылдық билігіндегі іс-әрекеттері туралы көп мәлімет жоқ, ал оның билігінен сақталған ең маңызды құжат – Абидостан табылған стела, онда Озирис мүсінінің жасалуы және Неферхотептің "құдайлардың уақыт басында берген нұсқауымен" жасалуы туралы баяндалған.
Khasekhemre Neferhotep I was an Egyptian pharaoh of the mid Thirteenth Dynasty ruling in the second half of the 18th century BC during a time referred to as the late Middle Kingdom or early Second Intermediate Period, depending on the scholar. One of the best attested rulers of the 13th Dynasty, Neferhotep I reigned for 11 years. The grandson of a non royal townsman from a Theban family with a military background, Neferhotep I's relation to his predecessor Sobekhotep III is unclear and he may have usurped the throne. Neferhotep I was likely contemporaneous with kings Zimri Lim of Mari and Hammurabi of Babylon. Little is known of his activities during his decade long reign and the most important document surviving from his rule is a stela from Abydos recounting the fashioning of an image of Osiris and Neferhotep's determination that it be made "as instructed by the gods at the beginning of time".]]
Куәліктер
[[Файл:NeferhotepScarabPetrie. png|thumb|right|180px|Скарбейде "Ра ұлы, Неферхотеп, патша анасы Кемиден туған" деп жазылған. Басқа куәліктерге 60-тан астам скарабей мөрлері, 2 цилиндрлі мөр, Элефантинадан бір мүсін, Вади-эль-Шатт-эль-Ригал, Сехел аралы және Филадан 11 тас жазулары кіреді. Карнакта Неферхотептің екі мүсіні бар екі науа, сондай-ақ Неферхотеп пен IV Собехотептің папирустары бар тұғыр табылды. Сол кезде Египет астанасы орналасқан Файюм аймағынан да бірнеше куәліктер бар, атап айтқанда, қазір Болонья археологиялық мұражайында сақталатын Шедеттегі Собек және Хорға арналған патшаның мүсіні, сондай-ақ Турин канонының 7-ші бағаны, 25-ші қатары. Турин патшалар тізімі Неферхотептің билігін 11 жыл 1-4 айға созуды көрсетеді, бұл Мернеферре Айдан (23 жыл) және IV Собехотептен (9-12 жыл) кейін династиядағы екінші немесе үшінші ең ұзақ билік ету мерзімі. Алайда, Неферхотептің абсолютті хронологиялық орны күмәнді, Райхольт пен Бейкер оны 13-ші династияның 26-шы және 27-ші фараоны деп санайды, ал Детлеф Франке мен Юрген фон Беккерат оның тек 22-ші билеуші болғанын мәлімдейді. Сол сияқты, Неферхотептің билігінің абсолютті мерзімі ғалымдар арасында 40 жылға дейін өзгереді, Ким Рихольт оның билігінің басталғанын шамамен б.з.д. 1740 жылға, ал Томас Шнайдер б.з.д. 1700 жылға жатқызады. Бұл пікір басқалармен, соның ішінде Манфред Биэтак, Дафна Бен Тор және Джеймс пен Сьюзан Алленмен қабылдамайды, олар Неферхотеп I бүкіл Египеттің үстінен билік еткенін айтады. Бұл көзқарасты қолдайтын мысалдар ретінде Египеттің солтүстік-шығысында, Левантта табылған Неферхотептің бірнеше куәліктері, әсіресе Библос губернаторы Янтинудың стеласы, олардың замандас болғанын көрсетеді. Егер осылай болса, Неферхотеп I Хянмен немесе оның ішінде Сакир Хар сияқты алдыңғыларының біреуімен замандас болған болар еді және Нил дельтасында билік етпеген болар еді. Бұл тұжырым қазіргі уақытта қызу талқылауда, өйткені дәстүрлі египеттік хронологияда Собехотеп IV және Хян арасында шамамен 100 жылдық айырма бар.
Іс-шаралар
Неферхотеп І туралы көптеген куәліктер болса да, оның он жылдық билігі кезінде атқарған іс-әрекеттері туралы салыстырмалы түрде аз мәлімет бар. Тұғыры оның сол жерде бірқатар құрылыс жұмыстарын жүргізгенін көрсетеді. Патшаның қазірге дейін сақталған ең маңызды ескерткіші – оның билік еткен екінші жылына жатқан, қатты тозып, үлкен стела, ол Абидос қаласында табылған. Стеладағы жазу – ежелгі египеттік патшаның мүсінді қалай жоспарлап, жасауға бұйрық беретінін көрсететін сирек мәтіндердің бірі. Әдеттегідей, стела Неферхотептің титулымен басталады: Хорус Ұлылығы: Екі Жердің негізін қалаушы, Екі Бикесі: Шындықты ашатын, Алтын бүркіт: Махаббаттың мәңгілігі, Жоғарғы және Төменгі Египеттің патшасы Хасехемре, Раның ұлы Неферхотеп, патша анасы Кемиден туған, Ра сияқты өмір, тұрақтылық және билікпен мәңгілікке ие болсын. Содан кейін Неферхотептің "Сұлулықпен нұрланған" сарайында, шамасы Ічтауиде орналасқандығы айтылады. Осы мақсатта Неферхотеп алдымен шенеуніктерден "Атумның бастапқы жазбаларында" сақталған, діни бейнелер жасау туралы нұсқаулар туралы хабар алады. Әсіресе мүсін өнерінде өте жоғары сапалы туындылар жасалған.
The Majesty of the Horus: Founder of the Two Lands, He of the Two Ladies: Revealing the Truth, Falcon of Gold: Lasting of Love, King of Upper and Lower Egypt Khasekhemre, Son of Ra Neferhotep, born to the king's mother Kemi, granted life, stability, and dominion like Ra forever. It then describes how Neferhotep, residing in his palace "Exalted of Beauty" likely located in Itjtawy, desires that an image of Osiris be made in order for it to participate in the yearly festival held in the god's honour in Abydos in Upper Egypt. To this end, Neferhotep first enquires to his officials about instructions regarding the making of divine images said to be contained in "the primeval writings of Atum". and especially in sculpture some remarkably high quality art works were produced.
Қабір
2017 жылға дейін Неферхотеп I қабірі ресми түрде анықталмаған, бірақ қазір оның Абидос қаласында орналасқандығына күшті дәлелдер бар. 2013 жылдан бері Пенсильвания университетінің археологтар тобы Йозеф В. Вегнер басшылығымен Абидос қаласында, ежелгі египеттіктер Анубис тауы деп атаған табиғи төбенің етегінде, Кейінгі Орта патшалық – Екінші аралық кезеңдегі патшалық некрополін қазып жатыр. Некрополь 12-ші династияның Сенусрет III-нің алып жерлеу кешенінің жанында орналасқан және кем дегенде екі үлкен қабірден тұрады, олар 13-ші династияның ортасында салынған пирамидалар болуы мүмкін, сондай-ақ кем дегенде сегіз патшалық қабірлер, бәлкім Абидос династиясына жатады. Екінші аралық кезеңде тауарлар мен тастардан тоналған үлкен қабірлердің бірі, бүгінде S10 қабірі ретінде белгілі, қазір Неферхотептің інісі Собекхотеп IV патшаға тиесілі деп есептеледі, себебі жақын маңдағы патшалық қабірлерден Собекхотептің есімін көрсететін бірнеше археологиялық жәдігерлер табылды, мысалы, Воссерибр Сенебкай қабірінен. Осыған байланысты Вегнер S9 бейтаныс, үлкен көрші қабырдың Неферхотеп I-ге тиесілі болуы мүмкін деген болжам жасады. Египеттанушылар екі патшаның да өмір сүрген кезеңде Абидос аймағында өте белсенді болғанын атап өтті. Неферхотептің қабірінің орналасқан жеріне қатысты бұрынғы болжамдардың бірі Николас Гримал ұсынған, Неферхотепті эль Лишттегі пирамидада жерлеген, бұл пікірді Майкл Райс та қолдаған. Шавабти матаға оралып, стильдік ерекшеліктеріне сүйене отырып 13-ші династияға жататын шағын табытқа салынған. Бұл, сондай-ақ Вахнеферхотептің аты және «Патшаның ұлы» деген лақабы, Вахнеферхотептің Неферхотеп I-нің ұлы болғанын көрсетеді.
Бірлескендіктер
[[Файл:Неферхотеп I Коноссо. png|thumb|right|300px|Karl Richard Lepsius салған Коноссодағы тас жазуында Монту, Мин және Сатет Неферхотеп І-нің папирустарында бейнеленген. Sihathor екі тізімде де қайтыс болған деп жарияланса да, кейбір египтологтар бұл екі патшаның бірлесіп билік құрғанының дәлелі деп санайды, ал басқалары, Рихольт сияқты, бұл түсіндірмені қабылдамайды және жазуды Собекотеп өзінің қайтыс болған бауырының құрметіне жасаған деп есептейді. Бұл стелада "Библос губернаторы, губернатор Якиннің ұлы Янтину" тақ отырған күйінде бейнеленген, ал оның алдында Неферхотеп І-нің есімі мен тағы аты жазылған. Шындығында, Библос сол кезде жартылай тәуелсіз египеттік провинция болған және "Библос патшасы" – бұл фараон атынан билік жүргізген семит патшасы болуы керек. Мари архивтерінің көп бөлігі қаланың соңғы патшасы Зимри Лимнің билік кезіне, Хаммурапидің замандасына, соңынан Мариді басып алған кезеңге сәйкес келеді. Бұл Неферхотеп І – Янтину – Зимри Лим – Хаммурапи арасындағы уақыттық сәйкестікті көрсетеді.