Буэнос-Айрес әшекейлері: Аргентинаның «Fileteado» өнері
Fileteado
Буэнос-Айрес салт-дәстүрі: Fileteado – әсем өрнектермен, өлеңдермен безендірілген көркем әріптер. Аргентина мәдениетінің символы, таксилерде, автобустарда кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аргентиналық әшекейлеу дәстүрі
Argentine tradition of embellishment
Филетеадо (fileteˈaðo) – Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласында кең таралған стильді сызықтармен және гүлді, өрмелегіш өсімдіктермен сурет салу және әріптерді безендіру түрі. Ол түрлі-түрлі сүйікті заттарды әшекейлеу үшін қолданылады: жарнама тақталары, таксилер, жүк көліктері, тіпті ескі colectivos, яғни Буэнос-Айрес автобустары. Филетелер (филетеадо стиліндегі сызықтар) көбінесе түрлі-түсті әшекейлермен және симметриямен толы болады, сонымен қатар поэтикалық тіркестер, мақал-мәтелдер мен афоризмдермен, әзіл-қалжыңдармен немесе ойлы, эмоционалдық немесе философиялық мазмұндағы сөздермен толықтырылады. Олар 20-ғасырдың басынан бері Буэнос-Айрес тұрғындарының (портеньо) мәдениетінің бір бөлігі болып табылады. Филетелер бастапқыда қарапайым әшекейлер ретінде пайда болды, бірақ қаланың көркемөнердің ерекше түріне айналды. Оның көптеген бастамашылары еуропалық иммигранттар болды, олар Еуропадан кейіннен филетеадоның құрамына енген кейбір элементтерді әкелді, ал жергілікті дәстүрлі өнер стильдерімен үйлескенде бүгінгі танымал Аргентинаның ерекше өнер түріне айналды. Филетеадо 1970 жылдан кейін, алғаш рет көрмеге қойылғаннан кейін бірегей өнер ретінде мойындалды.
Fileteado (fileteˈaðo) is a type of artistic drawing and lettering, with stylised lines and flowered, climbing plants, typically used in Buenos Aires, Argentina. It is used to adorn all kinds of beloved objects: signs, taxis, lorries and even the old colectivos, Buenos Aires's buses. Filetes (the lines in fileteado style) are usually full of colored ornaments and symmetries completed with poetic phrases, sayings and aphorisms, both humorous or roguish, emotional or philosophical. They have been part of the culture of the Porteños (inhabitants of Buenos Aires) since the beginnings of the 20th century. The filetes were born as simple ornaments, becoming an emblematic form of art for the city. Many of its initiators were European immigrants, who brought from Europe some elements of what later fileteado, which became the distinct Argentinian art form known today when mixed with local traditional art styles. Fileteado was recognized as a unique art after 1970, when it was exhibited for the first time.
Тарих
Филетеадо 19 ғасырдың соңында жылқымен тартылған сұр арбаларда басталды, олар жеміс-жидек, сүт, азық-түлік және нан тасымалдайтын. Арбаларды безендірген суретшілер Fileteador деп аталды, себебі олар жұмысты "филеттер жасауға арналған щеткалар" деп аталатын ұзын жіп тәрізді бояу щеткаларымен орындады. Бұл сөз латын тілінен алынған "Filum" сөзінен шыққан, ол "жіп" дегенді білдіреді және нәзік сызықтармен жасалған, әшекейлік ретінде қызмет ететін өнерге сілтеме жасайды. Арба дайын болғаннан кейін, бірақ ақы төленбегенге дейін орындалғандықтан, бұл жұмыс жылдам орындалуын қажет етті. Сол кезде Эрнесто Маджори және Пепе Агуадо сияқты көптеген мамандандырылған суретшілер, сондай-ақ Сальвадор Вентуроның ұлы Мигель Вентуро сияқты суретшілер өркендеді. Соңғысы Италияның сауда флотының капитаны болды және Буэнос-Айреске қоныстанды, онда ол өзінің туған жерінен алынған көптеген мотивтерді қолдана отырып, Филетеадо өнеріне берілді. Мигель сурет салуды оқып, әкесінің техникасын жетілдірді, көптеген адамдар оны Филеттің қалыптасуына үлкен үлес қосқан суретші деп санайды. Оған мотивтерге құстар, гүлдер, алмаздар және айдаһарларды енгізу, сондай-ақ жүк көліктерінің есіктеріндегі әріптердің дизайнын жасау еңбегі тиесілі. Әріптердің үлкен өлшемдеріне салық салынатындықтан, Мигель кішкентай әріптер жасап, оларды өте жарқын және күрделі дизайнмен қоршады, бұл дизайн ұзақ уақыт бойы назар аудартты.
Fileteado began in the gray carts pulled by horses, that transported fruits, milk, groceries and bread at the end of the 19th century. The painter who decorated the carts was called Fileteador, because he performed the job with long threaded paintbrushes also called "Brushes for making filetes". This is a word derived from Latin "Filum" which means "Thread", referring to the art in a fine line that serves as ornament. Since it was something that was executed after a cart was done, but before the payment was received, it was a task that had to be performed quickly. At that time, many specialist painters flourished such as Ernesto Magiori and Pepe Aguado or artists such as Miguel Venturo, son of Salvador Venturo. This last one had been a captain of the Merchant Navy of Italy who established in Buenos Aires, where he dedicated to Fileteado, incorporating a lot of motifs from his home country. Miguel studied painting and enhanced his father's technique, being considered by many the painter who shaped the Filete. The introduction of birds, flowers, diamonds and dragons in the motifs is attributed to him, as well as the design of letters in the doors of trucks. Since there was a tax imposed on very big letters, Miguel made smaller ones but surrounded by very colorful and complex designs to draw attention, design that stood for a long time.
Галерея
Оның қазіргі қолданылуының мысалын Майк Доутидің 2005 жылғы "Haughty Melodic" альбомының обложкасында көруге болады.
For a modern example of its use, see the cover of the 2005 album Haughty Melodic by Mike Doughty.