Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мысыр перғауыны
Egyptian pharaoh
Анеджиб, дәлірек айтқанда Аджиб, сондай-ақ Хор Анеджиб, Хор Аджиб және Энезиб аттарымен де белгілі. Ол 1-ші династия кезінде билік еткен ерте Мысыр патшасының Хор есімі. Мысыр тарихшысы Мането оны "Мибидос" деп атап, 26 жыл патшалық құрғандығын айтса, Турин корольдік тізімі оған 74 жыл патшалық құрғандығын жазған. Египтологтар мен тарихшылар қазір екі жазбаның да шамадан тыс екенін санайды және Аджибтің билігі 8–10 жылға жуық болғандығын қабылдайды.
Anedjib, more correctly Adjib and also known as Hor Anedjib, Hor Adjib and Enezib, is the Horus name of an early Egyptian king who ruled during the 1st Dynasty. The Egyptian historian Manetho named him "Miebîdós" and credited him with a reign of 26 years, whilst the Royal Canon of Turin credited him with an implausible reign of 74 years. Egyptologists and historians now consider both records to be exaggerations and generally credit Adjib with a reign of 8–10 years.
Атаулар қайнар көзі
Аджиб археологиялық ескерткіштерде жақсы дәлелденген. Оның есімі шифер, алабастр, брекчия және мәрмәрден жасалған ыдыстардағы жазуларда кездеседі. Оның есімі азу сүйегінен жасалған таңбаларда және топырақ құмыралардың мөрлерінде де сақталған. Аджибтың аты мен лақаптары жазылған заттар Абидос және Саккарадан табылған.
Adjib is well attested in archaeological records. His name appears in inscriptions on vessels made of schist, alabaster, breccia and marble. His name is also preserved on ivory tags and earthen jar seals. Objects bearing Adjib's name and titles come from Abydos and Sakkara.
Жеке тұлға
Әджибтің отбасы толыққанды зерттелмеген. Оның ата-анасы белгісіз, бірақ оның ізінен келген патша Ден оның әкесі болуы мүмкін деген болжам бар. Әджиб Бетрест есімді әйелге үйленген болуы ықтимал. Палермо тасында ол Әджибтің мұрагері, Семерхет патшаның анасы деп көрсетілген. Алайда, бұл пікірді нақтылайтын дәлелдер әлі табылмаған. Әджибтің ұлдары мен қыздары болғаны күтілуі мүмкін, бірақ олардың есімдері тарихи деректерде сақталмаған. Семерхет оның әулетінен болуы мүмкін деген нұсқа бар.
Adjib's family has only partially been investigated. His parents are unknown, but it is thought that his predecessor, king Den, may have been his father. Adjib was possibly married to a woman named Betrest. On the Palermo Stone she is described as the mother of Adjib's successor, king Semerkhet. Definite evidence for that view has not yet been found. It would be expected that Adjib had sons and daughters, but their names have not been preserved in the historical record. A candidate for being a possible member of his family line is Semerkhet.
Билік
Археологиялық деректерге сәйкес, Аджиб Нисут Бити титулына толықтыру ретінде қолдануды жоспарлаған жаңа патшалық атауды енгізді: қысқа тудың үстінде екі рет қайталанған қара құстың бейнесімен жазылған Небуй титулы. Ол «Екі ие» деген мағынаны білдіреді және құдайлардың мемлекеттік қамқорлары Хорус пен Сетке сілтеме жасайды. Бұл сондай-ақ Төменгі және Жоғарғы Египетті символдық тұрғыдан көрсетеді. Аджиб осы атауды пайдалану арқылы египеттік патша ретіндегі өзінің мәртебесін заңдастырған деп есептеледі. Саз мөрлердегі іздер жаңа патшалық бекініс, Хор небв хет («Хорус, құдайлар қауымының алтыны») және патшалық резиденция Хор себа хет («Хорус, құдайлар қауымының жұлдызы») құрылғанын көрсетеді. Тас ыдыстардағы жазулар Аджибтің билік кезінде патшаға арнап көптеген құлшылық мүсіндері жасалғанын көрсетеді. Кем дегенде алты затта патшалық белгілерімен бейнеленген тік тұрған мүсіндер бейнеленген. Алайда, соңғы зерттеулер Хебсед пен Аджибтің есімдері бірге кездесетін барлық заттар Ден патшаның қабірінен алынып тасталғанын көрсетті. Аджиб Деннің атын өшіріп, орнына өзінің атын жазған сияқты. Египтологтар мен тарихшылар бұл Аджиб Хебседті тойламағанын және оның билігі салыстырмалы түрде қысқа болғанын дәлелдейді деп санайды. Николас Гримал және Вольфганг Хельк сияқты египтологтар Аджибтің Деннің ұлы және таққа заңды мұрагер ретінде египеттік таққа отырғанда едәуір ересек болған болуы мүмкін деп болжайды. Хельк сонымен қатар ерекше ерекшелікке назар салады: Аджибтің барлық Хебсед суреттері Хебсед павильонының баспалдақтарында «Қасірет» деген жазуы бар Кесен нотасымен белгіленген. Аджибтің билігінің соңы зорлықпен аяқталған болуы мүмкін. Басты камера 64 қосалқы қабірмен қоршалған, олар қосымша жерлеу орны ретінде қарастырылады. Кейбір бөлмелерде көптеген піл сүйегінен жасалған мүсіндер табылған. Бірінші династияның соңына дейін патшаның отбасы мен сарайының өзіне-өзі қол жұмсаған (немесе өлтірілген) және одан кейін билеушімен бірге оның некрополіне жерленген дәстүр болған сияқты. Бүгінгі күнге дейін қабір тек бір рет, 1899 және 1900 жылдар аралығында Флиндерс Петри қазып зерттеген. Бұл некропольдегі басқа қабірлерден өзгеше, олар Петриден бұрын француз Эмиль Амелино және кейін неміс археологиялық институты қазып зерттеген.
According to archaeological records, Adjib introduced a new royal title which he thought to use as some kind of complement to the Nisut Bity title: the Nebuy title, written with the doubled sign of a falcon on a short standard. It means "The two lords" and refers to the divine state patrons Horus and Seth. It also symbolically points to Lower and Upper Egypt. Adjib is thought to have legitimised his role as Egyptian king with the use of this title. Clay seal impressions record the foundation of the new royal fortress Hor nebw khet ("Horus, the gold of the divine community") and the royal residence Hor seba khet ("Horus, the star of the divine community"). Stone vessel inscriptions show that during Adjib's reign an unusually large number of cult statues were made for the king. At least six objects show the depicting of standing statues representing the king with his royal insignia. But recent investigations suggest that every object showing the Hebsed and Adjib's name together were removed from king Den's tomb. It would seem that Adjib had simply erased and replaced Den's name with his own. This is seen by egyptologists and historians as evidence that Adjib never celebrated a Hebsed and thus his reign was relatively short. Egyptologists such as Nicolas Grimal and Wolfgang Helck assume that Adjib, as Den's son and rightful heir to the throne, may have been quite old when he ascended the Egyptian throne. Helck additionally points to an unusual feature; All Hebsed pictures of Adjib show the notation Qesen ("calamity") written on the stairways of the Hebsed pavilion. Possibly the end of Adjib's reign was a violent one. The main chamber is surrounded by 64 subsidiary tombs which are interpreted as ancillary burials. Some of these chambers contained large numbers of ivory carvings. Until the end of the 1st dynasty, it would seem to have been a tradition that the family and court of the king committed suicide (or were killed) and were then buried alongside the ruler in his necropolis. To date, the tomb has only been excavated once, by Flinders Petrie between 1899 and 1900. This is unlike the other tombs in the necropolis, which were excavated before Petrie by the Frenchman Émile Amélineau and subsequently by the German Archaeological Institute.