Титвилус – кітап көшірушілердің жұмысына қателер енгізетін демон. Ол қателерге кінәлауға мүмкіндік береді, діни қызметтердегі сөздерді жинап, жазалайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мәтіндерге қателер енгізетін демон
Demon who introduces errors into texts
Титивилл – жазушылардың жұмысына қателер енгізетін демон. Титивилл туралы алғашқы сілтеме Иоганн Галленсис (Уэльс патшасы Джон) жазған "Tractatus de Penitentia" (шамамен 1285 жыл) еңбегінде кездеседі. Бұл авторлық Хайстербахтың Цезариына да жатқызылған. Титивилл шіркеу қызметіндегі бекер сөздерді, дұрыс айтылмаған, мылжыңдаған немесе жіберіліп қалған сөздерді жинап, оларды тозаққа әкеп, қылмыскерлерге қарсы есепке қояды деп айтылады. Титивилл қолжазбаларды көшіру кезінде туындаған қателерге оңай түсіндіру табуға мүмкіндік береді, сондықтан оны "жазушылардың қамқоршы демоны" деп атаған. Марк Дрогин өзінің "Ортағасырлық каллиграфия: тарихы мен техникасы" (1980) атты оқулығында былай деп жазды: "Соңғы жарты ғасыр бойы "Оксфорд ағылшын сөздігінің" барлық басылымдарында Титивиллдің алғашқы айрылуына қате бет сілтемесі келтірілген, тіпті төменгі жазбада да". Титивилл Тоунили циклын аяқтаған "Юдициум" сияқты ортағасырлық ағылшын сахналық қойылымдарында адамдардың әуестігіне сатирикалық пікір білдіретін, физикалық комедияның бұзылғыш кейіпкері ретінде кең танылды. Ол ортағасырлық ағылшын пьесасы "Адамзат" та антагонистік рөлде ойнайды. Бір анонимдік он бесінші ғасырлық ағылшын діни еңбегінде Титивилл өзін былай таныстырды (I. xx.54): "Мен қарапайым демонмын, менің атым Титивилл. Мен күн сайын қожайыныма мыңдаған [[:wikt:poke#Etymology 2" сыйлық әкелуге тиіспін".
Titivillus is a demon said to introduce errors into the work of scribes. The first reference to Titivillus by name occurred in Tractatus de Penitentia, c. 1285, by Johannes Galensis (John of Wales). Attribution has also been given to Caesarius of Heisterbach. Titivillus has also been described as collecting idle chat that occurs during church service, and mispronounced, mumbled or skipped words of the service, to take to Hell to be counted against the offenders. He has been called the "patron demon of scribes", as Titivillus provides an easy excuse for the errors that are bound to creep into manuscripts as they are copied. Marc Drogin noted in his instructional manual, Medieval Calligraphy: Its History and Technique (1980), that "for the past half century every edition of The Oxford English Dictionary has listed an incorrect page reference for, of all things, a footnote on the earliest mention of Titivillus." Titivillus gained a broader role as a subversive figure of physical comedy, with satirical commentary on human vanities, in late medieval English pageants, such as the Iudicium that finishes the Towneley Cycle. He plays an antagonistic role in the Medieval English play Mankind. In an anonymous fifteenth century English devotional treatise, [[Mirror literature, Titivillus introduced himself thus (I. xx.54): "I am a poure dyuel, and my name ys Tytyvyllus I muste eche day brynge my master a thousande [[:wikt:poke#Etymology 2"
Атаудың шығу тегі
Литургиялық қателерді қапқа жинау функциясы алғаш рет 1240 жылы қайтыс болған Жак де Витридің «Sermones vulgares» (оныншы уағыз, Сандар 18:5) еңбегінде айтылады. Бұл еңбек, ән салып тұрған хорды тыңдап, синкопаланған немесе жіберілген буындарды қапқа жинап алатын бір жынды сипаттайды. Мен бір қасиетті адамның хорда, толы қаппен жүктелген жынды көргенін естідім. Бірақ ол жынға не алып жүргенін сұрағанда, жаман рух: «Бұл – осы дін қызметкерлері таңғы дұғаларында Құдайдан ұрлаған Забурлардың буындары мен өлең жолдары. Мен оларды олардың айыпталуы үшін мұқият сақтап отырмын» деді. Кейіннен, шамамен 1285 жылы Иоганн Галленсис бұл жынға «Титивилл» деген ат қойды. «Титивилл күнде мың рет сөздердің сынықтарын жинап, қабына салады» (Fragmina verborum Titivillus colligit horum quibus die mille vicibus se sarcinat ille). Андре Верне жынның міндетіне қатысты, латын тіліндегі «жинау» (colligere) және «сынықтар» (fragmenta) терминдерінің, дін қызметкерлерінің жіберген қателіктеріне сілтеме жасайтынын, олардың Жаһан 6:12-дегі көпшілікті тойдыру туралы айтылған оқиғадан алынғанын атап көрсетеді, онда шәкірттерге «сынықтарды жинаңдар (Colligite fragmenta)» делінеді. Титивилл есіміне қатысты Верне «Құдай қаласы» (IV кітап, 8-тарау) еңбегіне назар салады. Онда Августин ауыл шаруашылығы процесінің әр кезеңіне тағайындалған римдік құдайлардың мысалдарын келтіре отырып, жиналған астықты күзетуші Тутилина құдайы туралы айтады. Дегенмен, «Титивилл» және оның көптеген түрлеріне (Tutivillus, Tytivillum, Tintillus, Tantillus, Tintinillus, Titivitilarius, Titivilitarius) жету үшін, көшірушілердің бірқатар қателіктерін (әлдебір Иоганн Галленсиске қол жетімді «Құдай қаласы» көшірмесінде) көзге елестетуіміз керек.
The function of collecting liturgical errors in a sack was first mentioned in by Jacques de Vitry (died 1240) in Sermones vulgares (tenth sermon, on Numbers 18:5), which speaks of a demon that listens to the choir singing psalms and collects syncopated or omitted syllables in a sack. I have heard that a certain holy man, while in the choir, saw a devil truly weighed down with a full sack. When, however, he commanded the demon to tell what he carried, the evil one said: "These are the syllables and syncopated words and verses of the psalms which these very clerics in their morning prayers stole from God; you can be sure I am keeping these diligently for their accusation." This demon was later given the name "Titivillus" by Johannes Galensis c. 1285. "Titivillus collects fragments of words and puts them in his bag thousand times every day." (Fragmina verborum Titivillus colligit horum quibus die mille vicibus se sarcinat ille). Regarding the demon's function, André Vernet points out that the Latin terms, particularly "collect" (colligere) and "fragments" (fragmenta) for the clery's omissions, derive from John 6:12, the Feeding the multitude narrative, in which the disciples are told to "Gather up the broken pieces (Colligite fragmenta)." As to the demon's name, Titivillus, Vernet points to The City of God (Book IV, Chapter 8), in a passage in which Augustine, while giving examples of the numerous Roman deities assigned to each step of the agricultural process, mentions a goddess Tutilina whose job is to watch over grain after it was collected and stored. However, we must imagine a series of copyists' errors (perhaps in the copy of City of God available to Johannes Galensis) to arrive at "Titivillus" and its many variants: Tutivillus, Tytivillum, Tintillus, Tantillus, Tintinillus, Titivitilarius, Titivilitarius.
Танымал мәдениетте
1977 жылдан бері Dungeons & Dragons ролдік ойынындағы көптеген шайтандардың бірі "Титивилус" деп аталады. Ол Майкл Айртонның "Титтивулус немесе сөздерді жинаушы" (Max Reinhardt: London, 1953) кітабының тақырыбы болған. Титивилус Майкл Параскостың 2024 жылғы "Барфрестоун" романындағы негізгі кейіпкерлердің бірі ретінде бейнеленеді.
Since 1977, one of the many devils populating the role playing game Dungeons & Dragons is named "Titivilus." He was the subject of the book Tittivulus or The Verbiage Collector by Michael Ayrton (Max Reinhardt: London, 1953). Titivillus appears as one of the lead characters in Michael Paraskos’s 2024 novel Barfrestone.