Кіріспе

Қозғалыс координациясына әсер ететін медициналық жағдай. Дисметрия – қол, қол, аяқ немесе көз арқылы мақсатталған қозғалыс позициясын шамадан тыс немесе жеткіліксіз орындаумен сипатталатын координацияның жоқтығы. Бұл атаксияның бір түрі. Оған қашықтықты немесе масштабты бағалай алмау да кіруі мүмкін. Гиперметрия және гипометрия сәйкесінше, мақсатталған позицияны шамадан асырып және жеткіліксіз орындау болып табылады.

Қатысқан аурулар

Дисметрия көбінесе көп склероз (MS), амиотрофиялық бүйірлік склероз (ALS) және ісік немесе инсульт өткерген адамдарда кездеседі. Аутосомалық доминантты спиноцеребеллалық атаксия (СКА) диагнозы қойылған адамдарда да дисметрия байқалады. СКА-ның көптеген түрлері бар және олардың көпшілігі ұқсас белгілерді көрсеткенмен (соның бірі дисметрия), олар әртүрлі деп есептеледі.

Себептер

Дисметрияның нақты себебі мишықтағы зақымданулар немесе мишыққа жететін және көру, кеңістіктік және басқа да сезімдік ақпаратты қозғалыс бақылауымен үйлестіретін проприоцептивті жүйкелердің зақымдануларынан туындайды деп саналады. Сенсорлы-моторлық интеграция – мидың денеден, соның ішінде визуалды ақпараттан түсетін сенсорлық (немесе проприоцептивті) нейрондардан алынған ақпаратты біріктіру жолы. Нақтырақ айтқанда, қозғалыс міндетін орындау үшін қажетті ақпарат көздің орналасуына қатысты торлық ақпараттан келеді және оны кеңістіктік ақпаратқа түрлендіру қажет. Сенсорлы-моторлық интеграция кез келген қозғалыс міндетін орындау үшін маңызды және постпариетальді қабықта жүзеге асады. Көрнекі ақпарат кеңістіктік ақпаратқа түрлендірілгеннен кейін, мишық осы ақпаратты қозғалыс міндетін орындау үшін пайдалануы керек. Егер осы жолдарды байланыстыратын жолдардың кез келгеніне зақым келсе, дисметрия туындауы мүмкін.

Қозғалтқыш

Двигательді дисметрия – дисметрия туралы айтылғанда қолданылатын стандартты термин. Екі жарымшарлық синдромдарға байланысты аяқ-қолдың дисметриясы түрліше көрініс береді: қолдар мен аяқтардың дисритмиялық қағулары және дисдиадохокинез, яғни кезектесетін қозғалыстардың бұзылуы. Осы процесті басқаратын мишық құрылымы туралы әртүрлі теориялар бар. Бір топ ғалымдар мишықтың әртүрлі қарқындылық және ұзақтықтағы "импульстік команданы" (burst command) құратын реттелетін үлгі генераторларының (APG) жиынтығы деп болжады. Басқа модельдер, көбінесе роботтехникалық қолдануда қолданылатындар, мишықтың "моторлық аппараттың кері моделіне" ие екенін ұсынады. Адам осы қозғалыстардың дәлдігіне зор тәуелді. Бұл дисметрияны арттыруға және мишық дисфункциясының диагнозын растауға пайдаланылуы мүмкін. Пациенттерде демпферлеудің өзгеруіне де қалыптан тыс реакция байқалады. Бұл тұжырымдар мишықтың болжам жасаудағы рөлін көрсетеді.

Емдеу әдістері

Қазіргі уақытта дисметрияның өзін емдеуге арналған дәрі жоқ, себебі ол негізгі аурудың белгісі болып табылады. Дегенмен, изониязид және клоназепам дисметрияны емдеу үшін қолданылған. Френкель жаттығулары дисметрияны емдеуге көмектеседі.

Зерттеу

Қазір зерттеушілер дисметрия мен атаксияны емдеудің әртүрлі мүмкіндіктерін сынап жатыр. Емдеудің бір жолы – көз қозғалысы арқылы жаттығу. Көрнекі бағытталған қозғалыстар үшін төменгі деңгейдегі де, жоғары деңгейдегі де көру функциясы қажет деп саналады, яғни ең алдымен нысананы анықтау, содан кейін оны алуға қозғалу. Терапиялық терең ми стимуляциясы (ТМС) кейбір қозғалыс бұзылысы бар науқастар үшін де қолданылуы мүмкін, бірақ осы емдеудің ұзақ мерзімді әсерлері қазіргі таңда зерттеліп жатыр. Осы емдеуден өткен науқастарда алты ай бойы ауыр рецидивтер мен дененің қимыл-қозғалысын бақылаудағы мәселелер байқалған жоқ. Көптеген науқастар электродтарды орнатудан пайда көрді, ал кейбіреулері операциядан кейін қозғалыс бұзылысының жойылғанын хабарлады. Дегенмен, экспериментке тартылған науқастардың санының аздығына байланысты бұл нәтижелер шектеулі, және бұл емдеудің барлық қозғалыс бақылауымен күресіп жатқан науқастарға тиімді болатыны әлі белгісіз.