Кіріспе

Америкалық либертариандық ойшыл (1887–1966)

Фрэнк Ходоров (15 ақпан 1887 – 28 желтоқсан 1966) – Ескі оңшылдар тобының американдық өкілі, бұл топ сыртқы саясатқа араласпаушылықты қолдаған, сондай-ақ Американың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына және «Жаңа саясатқа» қарсы болған консервативті және либертариандық ойшылдардан тұрды. Ральф Райко оны «Ескі оңшылдардың соңғы көрнекті өкілі» деп атады.

Ерте өмір

1887 жылы 15 ақпанда Нью-Йорк қаласының төменгі батыс бөлігінде Фишел Ходоровский болып дүниеге келген ол орыс еврей иммигранттарының он бірінші баласы еді. 1907 жылы Колумбия университетін бітірген соң, елдің әртүрлі жерлерінде бірнеше жұмыс істеді. Чикагода жұмыс істеген (1912–17) жылдары Генри Джорджтың «Прогресс және кедейлік» атты еңбегімен танысты. Ходоров осы кітапты бірнеше рет оқып, әр жолы өзінің бір мақсатқа бет бұратындай сезінгенін жазды. Ходоровтың сөзінше: Джордж – индивидуализмнің жақтасы; ол жеке меншіктің этикалық негізін үйретеді; ол дамыған цивилизацияда капиталдың рөлін баса көрсетеді; еркін нарық экономикасындағы ерікті ынтымақтастықтың жоғары өнімділігін, мемлекеттік басқару мен социалистік біркелкілікке ұшыраған халықтың моральдық құлдырауын атап көрсетеді. Оның философиясы – еркін кәсіпкерлік, еркін сауда, еркін адамдар.

Генри Джордж мектебі

1937 жылы Ходоров Нью-Йорктегі Генри Джордж әлеуметтік ғылымдар мектебінің директоры болды. Ол жерде ол (Уилл Лисснермен бірге) мектеп газеті "The Freeman" газетін құрып, басқарды. Ол Альберт Джей Ноктың (алдында да "The Freeman" деп аталған журналдың негізін қалаушы) мақалаларын, сондай-ақ Джон Дьюи, Джордж Бернард Шоу, Бертран Рассел, Линкольн Стеффенс және Торстен Веблен сияқты сол кездегі белгілі тұлғалардың еңбектерін жариялады. Ходоров журнал арқылы соғысқа қарсы көзқарасын білдірді: «Біз күн сайын өзімізге діни ғұрып сияқты қайталап, соғыстың кедейлікке әкелетін жағдайлардың салдарынан туындайтынын, ешқандай соғыстың ақталуға болмайтынын, ешқандай соғыс халыққа пайда келтірмейтінін, соғыстың байлардың үстемдігін күшейтуге арналған құрал екенін және соғыстың бостандықты жоятынын еске түсіруіміз керек». Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, мұндай пікірлерге көз жұмылмайтын болды: Ходоров 1942 жылы мектептен қуылды. Ол былай деп жазды: «Сол кезде мен үшін жалғыз жол – миымды атып тастау сияқты көрінді, егер Альберт Джей Нок маған қолдау көрсетпегенде, мен осы қадамға барар едім». Нок Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде де осындай «соғыс ықыласымен» күрескен, соғысқа қарсы журналдың редакторы ретінде "The Nation" журналының Вудро Вильсон әкімшілігінен АҚШ поштасы арқылы таралмайтындай тыйым салынғанын көрген еді.

Талдау

Ходоров түрлі журналдарда мақалалар жариялады, оның ішінде Х. Л. Менкеннің "Американ Меркурий" журналы, "Saturday Evening Post" және "Скрибнер" журналдары да болды. 1944 жылы ол "Америкадағы өз тегінің жалғыз нұсқасы" деп сипатталған, "талдау" деп аталатын төрт беттік ай сайынғы үлкен парақты басылым шығарды. Мюррей Ротбард оны "Америка Құрама Штаттарында жарық көрген 'кішкентай журналдардың' ең жақсыларының бірі, әрі сөзсіз ең көзден жасырыны" деп атады. Ноктың еңбектерімен қатар, Ходоров Франц Оппенгеймердің "Мемлекет" кітабынан да әсер алды: "Мемлекет пен жеке адам арасында үнемі тартыс болады, - деп жазды Ходоров, - біреу қандай билікке ие болса, екіншісіне міндетті түрде зиян келтіреді".

" Еркін адам "

1954 жылы Ходоров Экономикалық білім беру қоры (ФЭЭ) қолдауымен қайта жаңғыртылған "The Freeman" журналының редакторы болып қайта тағайындалды. Ол 1952 жылғы 1-томнан бастап, "Еркіндік туралы эсселер" сериясына бірнеше мақала жазды. Ол Уильям Ф. Бакли және Вилли Шламмпен коммунистік агрессияға қарсы тұратын халыққа көмек көрсету үшін жеке тұлғалар интервенционизмді қолдауы керек пе деген мәселе бойынша пікір алмасты. Ходоров араласпау саясатын ұстануын жалғастырды, бірақ Суық соғыс барысында ол ықпалын жоғалтты: американдық консервативті қозғалыс кеңестік экспансияға қарсы күресте интервенционистік сыртқы саясаттың басты тірегіне айналды.

Индивидуалистердің колледждер аралық қоғамы

1953 жылы Ходоров Бэклидің президенті болып, Интерколледждік Индивидуалистер Қоғамын (ISI) құрды, ол ғасыр соңына қарай 50 000 мүшеге жетіп, алғашқы ұлттық консервативті студенттік ұйымға айналды. Кейінгі жылдары ISI консервативті басылымдарды тарату орталығы және Америкадағы консервативті интеллектуалдық қозғалыстың маңызды орталығы ретінде зор ықпалға ие болды. Кейін ол Колледждер аралық зерттеулер институтына айналды. Ходоров еркіндік пен консервативті қозғалыстарды жетекшілік еткен көптеген адамдарға, соның ішінде Бэкли, М. Стэнтон Эванс, Мюррей Ротбард, Эдмунд А. Опиц және Джеймс Дж. Мартинге үлкен әсер етті. Экономист Ротбард былай деп жазды:
«Мен Франк Ходоровтың есімін алғаш рет естігенде, оны жеке кездеспей тұрып, бірнеше ай бұрын сезінген терең құштарлықты – интеллектуалды бостандық сезімін ешқашан ұмытпаймын. Экономика мамандығының жас аспиранты ретінде мен әрқашан еркін нарыққа сеніп, жылдар өте келе еркіндік көзқарастарына көштім, бірақ университет кітапханасында кездескен кітапшаның тақырыбындағы жарылысқа дейін бұл сезім ештеңе емес еді: Фрэнк Ходоровтың «Салық – тонау». Бұл қарапайым болса да, салық салу экономикасы бойынша қаншама профессор, жалпы қанша адам осы ойды айтуға батылдық танытты? Ол вестерн фильмдерін ұнататын.»

Танымал мәдениетте

Л. Нил Смиттің «Солтүстік Америка Конфедерациясы» альтернативті тарих сериясында, АҚШ сәтті Виски көтерілісінен кейін либертариандық мемлекетке айналады, ал Джордж Вашингтон 1794 жылы мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін ату отрядымен құлатылып, өлім жазасына кесіледі. Осы оқиғадан кейін Континенталды Конгресс Франк Ходоровды 1933 жылы дуэльде қаза тапқан Х. Л. Менкеннің ізбасары етіп тағайындайды. Ол 1933 жылдан 1940 жылға дейін Солтүстік Америка Конфедерациясының 20-шы президенті қызметін атқарды. Одан кейін 1940 жылдан 1952 жылға дейін 21-ші президент болып Роза Уайлдер Лейн тағайындалды.