Бұқаралық ақпарат құралдарының әсерінен дүниеге деген қауіпсіздік сезімінің туындауы
Mean world syndrome
Әлемді қауіпті деп қабылдау – бұл медиадағы зорлық-зомбылық көріністерінен туындайтын психологиялық құбылыс. Қорқыныш, алаңдаушылық, пессимизмге әкелуі мүмкін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Танымдық қателік
Cognitive bias
«Жаман әлем синдромы» – адамдардың әлемді нақтыдағыдан қауіптірек деп қабылдауы мүмкін болатын болжамдық танымдық қателік. Бұл, көбінесе, бұқаралық ақпарат құралдарында зорлық-зомбылыққа байланысты мазмұнға ұзақ мерзімді, орташа немесе күшті әсер етуінің салдарынан туындайды. Зерттеулердің бастапқы кезеңдерінде бұл синдром тек теледидар көрудің әсері ретінде талқыланды. Бірақ, әлеуметтік желілердің де «жаман әлем синдромын» таратуда маңызды рөл атқаратыны анықталды. 1970 жылдары коммуникация профессоры Джордж Гербнер ашқан бұл синдромның жақтастары зорлық-зомбылыққа байланысты мазмұнға ұшыраған көрермендерде қорқыныш, алаңдаушылық, пессимизм күшеюімен қатар, қауіпті жағдайларға жоғары сезімталдық пайда болатынын айтады. «Жаман әлем синдромын» зерттеу нәтижесінде, барлық ақпарат құралдарының адамдардың көзқарастарына, сенімдеріне және әлем туралы пікірлеріне тікелей әсер ете алатыны және оларды хабардар ете алатыны анықталды.
Mean world syndrome is a proposed cognitive bias wherein people may perceive the world to be more dangerous than it is. This is due to long term moderate to heavy exposure to violence related content in mass media. In the early stages of research, mean world syndrome was only discussed as an effect of watching television. However, it became clear that social media platforms also play a major role in the spread of mean world syndrome. Proponents of the syndrome, coined by communications professor George Gerbner in the 1970s, assert that viewers who are exposed to violence related content can experience increased fear, anxiety, pessimism, and a heightened state of alert in response to perceived threats. Through the study of mean world syndrome, it was found that media of all sorts has the power to directly influence and inform people's attitudes, beliefs, and opinions about the world.
Тарих
"Жай дүние синдромы" терминін АҚШ коммуникация профессоры Джордж Гербнер енгізген. Гербнер 3000-нан астам телебағдарлама мен 35000 кейіпкердің дерекқорын жүргізіп, теледидар мазмұнындағы тенденцияларды және осы өзгерістердің көрермендердің әлемге деген қабылдауына қалай әсер ететінін анықтады. CIP негізінен Гербнердің өсіру теориясын талдау үшін қолданылды, ол уақыт өте келе БАҚ-қа ұшырау көрермендердің шындықты қабылдауын, прайм-таймда немесе танымал теледидарда көретін бейнелер мен идеологиялық хабарламалар арқылы "қалыптастырады" деп болжайды. Бұл мазмұн оқиғаларды қабылдауға күшті әсер етеді және осылайша адамның нақты әлемді қабылдауын бұрмалай алады. Өсіру теориясы бойынша, "адамдар теледидар әлемінде өткізген уақыты қаншалықты көп болса, соғұрлым олар әлеуметтік шындықты теледидарда бейнеленген шындықпен сәйкес деп санайды". 1968 жылы Гербнер өсіру теориясын және теледидарды көп көру адамның әлемге деген көзқарасы мен сенімдеріне әсер етеді деген гипотезасын растау үшін сауалнама жүргізді. Сауалнамаға жауап берушілерді үш топқа бөліп: "жеңіл көрушілер" (күнделікті 2 сағаттан аз), "орта көрушілер" (күнделікті 2–4 сағат) және "көп көрушілер" (күнделікті 4 сағаттан көп) – Гербнер соңғы топтың нақты жағдайларға емес, теледидарда бейнеленгенге ұқсас сенімдер мен пікірлерді ұстанатынын анықтады, бұл БАҚ-тың әсерінің күштілігін көрсетеді. Теледидарды үнемі көретін адамдар ұялшақтық, жалғыздық және депрессия сезімімен жиі күреседі, ал теледидарды мүлдем көрмейтін немесе сирек көретін адамдарда мұндай сезімдер азырақ кездеседі. Осыған сәйкес, өсіру теориясы "жай дүние синдромының" теориялық негізін қалады, оны Гербнер CIP-де анықтады. Бұл – телевизияны орташадан көп көретін адамдар әлемді қауіпті және қорқынышты орын ретінде қабылдауы мүмкін құбылыс. Біздің зерттеулеріміз бала кезінен зорлық-зомбылыққа толы контентпен өскен адамдарда үш салдар пайда болатынын көрсетті, оларды біріктіре келе мен "жай дүние синдромы" деп атадым. Бұл дегеніміз, егер сіз күніне үш сағаттан астам теледидар көріп өскен отбасыда өссеңіз, сіз сол әлемде өмір сүріп, оған сәйкес әрекет етесіз, ал көршіңіз сол әлемде өмір сүрсе де, теледидарды аз көретін болса, басқаша болады. Бағдарламалар адамдардың ең жаман қорқыныштарын, алаңдауларын және паранойясын күшейтеді. 1981 жылы Гербнер өз зерттеулерін Конгресс комитеті алдында талқылады, зорлық-зомбылықты көрсетудің американдықтарға, әсіресе балаларға тигізетін зияны туралы айтты. "Қорқынышпен өмір сүретін адамдар тәуелді, манипуляцияға оңай түседі және бақыланады, алдамшы түрде қарапайым, күшті, қатал шараларға бейім", - деп түсіндірді ол. Содан бері жүздеген зерттеулер мен көптеген Конгресс тыңдаулары БАҚ-тағы зорлық-зомбылық мәселесін қарастырды және әрқашан бірдей қорытындыға келді: теледидар зорлық-зомбылықты таратуға және адамдардың зорлық-зомбылық пен қылмысқа деген қабылдауын бұрмалауға мүмкіндік береді. "Бір мәдениеттің тарихын айтушылар адамдардың мінез-құлқымен басқарады" деп сенген Гербнер, мәдениетте үлкен өзгеріс орын алып жатқанын, онда бұл әңгімешілер "бұрын ата-ана, мектеп, шіркеу, қоғамдастық болған", ал қазір "сатуға көп нәрсесі бар, бірақ айтуға ештеңесі жоқ жаһандық конгломераттар" екенін мәлімдеді. 2009 жылы Америка педиатрия академиясы БАҚ-тағы зорлық-зомбылық туралы саясат мәлімдемесін жариялады, онда "көптеген зерттеулер БАҚ-тағы зорлық-зомбылықтың агрессивті мінез-құлыққа, зорлық-зомбылыққа бейімділікке, қорқынышты түстерге және зиян келтіруден қорқуға ықпал ететінін көрсетеді" деген қорытындыға келді.
The term mean world syndrome was coined by U. S. communications professor George Gerbner, whose life's work explored the effects of television on viewers, particularly violent media. Gerbner held a database of more than 3,000 television programs and 35,000 characters which documented the trends in television content and how these changes affect viewers' perceptions of the world. The CIP would notably be used to analyze Gerbner's cultivation theory, which suggests that exposure to media over time, "cultivates" viewers' perceptions of reality through images and ideological messages viewed on primetime or popular television. This content heavily influences the perception of events and thus can skew one's perception of the real world. Cultivation theory asserts that "the more time people spend 'living' in the television world, the more likely they are to believe social reality aligns with reality portrayed on television." In 1968, Gerbner conducted a survey to validate cultivation theory and his hypothesis that watching extensive TV affects the attitudes and beliefs of an individual toward the world. Categorizing survey respondents into three groups—"light viewers" (less than 2 hours a day), "medium viewers" (2–4 hours a day), and "heavy viewers" (more than 4 hours a day)—Gerbner found that the latter group held beliefs and opinions similar to those portrayed on television rather than ones based in real world circumstances, demonstrating the compound effect of media influence. These "heavy viewers" experienced shyness, loneliness, and depression much more than those who did not watch television or did not watch it nearly as much. Accordingly, cultivation theory laid the theoretical groundwork for the mean world syndrome, which Gerbner defined in the CIP. It is the phenomenon in which people who watch moderate to large amounts of television are more likely to perceive the world as a dangerous and frightening place. Our studies have shown that growing up from infancy with this unprecedented diet of violence has three consequences, which, in combination, I call the 'mean world syndrome'. What this means is that if you are growing up in a home where there is more than say three hours of television per day, for all practical purposes you live in a meaner world and act accordingly than your next door neighbor who lives in the same world but watches less television. The programming reinforces the worst fears and apprehensions and paranoia of people. In 1981, Gerbner took his findings and testified before a congressional subcommittee about the damage he believed violent media was inflicting on Americans, particularly children. "Fearful people are more dependent, more easily manipulated and controlled, more susceptible to deceptively simple, strong, tough measures and hard line measures," he explained. Since then, hundreds of studies and countless congressional hearings have looked at the issue of media violence and the same conclusion is always drawn—television can propagate violent conduct and skew people's perceptions of violence and crime. Believing that those "who tell the stories of a culture really govern human behavior," Gerbner claimed that a major cultural shift was taking place, wherein those storytellers "used to be the parent, the school, the church, the community," but are now "a handful of global conglomerates that have nothing to tell, but a great deal to sell." In 2009, the American Academy of Pediatrics released a policy statement on media violence which concluded that "extensive research evidence indicates that media violence can contribute to aggressive behavior, desensitization to violence, nightmares, and fear of being harmed."
Бұқаралық ақпарат құралдарының дамуы
Гербнердің зерттеулерінің негізгі фокусы теледидар көру болғанымен, өсіру теориясы газеттер, фильмдер, тіпті фотосуреттер сияқты әртүрлі медиа түрлерін зерттеген зерттеулерде де расталды – негізінен, адамның табиғи ортасынан тыс, кез келген формада әлеуметтік байқау болатын жағдайларда. Гербнердің зерттеулері теледидарға бағытталған, себебі ол қайтыс болған 2006 жылы әлеуметтік желілер жаңа ғана дамып келе жатқан еді. Дегенмен, зерттеушілер бұқаралық ақпарат құралдарының әсерін, әсіресе әлеуметтік желілер мен теледидардың ықпалын бағалауды кеңейтіп жатыр. Зорлық-зомбылыққа байланысты мазмұнның көп теледидар көретін адамдарға тигізетін әсерін зерттеу жалғасуда, сонымен қатар әлеуметтік желілердің зорлық-зомбылық мазмұнын қабылдаудағы рөлін зерттеуге де көңіл бөлінуде. Қоғамда әлеуметтік желілердің біздің эмоцияларымызға және әлемді қабылдауымызға тигізетін әсері туралы сұрақтар көбейіп келеді. Бұл әлі толық қорытынды жасауға ерте болса да, өсіп келе жатқан әдебиеттер әлеуметтік желілердің теледидар сияқты ұқсас психологиялық әсерлерге ие болатынын көрсетеді, бұл Гербнердің теориясын одан әрі нығайтады.
Although the focus of Gerbner's research was television viewing, cultivation theory has been validated in studies exploring different forms of media, such as newspapers, film, and even photographs, essentially in any context social observation occurs in any form outside of one's natural environment. Gerbner's research focused on TV, as social media was just blossoming in 2006 when he died. However, increasingly, researchers are expanding their assessments of mass media, specifically looking at the effects of social media as well as television. Research continues to explore the effects of violence related content on heavy TV consumers but has also branched out to explore the role that social media is playing in consumption of violent content. In society, there is an increase in the similarity of questions being asked about the impact of social media on our emotions and perceptions of the world. Although it is too new to draw definitive conclusions, a growing body of literature suggests that social media can have similar psychological effects to that of television providing further support for Gerbner's theory.
COVID-19 және орта әлем синдромы
2019 жылдан бастап COVID-19 пандемиясы әлемге таралып, зор әлеуметтік дүрбелең тудырды. Пандемия адамдардың көбірек уақытын үй ішінде және интернетте өткізуіне, түрлі медиа мазмұнын көптеп қабылдауына себеп болды. 2020 жылы пандемияның ең жоғары нүктесінде Twitter желісінде танымал болған "doomscrolling" термині әлеуметтік желілердегі теріс ақпаратты тым көп қабылдауды білдіретін ұғым ретінде пайда болды. Пандемия кезінде көптеген адам COVID-19 туралы ақпарат алу және ақпараттық алшақтықты жою мақсатында doomscrolling әрекетіне белсенді түрде қатысты. 2021 жылы жасалған зерттеуге сәйкес, тіпті жағымсыз COVID-19 жаңалықтарына қысқа мерзімді әсер ету де қатысушылардың көңіл-күйі мен оң эмоцияларын дереу төмендетті. Black Lives Matter қозғалысы сияқты әлеуметтік қозғалыстар "әлемнің жамандығы синдромы", COVID-19 пандемиясы және Black Lives Matter қозғалысы арасындағы байланысты зерттейтін жаңа зерттеулерге түрткіс берді. 2020 жылы жүргізілген бір зерттеуде алаңдаушылық сезімінің Black Lives Matter қозғалысы туралы зорлық-зомбылық немесе қиын жағдайларды көрсететін жаңалықтармен байланысты екені анықталды.
Beginning in 2019, the COVID 19 pandemic spread across the world, causing extreme social disruption. The pandemic led individuals to spend more time inside and online, consuming countless different forms of media content. Gaining popularity on Twitter in 2020 at the peak of the pandemic, the term "doomscrolling" emerged to describe the act of excessively consuming negative content on social media. During the pandemic, in order to stay up to date and close the information gap regarding COVID 19, many people engaged heavily in the act of doomscrolling. According to a study conducted in 2021, even minimal exposure to negative COVID 19 news led to an immediate decline in optimism and positive emotions for participants. Social movements such as the Black Lives Matter movement inspired new studies connecting mean world syndrome, the COVID 19 pandemic, and the Black Lives Matter movement. One study done in 2020 found that feelings of anxiety were tied to violent or troublesome news media on the Black Lives Matter movement.
"Жақсылықсыз әлем синдромы" деректі фильмі
2010 жылы Медиа Білім беру Қоры "Жақсы әлем синдромы: Медиадағы зорлық-зомбылық және қорқыныш сезімінің қалыптасуы" деген деректі фильм түсірді. Бұл фильм Гербнер және басқалардың зорлық-зомбылыққа толы медианың адамдардың пікірлеріне, көзқарастарына және сенімдеріне тигізетін әсері туралы жұмыстарын қамтиды. Деректі фильмде Гербнер өзінің медиадағы зорлық-зомбылық туралы зерттеулері мен 1930 жылдары теледидарға дыбыс қосылғаннан бері американдық қоғамға тигізген әсері туралы айтады. Фильмді Майкл Морган баяндайды, ол Гербнермен бірге өсіру теориясы және жақсы әлем синдромы туралы зерттеулерде тығыз байланыста жұмыс істеген.
In 2010, the Media Education Foundation filmed a documentary titled The Mean World Syndrome: Media Violence & the Cultivation of Fear summarizing the work of Gerbner and others about the effects of violent media on people's opinions, attitudes, and beliefs. The documentary features Gerbner himself speaking about his research on violence in media and the effects this has had on the American public since the addition of sound to television in the 1930s. The film is narrated by Michael Morgan who worked closely with Gerbner on his research about cultivation theory and mean world syndrome.