Кіріспе
Бихар штатының тарихы Бихар тарихы Үндістанның ең алуан түрлі аймақтарының бірі болып табылады. Саран ауданындағы Ганг өзенінің солтүстік жағалауындағы Чиранд қаласында неолит дәуірінен (б.з.д. Бихардың Мағада, Митила және Анга сияқты аймақтары ежелгі Үндістанның діни мәтіндері мен эпостарында айтылған. Митила кейінгі Веда дәуірінде (б.з.д. Митила алғаш рет ежелгі Видеха патшалығы құрылғаннан кейін танымал болды. Видеханың патшалары Джанак деп аталды. Митиланың жаңқаларының бірі Ситаның қызы, ол индустар эпосы Рамаянада Рамаға құдайымның әйелі ретінде аталған. Кейін патшалық Ваджжика лигасына қосылды, оның астанасы Вайшали қаласында болды, ол да Митилада орналасқан. Мағадха шамамен мың жыл бойы Үндістанның билігі, білім және мәдениет орталығы болды. Үндістанның ең ұлы империяларының бірі - Маурья империясы, сондай-ақ екі ірі бейбіт дін - буддизм мен джайнизм қазіргі Бихар аймағынан пайда болды. Магда аймағындағы империялар, әсіресе Маурья және Гупта империясы, Үнді субконтинентінің үлкен бөліктерін өздерінің билігімен біріктірді. Олардың қазіргі Патнаға жақын орналасқан Паталипутра қаласы ежелгі және классикалық кезеңдерде Үндістан өркениетінің маңызды саяси, әскери және экономикалық орталығы болған. Діни эпостардан басқа көптеген ежелгі Үнді жазбалары ежелгі Бихарда жазылған. Әбіжансақунтала пьесасы ең танымал. Қазіргі Бихар аймағы Маурианға дейінгі бірнеше патшалықтар мен республикалармен, соның ішінде Магадха, Анга және Митиланың Ваджжика лигасымен кездеседі. Соңғысы әлемдегі ең көне белгілі республикалардың бірі болды және бұл аймақта Махавираның тууынан бұрын (шамамен б.з.д. Бихардың классикалық Гупта әулеті бүгінде Үндістанның алтын дәуірі деп аталатын мәдени өркендеу мен білім кезеңін басқарды. Пала империясы де Девапаланың тұсында бір рет Паталипутраны өзінің астанасы етті. Пала дәуірінен кейін Бихар әртүрлі патшалықтардың бақылауына түсті. Карнат әулеті 11 ғасырда Митила аймағында билікке келді, содан кейін 14 ғасырда Оинивар әулеті болды. Митиладан басқа, ортағасырлық Бихарда басқа да кішігірім патшалықтар болған. Бодх-Гаяның айналасындағы аймақ және Магаданың көп бөлігі Бодх-Гаяның буддистік Питхипатисіне кірді. Хайаравалалар әулеті 13 ғасырға дейін мемлекеттің оңтүстік-батыс бөлігінде болды. 13 және 14 ғасырларда Батыс Бихардың кей жерлері Джаунпур сұлтандығының бақылауында болды. Бұл патшалықтардың орнын Дели сұлтандығы басқан, ал оның орнын Сур империясы басқан. 1556 жылы Сури әулетінің құлдырауынан кейін Бихар Моғол империясына кірді, кейін 1750-жылдардан бастап 1857-58 жылдардағы соғысқа дейін британдық отаршыл Бенгал президенттігінің баспалдағы болды. 1912 жылы 22 наурызда Бихар Британдық Үнді империясының жеке провинциясы болып бөлінді. 1947 жылы тәуелсіздік алғаннан бері Бихар Үндістан Одағының бастапқы штаты болды.
The History of Bihar is one of the most varied in India. Chirand, on the northern bank of the Ganga River, in Saran district, has an archaeological record dating from the Neolithic age (c. 2500 – 1345 BC). Regions of Bihar—such as Magadha, Mithila and Anga—are mentioned in religious texts and epics of ancient India. Mithila is believed to be the centre of Indian power in the Later Vedic period (c. 1100 – 500 BC). Mithila first gained prominence after the establishment of the ancient Videha Kingdom. The kings of the Videha were called Janakas. A daughter of one of the Janaks of Mithila, Sita, is mentioned as consort of Lord Rama in the Hindu epic Ramayana. The kingdom later became incorporated into the Vajjika League which had its capital in the city of Vaishali, which is also in Mithila. Magadha was the centre of Indian power, learning and culture for about a thousand years. One of India's greatest empires, the Maurya Empire, as well as two major pacifist religions, Buddhism and Jainism, arose from the region that is now Bihar. Empires of the Magadha region, most notably the Maurya and Gupta Empire, unified large parts of the Indian subcontinent under their rule. Their capital Pataliputra, adjacent to modern day Patna, was an important political, military and economic centre of Indian civilisation during the ancient and classical periods of Indian history. Many ancient Indian texts, aside from religious epics, were written in ancient Bihar. The play Abhijñānaśākuntala being the most prominent. The present day region of Bihar overlaps with several pre Mauryan kingdoms and republics, including Magadha, Anga and the Vajjika League of Mithila. The latter was one of the world's earliest known republics and had existed in the region since before the birth of Mahavira (c. 599 BC). The classical Gupta dynasty of Bihar presided over a period of cultural flourishing and learning, known today as the Golden Age of India. The Pala Empire also made their capital at Pataliputra once during Devapala's rule. After the Pala period, Bihar came under the control of various kingdoms. The Karnat dynasty came into power in the Mithila region in the 11th century and they were succeeded by the Oiniwar dynasty in the 14th century. Aside from Mithila, there were other small kingdoms in medieval Bihar. The area around Bodh Gaya and much of Magadha came under the Buddhist Pithipatis of Bodh Gaya. The Khayaravala dynasty were present in the southwestern portions of the state until the 13th century. For much of the 13th and 14th centuries, parts of Western Bihar were under the control of the Jaunpur Sultanate. These kingdoms were eventually supplanted by the Delhi Sultanate who in turn were replaced by the Sur Empire. After the fall of the Suri dynasty in 1556, Bihar came under the Mughal Empire and later was the staging post for the British colonial Bengal Presidency from the 1750s and up to the war of 1857–58. On 22 March 1912, Bihar was carved out as a separate province in the British Indian Empire. Since 1947 independence, Bihar has been an original state of the Indian Union.
Неолит дәуірі (б.з.д.
Бихардағы адам қызметінің ең алғашқы дәлелі - Мунгердегі мезолиттік мекендердің қалдықтары. Қаймур, Навада және Джамуи тауларында тастан жасалған суреттер табылған. Бұл Чиранд деген жерде Ганг өзенінің жағалауындағы аллювиумның қалың жерінде неолит дәуіріндегі қоныстың алғаш рет ашылуы. Тас кескіндемелерде тарихқа дейінгі өмір салты мен табиғи орта бейнеленген. Олар күнді, айды, жұлдыздарды, жануарларды, өсімдіктерді, ағаштарды және өзендерді бейнелейді. Суреттерде сондай-ақ Бихардағы ертедегі адамдардың күнделікті өмірі, соның ішінде аң аулау, жүгіру, билеу және серуендеу сияқты әрекеттер көрсетілген. Бихардағы тас суреттер Орталық және Оңтүстік Үндістанның суреттеріне ғана емес, сонымен қатар Еуропа мен Африканың суреттеріне де ұқсас. Испанияның Альта-Мира және Францияның Лас-Кос тауларының тас суреттері Бихардағы суреттермен бірдей.
Инд алқабы өркениетінің параллелі
2017 жылы Вайшали қаласының маңында Хараппа дәуірінен қалған кірпіштер табылды. Атап айтқанда, Индус аңғары өркениетінің Бихармен байланысын анықтайтын зерттеулер әлі жүргізілмеген. 200 жылы 200 жылы Ваишалиден қазылған дөңгелек мөрде үш әріп жазылған. Инда өрені өркениетінің ғалымы Ираватам Махадеванның айтуынша, бұл Инду мөрлеріне жазылған формулаларды білдіреді және оны қазбаның ең ертегі қабаттарына, яғни б.з.д.
Ригведалық кезең
Киката - Ведаларда айтылған қазіргі Үндістандағы ежелгі патшалық. Кейбір ғалымдар олардың Мағадхалардың ата-бабалары болғанын айтады, өйткені Киката кейінгі мәтіндерде Мағадханың синонимі ретінде қолданылады. Ол Мағадха патшалығының оңтүстігінде, төбелі аймақта орналасқан. Ригведадағы (RV 3.53.14) бөлім Кикатас (Хинди:कीकट) деп аталады, бұл көпшілік ғалымдар қазіргі оңтүстік-батыстағы Бихар (Магадха) деп санайды, мысалы Вебер мен Циммер, ал Ольденбург пен Хиллебрандт сияқты кейбір ғалымдар бұл туралы дау айтады. Пураникалық әдебиетке сәйкес Киката Гайяға жақын орналасқан. Бұл тау Каран адриден Гридхаракутаға (құс түбегі) дейін, Раджгирге дейін созылып жатыр. А. Н. Чандра сияқты кейбір ғалымдар Кикатаны Магад пен Инд аңғары арасындағы Куру, Косала сияқты елдер аталмаған деген дәлелге сүйене отырып, Инд аңғарының төбелі бөлігінде орналастырады. Кикаталар анарья немесе сома сияқты Ведалық рәсімдерді орындамаған не Ведалық емес адамдар деп айтылған. Саянаның айтуынша, Кикаталар ғибадат жасамаған, олар астарлы және астарлы болған. Кикатас тобының басшысы Прамаганда, яғни пайдақор деп аталады. Ригведа дәуірінде Магадта кикаталар бар ма, әлде олар кейін көшіп келді ме, белгісіз. Ригведада Кикаталар туралы айтылғандай, Аттарваведа да Магадхалар мен Ангалар сияқты оңтүстік-шығыс тайпалары туралы айтады. Бхагвата Пуранада Кикаталар арасында Будданың дүниеге келуі туралы айтылған. Кейбір ғалымдар Ригведада айтылған Киката патшалығын Бихарда (Магадхада) орналастырды, өйткені Киката кейінгі мәтіндерде Магадханың синонимі ретінде қолданылады; Бихардағы орналасуды тарихи географтар Митила Шаран Пандей (олар Батыс Уттар-Прадешке жақын болған болуы керек деп санайды) және О. П. Бхарадвадж (оларды Сарасвати өзеніне жақын орналастырған) және тарихшы Рам Шаран Шарма да күмән келтіреді.
Солтүстік қара жылтыратылған бұйымдар
Ганг жазығындағы урбанизация Солтүстік қара жылтыратылған ыдыс кезеңінің пайда болуымен басталды және археологтар бұл қыш бұйымдарының шығу тегін Бихардың Магад аймағында табады. NBWP-дің ең көне орны Наланданың Джуафардих қаласында орналасқан.
Видеха (Митила) патшалығы
Видеха Рамаяна мен Маха-Бхаратада айтылған, ол Бихардың кейбір бөліктерін қамтиды және Непалдың шағын бөліктеріне дейін созылады. Сита индустар тәңірі Раджа Джанактың қызы Видеханың ханшайымы ретінде сипатталады. Видеханың астанасы Джанакпур (қазіргі Непал) немесе Балираджагхад (қазіргі Бихар штатының Мадубани ауданы) деп саналады.
Аңға патшалығы
Кейбір деректерге қарағанда, Анга тайпасы Ведалық емес, оны Ведалық арийлер басып алды және кейбір аңыздарға сәйкес Анга Анга патшалығының алғашқы Ведалық патшасы болды, бұл патшалықтың атауын ақтады. Анга тайпасы ертедегі Веда дәуірінде өте күшті болған деп есептеледі. Алайда Мағадха мен Вайшали патшалықтарының пайда болуымен Анга өзінің маңыздылығын жоғалтты. Дюрьёдананың досы Карна Анганың патшасы болды.
Магда патшалығы
Магдағаны жартылай мифтік патша Жарсанда құрды, ол Пураналар мемлекетінің Брихадратхалар әулетінің патшасы және Пура патшасының ұрпақтарының бірі болды. Жарасанда Махабхаратада "Барлық Үндістанды басқаратын Магадан императоры" ретінде пайда болады және салтанатты емес аяқтайды. Жарасанда олардың ішіндегі ең ұлысы болды. Оның астанасы Раджагриха немесе Раджгир қазір Бихардағы заманауи тау курорты болып табылады. Жарасанданың Сурасенаның Ядав патшалығына үнемі шабуыл жасауы олардың Орталық Үндістаннан Батыс Үндістанға кетуіне әкелді. Жарасанда тек Ядаваларға ғана емес, Куруларға да қауіп төндірді. Пандава Бхима оны Васудева Кришнаның ақыл-ойының көмегімен екі жақты соққымен өлтірді. Осылайша Юдхиштхира, Панда патшасы, бүкіл Үндістанды өз империясына қосу жолын аяқтады. Жарасанданың Чеди патшасы Шишупала, Куру патшасы Дурёдхана және Анга патшасы Карнамен достық қарым-қатынасы болды. Оның ұрпақтары, Ваю Пуранаға сәйкес, Магадада 1000 жыл билік жүргізді, содан кейін Прадьёта әулеті 138 жыл билік жүргізді. Алайда, бұл мәлімдеменің тарихилығын дәлелдейтін жеткілікті дәлелдер жоқ. Алайда бұл билеушілер индуизм, буддизм және джайнизм мәтіндерінде аталады. Аванти патшасы Прадьётаның ұлы Палака Каушамбиді басып алып, патшалықтың құдіретін арттырды.
Шунга әулеті
Шунга әулеті Ашока қайтыс болғаннан кейін шамамен елу жыл өткен соң, б. з. д. 185 жылы Маурия билеушілерінің соңғысы Брихадратха патшаны Маурия қарулы күштерінің сол кездегі бас қолбасшысы Пушьямитра Шунга өлтірген кезде құрылған. Пушьямитра Шунга брахман болған, ол таққа отыра отырып, Шунга әулетін құрды. Ашокавадана сияқты буддалық жазбаларда Брихадратаның өлтірілуі мен Шунга империясының өрлеуі буддистерді қудалау толқынына және индуизмнің қайта өрлеуіне әкеп соқты. Джон Маршаллдың айтуынша, Пушьямитра Шунга қуғын-сүргіннің басты авторы болуы мүмкін, бірақ кейінгі шунга патшалары буддизмді көбірек қолдаған сияқты. Этьен Ламот және Ромила Тапар сияқты басқа тарихшылар бұл пікірді ішінара қолдайды.
Гупта әулеті
Гупта әулеті шамамен б. з. 240-550 жылдары билік жүргізді. Гупта әулетінің шығу тегі белгісіз. Қытай саяхатшысы Сюаньцзян Магададағы Гупта патшалығының алғашқы дәлелін келтіреді. 672 жылы Үндістанға келген ол "Махараджа Шри Гупта" туралы естіді, ол Миригасихавана маңында қытайлық қажылар үшін ғибадатхана салдырды. Гатоткача (шамамен 280319) біздің заманымыздың, оның Чандра Гупта І деген ұлы болды (Маури империясының негізін қалаушы Чандрагупта Мауриямен шатастырмау керек). Бірде Чандра Гупта І Магаданың басты билігі Личчхавиден келген әйелге үйленді. Самудрагупта 335 жылы Чандра Гупта І-нің орнын басып, 380 жылы қайтыс болғанға дейін 45 жылдай билік жүргізді. Ол Сиччатра, Падмавати, Малвас, Яудхейя, Арджунаяна, Мадура және Абхира патшалықтарына шабуыл жасап, оларды өз патшалығына біріктірді. 380 жылы қайтыс болған кезде ол өзінің патшалығына жиырмадан астам патшалықты қосып, оның билігі Гималайдан Нармада өзеніне және Брахмапутрадан Ямунаға дейін созылды. Ол өзіне патшалардың патшасы және әлемнің монархы деген атақтарды берді. Ол Үндістанның Наполеоны деп саналады. Чандра Гупта I өзінің жеңісінің маңыздылығын атап өту үшін Ашвамедха-яджна жасады. Чандра Гупта II, Күннің күші (Викрамадитья), 380 жылдан 413 жылға дейін билік жүргізді. Тек әкесіне қарағанда сәл сәтті емес, Чандра Гупта II өз патшалығын батысқа қарай кеңейтіп, 409 жылға дейін созылып жатқан кампанияда Мальва, Гуджарат және Саураштраның Сака Батыс Кшатрапаларын жеңді. II Чандрагуптаның орнын оның ұлы I Кумарагупта басқарды. Махендрадития деп аталатын ол 455 жылға дейін билік жүргізді. Оның билігінің соңында Нармада аңғарындағы Пушиамитралар тайпасы империяға қауіп төндіріп, билік құрды. Скандагупта әдетте ұлы билеушілердің соңғысы болып саналады. Ол Пушиамитраның қауіпін жойды, бірақ солтүстік-батыстан келген Хефталиттермен немесе Хуналармен кездесті. 477 жылы хуналардың шабуылын теріске шығарды. 487 жылы Скандагупта қайтыс болды, оның орнын ұлы Нарасимхагупта Баладития басқарды. Гупта империясы ежелгі Үндістанның ең ірі саяси және әскери империяларының бірі болды. Көптеген тарихшылар Гупта дәуірін Үндістанның классикалық дәуірі деп атайды. Гупта империясының уақыты Үндістанның ғылым, технология, инженерлік, өнер, диалектика, әдебиет, логика, математика, астрономия, дін және философиядағы "Үндістанның алтын дәуірі" болды. Гупта империясының астанасы Паталипутра болды. Гупта империясы мен Маурян империясының арасындағы айырмашылық Маурян империясының әкімшілігінде билік орталықтандырылған, ал Гуптаның әкімшілігінде билік орталықтандырылмаған. Империя провинцияларға, ал провинциялар аудандарға бөлінді. Ауылдар ең кішкентай бірлік болды. Патшалық Гуджарат, Солтүстік-Шығыс Үндістан, Оңтүстік-Шығыс Пәкістан, Одиша, Солтүстік Мадхья-Прадеш және Шығыс Үндістанды қамтыды. Діннің барлық түрлері санскрит тілінде жүргізілді. Осы кезеңде астрономияда үлкен жетістіктер болды. Арьябхат пен Варахмихира - екі ұлы астроном және математик. Арьябхат Жер Күнді айналып, оның өз осімен айналады деп айтқан. Ариябхат, нөл туралы түсінікті алғаш рет ойлап тапқан деп саналады, Жер Күннің айналасында қозғалады деген теорияны тұжырымдады және Күн мен Ай тұтылуын зерттеді. Арьябхаттың ең танымал шығармасы - "Арьябхатия". Варахамихираның ең маңызды еңбектері - энциклопедиялық "Брихат Самхита" және "Панча Сиддхантика" (Панкасиддхантика). Металлургия да тез дамыды. Бұған дәлел ретінде Делидің шетіндегі Мехраулидің жанында орналасқан Вайшалидегі темір бағананы қарастыруға болады. Бұл кезең санскрит әдебиеті үшін де өте бай. Бұл дәуірдің негізгі дереккөздері - Калидасаның еңбектері. Осы кезеңде Рагхувамса, Малавикагнимитрам, Мегадута, Абхиджанасакунтала және Кумарасамбхава, Шудрактың Мрччакатикасы, Вишну Шарманың Панчатантрасы, Кама Сутра (күлкі принциптері) және Бхасаның 13 пьесасы жазылды. Медицинада Гупталар тегін ауруханалар құрып, оларды қолдағандарымен ерекшеленеді. Физиология мен биологияның жетістіктеріне өліктерге жанасуға тыйым салатын діни нұсқаулар кедергі жасаса да, бұл индий дәрігерлері фармакопея, кесарево қию, сүйек орнату және тері трансплантациясы саласында үздік болды. Шынында да, индуизмнің медициналық жетістіктері араб және батыс елдерінде көп ұзамай қабылданады. Аюрведа медицинаның негізгі жүйесі болды. Кейбір тарихшылардың еңбектеріне сәйкес, Гупта империясын көптеген ғалымдар индуизм мен буддизм өнерінің және әдебиетінің "клас...
Кейінгі Гупта әулеті
Кейінгі Гупта әулеті біздің заманымыздың 6 - 7 ғасырларында Шығыс Үндістанның Магада аймағын биледі. Кейінгі Гупталар императорлық Гупталардың орнын басып, Магаданың билеушілері болды, бірақ екі әулетті байланыстыратын дәлел жоқ; бұл екі бөлек отбасы болып көрінеді. Кейінгі Гупталар деп аталады, өйткені олардың билеушілерінің есімдері "гупта" жұрнағымен аяқталады, олар өздерін императорлық Гупталардың заңды мұрагерлері ретінде бейнелеу үшін қабылдаған болуы мүмкін.
Пала әулеті
Пала империясы - Үндістан субконтинентінің Бенгал аймағынан билік жүргізген буддалық династия. Пала (Қазіргі пал) атауы қорғаушы дегенді білдіреді және барлық Пала монархтарының есімдерінің аяқталуы ретінде қолданылған. Палалар буддизмнің Махаяна және Тантрикалық мектептерінің ізбасарлары болды. Гопала сол әулеттің алғашқы билеушісі болды. 750 жылы демократиялық сайлау арқылы Гуарда билікке келді. Бұл оқиға Маха Джанападас дәуірінен бері Оңтүстік Азиядағы алғашқы демократиялық сайлаулардың бірі ретінде танылады. Ол 750-770 жылдары билік құрған және бүкіл Бенгалия мен Бихардың кейбір бөліктеріне билігін кеңейтіп, өз позициясын нығайтты. Буддистік династия төрт ғасыр (750 - 1120 жж.) билік жүргізді. Дхармапала мен Девапаланың тұсында империяның өркендеуіне қол жеткізді. Дхармапала империясын Үндістанның солтүстік бөлігіне дейін кеңейтті. Бұл жағдай қайтадан континенттің билігі үшін күрес басталды. Дхармапаланың мұрагері Девапала империясын Оңтүстік Азияның көп бөлігін және одан да тыс жерлерді қамтыған. Оның империясы шығыста Ассам мен Уткаладан, солтүстік-батыста Камбоджадан (қазіргі Ауғанстан) және оңтүстікте Деканнан басталған. Паланың мыс жазуына сәйкес, Девапала Уткалаларды жойып, Прагжётишаны (Ассам) жаулап алды, Хуналардың мақтанышын талқандап, Гурджара Пратихаралары, Гурджаралар мен Дравидалардың иелерін басын басын кесті. Палалар көптеген ғибадатханалар мен өнер туындыларын жасады, сондай-ақ Наланда мен Викрамашила университеттерін қолдады. Наланда университеті мен Викрамшила университеті Паланың тұсында өздерінің шыңына жетті. Университеттерге әлемнің көптеген елдерінен студенттер ағылып келді. Бихар мен Бенгалияға 11 ғасырда Оңтүстік Үндістан императоры Ражендра Чола I-нің Чола әулеті басып кірді. Пала империясы 12 ғасырда Сена әулетінің шабуылынан кейін ыдырап кетті. Пала империясы - бір кездері Девапаланың тұсында Паталипутрада (қазіргі Патна) орналасқан орта патшалықтардың соңғы империясы.
Шеро әулеті
Пала империясының құлдырауынан кейін, Черолар оңтүстік Бихардың кейбір бөліктерін билеп, қазіргі Жаркхандқа дейін 12 ғасырдан 16 ғасырға дейін Моғол билігіне дейін созылып, содан кейін олар басшыларға / Заминдарларға дейін қысқартылды.
Хайаравала әулеті
Хайаравалдар - 11 - 13 ғасырларда Оңтүстік Бихар мен Жаркхандтағы Сон өзені аңғарының билеуші әулеті. Бұл әулеттің белгілі патшалары - Пратапдхавала мен Шри Пратаппа. Олар Рохтасгард қамалын салуға да қатысқан.
Жонпур сұлтандығы
1394 жылы Жоунпур сұлтандығы пайда болды және Батыс Бихардың көп бөлігін басқарды. Бихарда Жаунпур дәуірінен қалған көптеген ақша қорлары мен жазулар табылған.
Сур империясы
Ортағасырлық Бихарда Сасарамнан шыққан Шер-шах Суридің билігі кезінде алты жылға жуық даңқ дәуірі болды. Шер-шах Сури Үндістанның ең ұзын жолын - Калькуттадан (Бенгал) басталып, қазіргі Пәкістанның Пешавар қаласында аяқталатын "Ұлы магистральды" (Grand Trunk Road) салдырды. Шер Шахтың Рупия мен Кедендік алымдарды енгізу сияқты экономикалық реформалары әлі күнге дейін Үндістан Республикасында қолданылады. Ол Патна қаласын қайта жаңғыртты, сонда өзінің штаб-пәтерін салды. Хинду императоры Хему, азық-түлік сатушының ұлы, өзі Реваридегі тұздық сатушы, Сури әулетінің Адил Шах Суридің қолбасшылығымен армияның бастығы және премьер-министр болды. Ол Пунджабтан Бенгалияға дейін ауғандарға қарсы 22 шайқаста жеңіске жетті және 1556 жылы Агра мен Делиде Ақбардың әскерін екі рет жеңіп, Дели тағына отыра бастады және Делидегі Пурана Куиладан Солтүстік Үндістанда қысқа уақытқа болса да "Хинду Раджін" орнатқан. Ол Панипаттың екінші шайқасында қаза тапты.
Бихардың заминдарлары мен моғолдар
Ислам билігі кезінде Бихардың көп бөлігі жергілікті Заминдар немесе өздерінің әскерлері мен аумақтарын ұстап тұрған басшылардың билігінде болды. Бұл әміршілер өздерінің билігін ағылшын шығыс үнді компаниясы келгенге дейін сақтап қалды. 1576 жылы Тукарой шайқасынан кейін моғол императоры Акбар Бенгалия сұлтандығын басып алып, оны өзінің империясына қосты. Ол Бихар мен Бенгалияны өзінің алғашқы он екі субасының (империялық жоғары деңгейдегі провинциялар; Бихардың Патнада орналасқан) біріне бөлді және аймақ осы кезеңнің көп бөлігінде оқиғасыз провинциялық билік жүргізді. Бихар 1757 жылы Пласси шайқасына дейін моғолдардың бақылауында болды. Бихар Британ билігі кезінде Бенгалияның навабтарының бақылауына өтті. Аурангезебтің немересі ханзада Азим уш-Шан 1703 жылы Бихардың губернаторы болып тағайындалды. 1704 жылы Әзим-ус-Шан Паталипутраны немесе Патнаны Әзімабад деп қайта атады.
Британдық Шығыс Үндістан компаниясы
1764 жылы Патнадан 115 км-дей жерде болған Бухар шайқасынан кейін, Моғолдар мен Бенгалияның науабтары Бенгалия провинциясын құрайтын аумақтардағы тиімді бақылаудан айырылды, қазіргі уақытта Бангладеш пен Үндістанның Батыс Бенгалия, Бихар, Жаркханд, Одиша штаттары бар. Британдық Шығыс Үндістан компаниясына дивани құқықтары берілді, яғни Бенгал провинциясының және Оудхтың кейбір бөліктерінің кірісін жинау мен басқару құқығы берілді, қазіргі уақытта ол Уттар-Прадештің көп бөлігін қамтиды. Дивани құқықтарына сол кездегі Үндістанның моғол императоры болған Шах Алам заңды түрде құқық берді. Британдық Шығыс Үндістан компаниясының Бихардағы билігі кезінде Патна Шығыс Үндістанның ең маңызды коммерциялық және сауда орталықтарының бірі ретінде пайда болды. Британдықтарға қарсы тұтастай күмәннің тұқымы 1767 жылы Сараң ауданындағы Гусейпурдың басшысы Махараджа Фатех Бахадур Сахи Шығыс Үндістан компаниясына қарсы күрес бастағаннан кейін пайда болды. 1781 жылы оның көтерілісі көтеріліске қосыла бастаған кезде, оның ішінде Раджа Нараин Сингх пен Акбар Али болды. Британдықтар көтерілісті сәтті бағындырды. Джагдишпурдың Бабу Кунуар Сингх және оның әскері, сондай-ақ Бихардан басқа да көптеген адамдар Үндістанның Бірінші Тәуелсіздік соғысына (1857) ықпал етті. Кейбір тарихшылар оны Сепой көтерілісі деп те атайды. Бабу Кунуар Сингх (17771858) 1857 жылғы Үндістан көтерілісінің көшбасшыларының бірі, қазіргі уақытта Бихардың Бходжпур ауданының бір бөлігі болып табылатын Джагдиспурдың патшалық Раджпут үйіне тиесілі. Сол кезде Бихарда көптеген феодалдық есімдер немесе заминдарлар болды. Ең бастысы Текари Радж, Радж Дарбханга, Бетия Радж, Хатва Радж, Харагпур Радж және Банаили Естеті. 80 жасында Үндістанның бірінші тәуелсіздік соғысында ол қарулы сарбаздардың таңдамалы тобын Шығыс Үндістан компаниясының қолбасшылығындағы әскерлерге қарсы белсенді түрде басқарды және көптеген шайқастарда жеңіске жетті.
Британдық радж
Британдықтардың қол астында Бихар, әсіресе Патна, біртіндеп өзінің жоғалған даңқын қайтадан қалпына келтіре бастады және білім мен сауданың маңызды және стратегиялық орталығы ретінде қалыптасты. Осы кезден бастап Бихар 1912 жылға дейін Британдық Радж Бенгал президентілігінің бір бөлігі болып қала берді, содан кейін Бихар және Орисса провинциясы жеке провинция ретінде бөлінді. 1912 жылы Бенгал президенттігі бөлініп, жеке провинция құрылғанда, Патна жаңа провинцияның астанасы болды. Қала шекарасы әкімшілік базаны орналастыру үшін батысқа қарай созылды және Банкипоре қалашығы Бейли жолы бойында қалыптасты (алғашқыда Бейли жолы деп аталды, бірінші лейтенанттан кейін). Губернаторы Чарльз Стюарт Бейли). Бұл аймақ Жаңа Астана деп аталды. Ағылшын тұрғындарының үйлері Банкипоре қаласының батыс жағында орналасқан. Ағылшындықтардың көпшілігі өзен жағалауында тұрды, олардың көбі ашық алаңның солтүстік жағында болды, бұл парадты және жарыс алаңын (қазіргі Ганди Майдан) құрады. Сондай-ақ, Голгар болды ғажайып қоңырау тәрізді ғимарат, жүз фут биіктігі, жоғарғы жағына шығатын сыртқы сатымен және аштық күтілген кезде толтырылатын астық қоймасына арналған кіреберіс есігі бар. Бастапқыда ол саяси және материалдық жағынан жүзеге аспайтын болып саналды. Осы күнге дейін жергілікті тұрғындар ескі аймақты қала деп атайды, ал жаңа аймақ Жаңа астана аймағы деп аталады. Осы даму дәуірінің көрнекті белгілері - таңғажайып сағатты мұнарасы бар Патна хатшылығы мен Патна жоғары соты. Патнадағы колониялық дәуірдегі үлкен және әсем ғимараттардың дизайны архитектор И. Ф. Муннингске тиесілі. 1916-1917 жылдары ғимараттардың көпшілігі пайдалануға дайын болды. Бұл ғимараттар не индо-сарацендік әсерді (Патна мұражайы мен мемлекеттік ассамблея сияқты), не Ренессанс әсерін көрсетеді, мысалы, Радж Бхаван мен Жоғарғы Сот. Кейбір ғимараттар, мысалы, Бас пошта кеңсесі (GPO) және Ескі хатшылық псевдо-реенессанстық әсерге ие. Кейбіреулер Патнаның жаңа астанасын салуда жинақталған тәжірибе империяның астанасы Нью-Делиді салуда өте пайдалы болды дейді. Британдықтар Патнада бірнеше білім беру мекемелерін құрды, мысалы, Патна колледжі, Патна ғылым колледжі, Бихар инженерлік колледжі, Уэльс принсі медициналық колледжі және Бихар ветеринариялық колледжі. Бихарлықтар үкіметтің қолдауымен бұл орталықтарды тез дамытып, атақ-даңққа ие болды. 1935 жылы Бихардың кейбір бөліктері Орисса провинциясына қайта құрылды. Патна Британдық Радж кезінде Бихар провинциясының астанасы болып қала берді.
Тәуелсіздік қозғалысы
Бихар Үндістанның тәуелсіздік жолындағы күресте маңызды рөл атқарды. Ең танымалдары - Индиго плантацияларына қарсы Шампарран қозғалысы және 1942 жылғы "Үндістаннан кету" қозғалысы. Чандрадео Прасад Верма, Ажит Кумар Мехта, Свами Сахажананд Сарасвати, Шәһид Байкунта Шукла, Шри Кришна Синха, Анугра Нараян Синха, Мулана Мазхарул Хаки, Локняк Жаяпракаш Нараян, Басавон Сингх (Синха), Йогендра Шукла, Шиел Бадра Яджи, Пандит Ямуна Карджи, Доктор Магфур Ахмад Ажази және тағы басқа көптеген көшбасшылар Үндістанның тәуелсіздігі үшін және аз қамтылған халықтың дамуы үшін еңбек етті. Худирам Бос, Упендра Нараян Джа "Азад" және Прафулла Чаки де Бихардағы революциялық қозғалыста белсенді болды. Махатма Ганди Оңтүстік Африкадан оралғаннан кейін өзінің азаматтық мойынсұнбаушылық қозғалысын - Чампаран сатьяграханы Бихардан бастады. Радж Кумар Шукла Махатма Гандидің назарын еуропалық индиго плантаторларының шаруаларды қанауына аударды. Шампарян сатьяграхы көптеген бихарлықтардан, соның ішінде Брайкишор Прасадтан, Раджендра Прасадтан (Үндістанның бірінші президенті болған) және Анугра Нараян Синхадан (Бихардың бірінші вице-министрі және қаржы министрі болған) өздігінен қолдау тапты. Үндістанның тәуелсіздік жолындағы күресі үшін Шампарян сатьяграхасы өте маңызды кезең болды. Радж Кумар Шукла Оңтүстік Африкадан жаңа оралған Махатма Гандидің назарын Еуропалық индиго плантаторлары құрған қуғын-сүргін жүйесіне ұшыраған шаруалардың жағдайына аударды. Басқа да артықшылықтармен қатар, олар өздерінің қожалықтарының 3/20 бөлігінде индиго өсіруге және оны плантаторларға плантаторлар белгілеген бағаға сатуға мәжбүр болды. Бұл Гандидің Үндістанның тәуелсіздік қозғалысына кіруін білдірді. Мотихаридағы ауданның бас басқармасына келген соң, Ганди мен оның адвокаттар тобы Раджендра Прасад, доктор Анугра Нараян Синха, Брайкишор Прасад және Рама Навами Прасадты сатьяграхқа қатысу үшін таңдап алған еді. Олар бұған келіспеді, сондықтан Ганди тұтқындалды. "Сатьяграха" қаупіне байланысты ол босатылды, ал тыйым салу туралы бұйрық қайтарып алынды. Ганди шаруалардың наразылықтарын ашық түрде тергеді. Үкімет Гандиді мүше етіп алған тергеу комиссиясын тағайындауға мәжбүр болды. Бұл жүйені жоюға әкелді. Радж Кумар Шукланы Ганди өзінің "Атмаката" атты еңбегінде азап шегуі оған қиындықтарға төтеп беру үшін күш берген адам ретінде сипаттаған. Ол Гандиге жазған хатында: "Құрметті Махатма, сіз күнде басқалардың әңгімелерін естисіз. Бүгін менің әңгімеме құлақ түріңіздер, Лакхнаудағы съезде сіздердің Шампаранға келетіндігіңіз туралы берген уәделеріңізге назар аударып өткім келеді. Енді сенің уәдеңді орындайтын уақытың келді. Сізді күтіп отырған 1,9 миллион азап шеккен шампаржандықтар бар. 1917 жылы 10 сәуірде Ганди Патнаға, ал 16 сәуірде Мотихариге Радж Кумар Шукламен бірге барды. Гандидің басшылығымен тарихи "Шампаран сатьяграхасы" басталды. Радж Кумар Шукланың еңбегі Үндістанның тұңғыш Президенті доктор Раджендра Прасадтың, Анугра Нараян Синханың, Ачарья Криплани мен Махатма Гандидің еңбектерінде көрініс тапқан. Радж Кумар Шукла күнделiк жазбаларын жазып, онда ол сiңiртектi плантаторлардың зұлымдықтарына қарсы күресi туралы баяндады. Махатма Гандидің бұл қозғалысына доктор Раджендра Прасад, Бихар Кесари Шри Кришна Синха, доктор Анугра Нараян Синха және Брайкшихор Прасад сияқты көптеген адамдар өздігінен қолдау көрсетті. Шәһид Байкунта Шукла Бихардан шыққан тағы бір ұлтшыл адам, ол үкімет өкілі Фаниндраннатх Гошты өлтіргені үшін асылған. Бұл Бхагат Сингх, Сухдев пен Раджгуруны асып тастауға әкелді. Фанниндранатх Гош революциялық партияның негізгі мүшесі болған, ол өз ісіне опасыздық жасап, куәлік берді, бұл оның өлтірілуіне әкелді. Байкунт Гошті өлтіруді жоспарлаған. Ол 1932 жылы 9 қарашада өлтіруді сәтті жүзеге асырды. Ол тұтқындалып, сотталып, сотталды, 1934 жылы 14 мамырда Гайя орталық түрмесінде асылды. Қарпори Тхакур да азаттық күресте маңызды рөл атқарды. Солтүстік және Орталық Бихарда шаруалар қозғалысы тәуелсіздік қозғалысының маңызды бір әсері болды. Бихарда Қисан Сабха қозғалысы 1929 жылы Заминдаридің олардың қоныстану құқығына шабуыл жасауына қарсы шаруалардың наразылығын көтеру үшін Бихар провинциялық Қисан Сабхасын (BPKS) құрған Свами Сахаджананд Сарасватидің басшылығымен басталды. Бірте-бірте шаруалар қозғалысы күшейіп, бүкіл Үндістанға тарады. Осы түбегейлі өзгерістердің нәтижесінде 1936 жылы сәуір айында ...
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең (1947-1990)
Тәуелсіздік алғаннан кейін онжылдықтардың басым бөлігінде штатта Үнді ұлттық конгресі билік етті, 1960 және 70-жылдардағы қысқа мерзімнен басқа, кейбір артта қалған тап басшылары штатта конгреске жатпайтын үкімет құруда сәтті болды. Сатиш Прасад Сингх Махамая Прасад Синхадан кейін қысқа мерзімге штаттың бірінші OBC бас министрі болды. Соңғы кезеңде жоғарғы таптар саясатта белсенді болды, бірақ артта қалған таптар біртіндеп саяси кеңістікте дауыс беруде. Бұл бағытта жоғары оқшауланған таптар жетекшілік етті. Олар тәуелсіздіктің алғашқы жылдары жүргізілген жер реформасының ең үлкен игілігін көргендер еді. Жоғары санаттағы артта қалғандардың бір бөлігі бұрынғы заминдарлардың іс-әрекеттерін үлгі етіп, далиттерге қарсы зұлымдық жасады. Штаттағы нахалиттік көтеріліс жоғарғы тапты ең осал иеліктерін сатуға мәжбүр етті, оларды көбінесе осы жоғары артта қалған қауымдардың шаруалары сатып алды. Нақшалдар көтерілісі бірнеше жеке әскерлерді құруға әкелді. Олар төменгі таптықтарды нақшалиттерге қолдау көрсетті деп айыптап, солардың басын қазаға ұшыратты. Ранвир, Бхуми, Куер сеналар да қасқырдан қорқынышты әскерлер еді. Бходжпур аймағы Бихардағы накшалиттер қозғалысының қызу нүктесі болды, мұнда ұстаз Жағдиш жер иелеріне қарсы көтеріліске бас салды. Осы кезеңде ең үлкен қырғындар орын алды, онда жоғары таптар мен далиттер құрбан болды. Жоғары қайтқан таптар екі жақты қарсылықтарға тап болды. Касталық соғыс Мандал комиссиясының есебіне сәйкес Бихарда және бүкіл Солтүстік Үндістанда жоғарғы таптардың үстемдігіне қарсы артта қалған тап саясатының көтерілуімен тұспа-тұс келді. Ең көп санды және күшті артта қалған қауым - यादвтер, ал 1990 жылдары Лалу Прасад Ядав бастаған Раштрия Джаната Далдың (РДЖ) өрлеуі болды. Бұл партияда यादвтер мен мұсылмандардың дауысы болды, бұл комбинацияны оның UP әріптесі - Samajwadi партиясы да өткізді. Бұл 1990 жылдары RJD-нің билікке келуіне мүмкіндік берді. Оның платформасы әлеуметтік әділдікті, төменгі таптарға арналған резервацияларды арттыруды білдірді. Алайда, сол кезеңнің сыншылары оны "жұңғалдылық" деп атаған.
Лалу Рабри Ядав (1990-2005)
1989 жылы 9 -шы жалпы сайлауда халық жиналысына жиналғанда, "Жаната Дал" партиясы Орталық деңгейдегі Үндістан Ұлттық Конгрессі партиясына қарсы шықты. Жантаталдың өрлеуі Бихардың мемлекеттік саясатына да әсер етті, онда биік таптар көп уақыт бойы билік құрды, олар штатта Конгрессті қатты бақылап отырды, бұл айыптауды кейбір ғалымдар даулап отыр. "Жаната дал" партиясы үш қанатты құраған, олар өз күшін қоғамның әртүрлі топтарынан алған. Бірінші қанатты Чандра Шехар басқарып, ол басқа социалистермен және Морарджи Десайдың бір оқшау тобымен байланысқа түсті. Екінші топта Арун Неру мен бұрынғы қорғаныс министрі Вишванат Пратап Сингх сияқты конгрессмендер болды. Үшінші топқа Чарн Сингх бастаған кедей касталар мен орта шаруалар қолдау көрсетті. Шаран Сингх осы топтың басшысы болса да, оның өлімінен кейін 1970 жылдардағы студенттік саясаттың туындысы болған Лалу Прасад Ядав сияқты жаңа буын саясаткерлерінің басшылығы пайда болды. Кристоф Джафрелоттың айтуынша: Лалу Прасад यादв біртіндеп бихардың төменгі таптарының рустикалық қасиеттерін атап, саясаттың жаңа стилін енгізді. Мысалы, ол жоғарғы сыныптың үрейін туғызатын, қатты бұжпурилік акцентпен бұжпури диалектісімен немесе ағылшын тілінде сөйлеуді мақсат етеді. Ол сондай-ақ оларды қарсы алуға да шебер болды. Оның алғашқы ұрандарының бірі - "Бұрабал хато" ("Бұмихарды, брахманы, раджпутты және лаланы (кайасты) жою"). Бірнеше айдан кейін ол мемлекеттік бұқаралық ақпарат құралдарына деген ықпалын пайдаланып, мандалға қарсылық білдірушілерді жоғарғы таптардың айлакерлері деп атады. 1994 жылы Джордж Фернандес пен Нитиш Кумар сияқты көшбасшылар Самата партиясын құру үшін бас сауғалап кеткенде, "Жаната Дал" бұрынырақ бөлініп кеткен болатын. Екінші бөліну Рабри Деви билікті қолға алғанға дейін болды, соның салдарынан "Жаната Дал" партиясында тек екі маңызды көшбасшы болды, атап айтқанда Шарад Ядав және Рам Вилас Пашван. Пашванды далиттердің көтеріліп келе жатқан көшбасшысы деп санаған және сайлауда бұрын-соңды болмаған жеңіске жеткен. Оның танымалдығы ұлттық деңгейге жетті, ол 1996 жылы Біріккен майдан үкіметінде темір жол министрі лауазымына тағайындалды, кейіннен ол Лок Сабханың көшбасшысы болды. Оның ықпалы Батыс Уттар Прадеште де көрінді, оның ізбасарлары жаңадан пайда болған "Далит пантер" ұйымының тапсырысы бойынша таңғажайып митинг ұйымдастырды. Шарад Ядав да социалистік партияның ардагері болды, бірақ оған көпшілік қолдау көрсетілмеді. 1998 жылғы парламенттік сайлауда Самата партиясы мен RJD құрылғаннан кейін әлдеқайда әлсіз жағдайда болған Janata Dal бір-бірінің дауыс базасын жеп қалды. Бұл Нитиш Кумарды екі партияны біріктіріп, "Жаната Дал" (Біріккен) партиясын құруға мәжбүр етті. 1999 жылғы Лок Сабха сайлауында БЖД + ЖД (Ю) құрамасының қолынан Раштрия Джанта Дал жеңіске ұшырады. Жаңа коалиция 324 сайлау учаскесінің 199-да көш бастады және алдағы Бихар штатының сайлауында Лалу Рабри билігінің аяқталатынына көпшілік сенді. Ал, бұл коалиция Лалу Прасадтың аты "Қормақ" қалпында аталып кеткеннен кейін оның жалған имиджінің оның қолдау қорын құртқанына сендірді. Нәтижесінде, Конгресс 2000 жылғы сайлауда жалғыз өзі күресуге шешім қабылдады. Ал, НДА-ның сайлауалды тұғырнамасы бойынша Н.К.Н.Нитиш өзінің "Самта" партиясын "Жантата Дал" партиясының Шарад Ядав пен Рам Вилас Пашван фракциясынан шығаруға мәжбүр етті. БЖП мен Нитиш Кумар арасында да келіспеушіліктер туындады, ол кейінірек Бихардың бас министрі ретінде ұсынылғанын қалады, бірақ біріншісі оған қарсы болды. Пашван да CM-нің бет-бейнесін қалайды. Мұсылмандар мен басқа да асыл тұқымдылар арасында пікірлер тым көп болды. Пасманда сияқты кедей қауымдардың бір бөлігі Лалудың шейх, сайид, патан сияқты жоғары санаттағы мұсылмандарды нығайтатынын және олар жаңа мүмкіндіктер іздеп жүргенін айтты. Ядав мұсылмандардың құтқарушысы ретінде танылғаннан кейін, басқа да басым, артта қалған таптарды, мысалы, коэри мен курмиді аластатты. Санжай Кумар "Көрей Құрмидің егіз кастасы сияқты басым ОБС-тер, егер ол (Ядав) олардың қолдауына ие болса, билікте үлестіруді сұрайды, ал мұсылмандар тек қана қоғамдық тәртіпсіздіктер кезінде қорғауға қанағаттанған болады" деген сенім Ядавты оларды елемеуге мәжбүр етті деп дәлелдейді. Сонымен қатар, екі лагерьдегі бөлінулер мемлекеттің саяси атмосферасын күшейтті, онда көптеген партиялар бір-бірімен күресіп, шекаралары байқалмайды. Кейбір орындарда ДДҰ мен БЖД бір-бірімен күресіп жа�...
Lalu Prasad Yadav has deliberately introduced a new style of politics, highlighting the rustic qualities of low castes of Bihar. For instance, he makes the point of speaking the Bhojpuri dialect or English with a strong Bhojpuri accent, to the horror of the upper classes. He was also adept at confronting them. One of his early slogans was, Bhurabal Hatao, (wipe out Bhumihar, Brahmin, Rajput and Lala (Kayasth)). A few months after he became Chief Minister, he utilised his control of state media to describe the opposition to the Mandal as the conspiracy of the upper castes. The Janata Dal had survived the splits in past when leaders like George Fernandes and Nitish Kumar defected to form Samata Party in 1994, but it remained a baseless party after the decision of Yadav to form Rashtriya Janata Dal in 1997. The second split took place before the Rabri Devi assuming power which resulted in Janata Dal having only two leaders of any consequence in it, namely Sharad Yadav and Ram Vilas Paswan. Paswan was regarded as the rising leader of Dalits and had the credit of winning his elections with unprecedented margins. His popularity reached the national level when he was awarded the post of Minister of Railways in the United Front government in 1996 and was subsequently made the leader of Lok Sabha. His outreach was witnessed in the western Uttar Pradesh too, when his followers organised an impressive rally at the behest of a newly floated organisation called Dalit Panthers. Sharad Yadav was also a veteran socialist leader but without any massive support base. In the 1998 Parliamentary elections, the Samata Party and Janata Dal, which was in a much weaker position after the formation of RJD ended up eating each other's vote base. This made Nitish Kumar merge both the parties to form Janata Dal (United). In 1999 Lok Sabha elections, Rashtriya Janata Dal received a setback at the hand of BJP+JD(U) combine. The new coalition emerged leading in 199 out of 324 assembly constituencies and it was widely believed that in the forthcoming election to Bihar state assembly elections, the Lalu Rabri rule will come to an end. The RJD had fought the election in an alliance with the Congress but the coalition didn't work making state leadership of Congress believe that the maligned image of Lalu Prasad after his name was drawn in the Fodder Scam had eroded his support base. Consequently, the Congress decided to fight the 2000 assembly elections alone. The RJD had to be satiated with the communist parties as the coalition partners but the seat sharing conundrum in the camp of NDA made Nitish Kumar pull his Samta Party out of the Sharad Yadav and Ram Vilas Paswan faction of the Janata Dal. Differences also arose between the BJP and Nitish Kumar who later wanted to be projected as the Chief Minister of Bihar but the former was not in favour. Even Paswan also wanted to be a CM face. The Muslims and OBCs were too divided in their opinion. A section of Muslims, which included the poor communities like Pasmanda were of the view that Lalu only strengthened upper Muslims like Shaikh, Sayyid and Pathans and they were in search of new options. Yadav also alienated other dominant backward castes like Koeri and Kurmi since his projection as the saviour of Muslims. It is argued by Sanjay Kumar that the belief that, "the dominant OBCs like the twin caste of Koeri Kurmi will ask for share in power if he (Yadav) seeks their support while the Muslims will remain satisfied with the protection during communal riots only" made Yadav neglect them. Moreover, the divisions in both camps made the political atmosphere in the state a charged one in which many parties were fighting against each other with no visible frontiers. JD(U) and BJP were fighting against each other on some of the seats and so was the Samta Party. The result was a setback for the BJP, which in media campaigns was emerging with a massive victory. RJD emerged as the single largest party and with the political maneuvere of Lalu Yadav, Rabri Devi was sworn in as the Chief Minister again. The media largely failed to gauge the ground level polarisation in Bihar.
Нитиш Кумар (2005 жылдан бастап)
Осылайша 2005 жылғы Бихардағы сайлауда 15 жыл бойы билік жүргізген RJD партиясы аяқталып, Нитиш Кумар бастаған NDA партиясы билік құрды. Бихарлық көшіп-қонушылар Махараштра, Пенджаб және Ассам сияқты Үндістанның көптеген аймақтарында зорлық-зомбылық пен алалаушылыққа тап болды. 1912 жылы 22 наурызда Бихардың Бенгалиядан бөлініп шыққанына 100 жыл толуына орай "Бихар шатабади мерекесі" атты мерекелік шара ұйымдастырылуда. 2015 жылдың ақпан айында бас министр лауазымына байланысты саяси дағдарыс болды.