Кіріспе

Бұл талап арыз және іс бойынша талап арыз – ағылшын ортақ құқығындағы екі балама құқық бұзушылық түрі, біріншісі адамға қарсы жасалған құқық бұзушылықты, екіншісі заңмен қорғалатын кез келген нәрсеге қарсы жасалған құқық бұзушылықты қамтиды. Бұл талап арыз қазіргі заманда іс бойынша шағым ретінде де танылады және құқық бұзушылық болып есептелетін, бірақ әлі белгілі бір категорияға жатпайтын кез келген әрекет үшін қолданылуы мүмкін.

Құқық бұзушылық туралы бұйрықтың пайда болуы

Заңбұзушылық және заңбұзушылық ісі, немесе "іс", 13 ғасырда Лондонның патшалық соттарында жеке шаралар ретінде басталды. Бұл ерте заңбұзушылық түрлері кең ауқымдағы құқық бұзушылықтарды көрсетті. Алайда, 1278 жылы Глостер жарғысы қабылданды. Бұл патшалық соттардағы іс-қимылдарды 40 шиллингтен жоғары сомадағы мүліктік зиянға, мүгедектікке, ұруға немесе жарақаттануға дейін шектеді. Осы жарғы қабылданғаннан кейін көп ұзамай "күш және қару" немесе "vi et armis" деп аталатын заңбұзушылыққа қатысты стандартталған талап арыздар пайда болды. Күш және қару қолдану туралы айыптаулар жай ғана заңбұзушылық деп белгіленді. Кейбір "vi et armis" нысанындағы істер, шын мәнінде, күш пен қаруды қамтымаған және ойдан шығарылған болып саналуы мүмкін. Мысалы, 1317 жылғы "Раттлсден" Грунстоунға қарсы сот ісін қарастырайық. Алайда, талап арызда былай делінген: "Қозғалған күшпен, яғни қылыштармен, садақтармен және жебелермен, олар аталған шараптың көп бөлігін тартып алды, ал шараптың орнына тұзды суды құйып, осылайша барлық шарапты жойды".

Іске қатысты заңсыз кіру туралы бұйрықтың пайда болуы

1350 жылдарға қарай, корольдік соттарда құқық бұзу туралы талаптар тек "күш пен қару қолданылған" деп айтылған жағдайда ғана қарала бастады. Дегенмен, бұл көбінесе процедуралық мәселе еді; корольдік соттардың кейбір бөлімдері осы тұрғыда басқаларына қарағанда көбірек жеңілдік көрсетті. Атап айтқанда, Корольдің тағы бойынша іс жүргізу, Жалпы соттар бойынша іс жүргізуге қарағанда кем қатаң болды. 1340 және 1360 жылдар аралығында бірнеше іс заң жобасы арқылы Корольдің тағына әкелінді, оларда күш пен қару қолданылғандығы туралы айтылмады. Хэмбер паромдық ісінде (1348) Хэмбер өзенінен ат кесіп өту кезінде жоғалып кетті, және күш пен қару қолданылғандығы туралы ешқандай мәлімдеме жасалмады. "Шыншыл" талаптар жасаудағы шешуші кезең Вальдон мен Марешаль (1369) ісі болды. Жауапкердің талапкердің атына немқұрайлылықпен қарағаны айтылды. Жалпы соттар мұндай жағдайда талапта күш пен қару туралы мәлімдеме жасаудың қажеті жоқ екенін мойындады. 1390 жылдарға қарай, осы талап бойынша іс қозғау кең таралды.