Олимпиада: Ғасырлар бойғы махаббат пен жарыс операсы
L'Olimpiade
"L'Olimpiade" операсы – Метастазионың 1733 ж. жазылған шығармасы. Ежелгі Грециядағы Олимпиада ойындары кезіндегі махаббат, бәсекелестік және екі неке туралы әңгіме.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
L'Olimpiade – Метастазионың 1733 жылы Антонио Кальдара опералық қойылымы үшін жазылған үш актілі опералық либреттосы. Метастазионың сюжеті Геродоттың "Тарихы" кітабының 6-шы кітабындағы "Күйеулердің сынағы" деген оқиғадан шабыттанған, бұл оқиға бұрын Апостоло Зеноның 1695 жылғы "Gli inganni felici" либреттосының негізі болған. Оқиға ежелгі Грецияда Олимпиада ойындары кезінде өтеді және махаббаттағы бәсекелестік пен жақындығын жеңіп алу үшін рөл алмастыру туралы айтады. Аяқталуында екі неке туралы жариялау жасалады.
L'Olimpiade is an opera libretto in three acts by Metastasio originally written for an operatic setting by Antonio Caldara of 1733. Metastasio’s plot vaguely draws upon the narrative of "The Trial of the Suitors" provided from Book 6 of The Histories of Herodotus, which had previously been the base for Apostolo Zeno's libretto Gli inganni felici (1695). The story, set in Ancient Greece at the time of the Olympic Games, is about amorous rivalry and characters' taking places to gain the loved one. The story ends with the announcement of two marriages.
Өмірбаян
Метастасио, Вена сарайының императорлық сарай ақыны ретінде, 1733 жылы император Елизавета Кристина Брауншвик-Вольфенбюттельдің туған күнін тойлау үшін либретто жазуды сұрады. Музыканы сарай композиторы Кальдара жазды. Либретто бірден назар аудартып, көп ұзамай бүкіл Еуропа бойынша қойылымдар қойылды. Метастасионың өзі Саверио Маттейге "Олимпиада" пьесасы "Еуропаның барлық театрларында орындалып, қайталанды" деді. Дейін, ол Метастасионың "Демофонте" және "Didone abbandonata" шығармаларымен бірдей деңгейде болды, олардың танымалдылығы тек "Артасерсе" мен "Алессандро нель'Инди" пьесаларынан ғана асып түсті. "Олимпиада"ның танымалдылығы кейіннен Метастасионың "La Nitteti" драмасын жазуға түрткі болған болуы мүмкін.
Metastasio, as Imperial court poet at the court of Vienna, was requested to write the libretto to help celebrate the birthday of Empress Elisabeth Christine of Brunswick Wolfenbüttel in 1733. The court composer Caldara was assigned to compose the music. The libretto attracted attention immediately and productions were soon mounted across Europe. Metastasio himself commented to Saverio Mattei that L’Olimpiade had been "performed and repeated in all the theatres of Europe". Indeed, it ranks with Metastasio's Demofoonte and Didone abbandonata, which were excelled in popularity only by Artaserse and Alessandro nell'Indie. The popularity of L’Olimpiade may subsequently have prompted Metastasio’s La Nitteti, a twin drama in several respects.
1-ші акті
Мегакл Сиционға Олимпиада ойындарына Ликидас деген атпен, бір кезде оның өмірін сақтап қалған досы ретінде үлгеруге жетеді. Мегакл білмейтіні, Ликидас Аристаеяға ғашық, ал оның әкесі, патша Клистен, ойындардың жеңімпазына оның қолын беруге уәде берген. Бұрын Критің ханшайымы Аргенеге құда түскен Ликидас, Мегакл мен Аристаея бір-бірін жақсы көретінін сезбейді де, кейін досына жүлде туралы айтады. Аристаея мен Мегакл жылы лебізбен амандасады, бірақ Мегакл енді Ликида ретінде қатысуға берген уәдесімен байланысқандай сезінеді. Теміржол Аргене Ликиданы қайтарып алу үшін Олимпияға қойшы қызының кейпінде келеді.
Megacles arrives in Sicyon just in time to enter the Olympic Games under the name of Lycidas, a friend who once saved his life. Unknown to Megacles, Lycidas is in love with Aristaea, whose hand is to be offered to the winner of the games by her father, King Cleisthenes. Lycidas, once betrothed to Princess Argene of Crete, is unaware that Megacles and Aristaea already love each other, and he subsequently tells his friend of the prize. Aristaea and Megacles greet each other fondly, but Megacles now feels bound by his promise to compete as Lycidas. Meanwhile, Argene arrives in Olympia disguised as a shepherdess, to win back Lycidas.
2-ші акті
Мегакл ойындарда жеңіске жетіп, Аристаеяға шындықты айтады және жүрегі сынып кетеді. Ликидас оны өтінуге келгенде, Аристаея оны айыптайды, сондай-ақ көрініс берген Аргене де оны ұятқа қалдырады, бұл Ликидасты қатты ренжітеді. Ликиданың тәрбиешісі Аминтас Мегаклдың өзін-өзі суға батырып өлтіргенін хабарлайды, ал алдану туралы хабардар болған король Клейсфен Ликидасты елден қуады.
Megacles wins the games, confesses the truth to Aristaea and departs, broken hearted. When Lycidas comes to claim her, Aristaea reproaches him, as does the disguised Argene, much to his dismay. Amyntas, tutor to Lycidas, reports that Megacles has drowned himself, and King Cleisthenes, apprised of the deception, banishes Lycidas.
3-ші акт
Аргене Аристаеяның өзін-өзі өлтіруіне кедері келтіреді, Мегаклді балықшы құтқарады, ал Ликидас патшаны өлтіруді жоспарлайды. Аристая Ликидаға рақым сұрайды, ал Аргене оның орнына өз өмірін беруге дайын тұрады; ол өзінің ханшайым екенін дәлелдеу үшін Клистенге Ликида берген мойын тізбегін көрсетеді. Ол оны әкесін өлтіретін болжамның орындалуын болдырмау үшін нәресте кезінде тастап кеткен ұлының деп таниды. Ликидас қызметіне қайта орналасып, Аргенені қабылдайды, ал қарындасын Мегаклге береді.
Argene prevents the desperate Aristaea from suicide, Megacles is rescued by a fisherman, and Lycidas contemplates the assassination of the king. Aristaea pleads mercy for Lycidas and Argene offers herself in his place; as proof that she is a princess, she shows Cleisthenes a chain given her by Lycidas. He recognizes it as belonging to his son, abandoned in infancy to forestall the prophecy that he would kill his father. Lycidas, reinstated, accepts Argene, leaving his sister to Megacles.
Либреттоның басқа баптаулары
Барокко мен классикалық стильдегі 60-тан астам композиторлар либреттоны өз шығармаларында пайдаланды. Либреттоны қайта пайдаланған алғашқы композитор – Антонио Вивальди, ол 1734 жылы Венецияда осыны жасады. Содан кейін 1735 жылы Джованни Баттиста Перголезидің әйгілі нұсқасы пайда болды. Перголезидің Римдегі алғашқы қойылымы бірден сәтті болмаса да, кейінгі қойылымдар мен сақталған қолжазбалардың саны оның есімін осы драмамен тығыз байланыстырды. 1748 жылы Балдассаре Галуппидің нұсқасы Миланда үлкен жетістікке ие болды және бұл опера қазір оның ең сәтті опера сериясы саналады. 1765 жылы «италиялық операда табысқа жету үмітін сақтап қалған» Томас Арн Лондондағы Король театрының директорларын операның өзіндік қойылымын жасауға көндірді, бірақ ол толық сәтсіздікке ұшырады. Либретто сонымен қатар Йозеф Мысливечектің ең көрнекті драмалық туындыларының біріне (1778, Неаполь) және 1763 жылы Падуада Антонио Сакчинидің танымал жетістігіне негіз болды. Иоганн Непомук Пуасслдың «Олимпиададағы бәйге» (1815) – алғашқы неміс тіліндегі қойылым, ал оның нұсқасы 19 ғасырда кейде қайта қойылды. Моцарт Клистеннің соңғы ариясын екі рет жазды: алғашқысы Алоизия Вебер үшін (KV. 294), екіншісі Людвиг Фишердің концерттік абонементі үшін (K 512). Бетховен 1802–1803 жылдары (WoO 93) «Ne' giorni tuoi felici» дуэтін тенор, сопрано және оркестр үшін жазды.
More than 60 baroque and classical composers used the libretto for their own settings. The first composer to reuse the libretto was Antonio Vivaldi in Venice in 1734. This was followed by Giovanni Battista Pergolesi's famous version in 1735. Although Pergolesi’s initial setting for Rome was not immediately successful, the number of subsequent stagings and extant manuscripts have particularly associated his name with this drama. In 1748 Baldassare Galuppi’s version premiered to resounding success in Milan and the opera is now regarded as his most successful opera seria. In 1765 Thomas Arne, who "still nursed the hope of achieving success in Italian opera", persuaded the directors of The King's Theatre in London to produce his own setting of the opera, which turned out however to be a complete failure. The libretto was also the source for one of Josef Mysliveček's finest dramatic works (1778, Naples). and a popular success for Antonio Sacchini in Padua 1763. Johann Nepomuk Poissl's Der Wettkampf zu Olympia, oder Die Freunde (1815) was the first German language setting and his version enjoyed occasional revivals during the nineteenth century. Mozart set Cleisthenes' last aria twice, first for Aloysia Weber (KV. 294) and latter for a subscription concert by Ludwig Fischer (K 512). Beethoven set the duet "Ne' giorni tuoi felici" for tenor, soprano and orchestra in 1802 – 1803 (WoO 93).