Кіріспе
Триазолобензодиазепинге жататын тыныштандыратын дәрі
Медициналық қолданыстар
Эстазолам ұйқының кейбір бұзылуларын қысқа мерзімді емдеу үшін тағайындалады. Бұл тиімді ұйқылық дәрі, ол ұйықтаған уақытты ұзартуға және түнде оянуды азайтуға көмектеседі. Ұйқыны басқарудың дәрілік емес әдістерімен бірге қолдану, қысқа мерзімді эстазолам терапиясын тоқтатудан кейін ұйқы сапасының ұзақ мерзімді жақсаруына әкеледі. Эстазолам кейде операция алдындағы ұйқыны жақсарту үшін де қолданылады. Бір зерттеуде операцияға дайындалып жатқан пациенттерде ол триазоламнан жағымсыз әсерлер жағынан артықшылыққа ие болды. Эстазоламның қаустөрткіш қасиеттері де бар, және оның ұзақ жартылай ыдырау кезеңіне байланысты, ол алаңдаушылықпен байланысты ұйқысыздыққа шалдыққандарға қысқа мерзімді тиімді ем болуы мүмкін.
Жанама әсерлер
Көбінесе, ертеңгі күні психикалық және физикалық қабілеттердің нашарлауымен бірге "мастық" эффектісі пайда болады. Эстазоламның басқа да жанама әсерлеріне ұйқышылдық, бас айналу, гипокинезия және координацияның бұзылуы жатады. 2020 жылдың қыркүйегінде АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) барлық бензодиазепин препараттары үшін қорапшамен белгіленген ескертуді жаңартуды міндеттеді, бұл препараттар класындағы барлық препараттар үшін теріс пайдалану, дұрыс пайдаланбау, тәуелділік, физикалық тәуелділік және тоқтату синдромының қауіптерін біркелкі сипаттау үшін жасалды.
Толеранттылық және тәуелділік
Эстазолам сияқты бензодиазепиндердің қауіпсіздігіне қатысты негізгі мәселе – бензодиазепинге тәуелділік және одан кейін туындайтын бензодиазепиннен бас тарту синдромы, ол эстазоламды қолдануды тоқтату кезінде пайда болуы мүмкін. Әдебиеттерді шолу көрсеткендей, эстазолам сияқты бензодиазепиндерді ұзақ мерзімді қолдану дәріге төзімділік, дәріге тәуелділік, қайта ұйқысыздық және орталық нерв жүйесіне (ОЖЖ) байланысты қолайсыз әсерлермен байланысты. Эстазоламды ұзақ мерзімді қолданудың салдарынан туындайтын асқынуларды болдырмау үшін тек қысқа мерзімге және тиімді ең төмен дозада қолдану керек. Дегенмен, фармакологиялық емес емдеу әдістері ұйқы сапасын тұрақты түрде жақсартуға көмектеседі. Қарлы жастағы адамдарда бензодиазепиндердің ұйқыға тигізетін әсеріне төзімділік пайда болуынан кейін, бензодиазепиндердің ұйқыға тигізетін пайдасы бірнеше күннен соң төмендеуі мүмкін.
Қарсы көрсетілімдер және ерекше сақ болу керек
Бензодиазепиндерді қарттарда, жүктілік кезінде, балаларда, алкоголь немесе есірткіге тәуелді адамдарда, сондай-ақ бірнеше психикалық ауруы бар адамдарда қолданғанда ерекше сақтық қажет.
Фармакология
Эстазолам – "триазол" тобына жататын бензодиазепин дәрісі. Эстазоламның терапиялық әсері бензодиазепин рецепторларына агонист ретінде әсер етуі арқылы жүзеге асырылады. Эстазоламның жоғары дозасы егеуқұйрық миындағы бензодиазепин ГАБА рецептор кешеніне әсер етуі нәтижесінде гистамин алмасуын төмендетеді.
Фармакокинетика
Плазмадағы ең жоғары деңгей 1–6 сағат ішінде жетеді. Эстазолам – орташа әсер ететін бензодиазепин. Эстазоламның жартылай шығарылу кезеңі шамамен 19 сағатты құрайды, 8–31 сағат диапазонында. Эстазоламның басты метаболиті – 4-гидроксиэстазолам. Тағы да анықталған метаболиттерге 1-оксоэстазолам, 4'-гидроксиэстазолам және бензофенон кіреді.
Өзара әрекеттесулер
Алкоголь эстазоламның седативтік-гипнотикалық әсерін күшейтеді. Қаптама нұсқауларында өндіруші ритонавирмен өзара әрекеттесу туралы нақты ескертеді, және ритонавир мен эстазоламның клиникалық өзара әрекеттесулері әзірге сипатталмағанмен, өзара әрекеттесулердің клиникалық сипаттамаларының жоқтығы осы өзара әрекеттесудің қаупін азайта бермейді.
Қоянның ЭЭГ әсері
Қояндарда жүргізілген зерттеуде естазолам миетірек пен миндаль тәрізді денедегі жоғары кернеулі баяу толқындар мен оралымдардың көбеюі арқылы спонтанды ЭЭГ-нің ұйқылы үлгісін тудыратыны, ал гиппокамптың тета ритмі десинхронизацияланатыны көрсетілді. Сонымен қатар, төмен кернеулі жылдам толқындар, әсіресе, қыртыстағы ЭЭГ-де байқалады. Есту стимуляциясына және мезенцефальдық ретикулярлық формация, артқы гипоталамус және орталық таламустың электрлік стимуляциясына ЭЭГ-нің ояну жауабы айтарлықтай төмендейді. Көздің қарашығына бағытталған шамның жарығынан туындаған фотолық қозғалыс жауабы естазоламмен айтарлықтай төмендетіледі.
Зорлық-зомбылық
Приматтармен жүргізілген зерттеуде эстазоламның қолдануға бейімділігі анықталды. Есірткіні дұрыс емес пайдаланудың екі түрі болуы мүмкін: ойын-сауық үшін қолдану, яғни мас болу мақсатында немесе медициналық кеңеске қайшы, ұзақ мерзімге қолдану. Эстазолам 1998 жылы "ұйықтауға арналған шөптік қоспа" Sleeping Buddha деп аталатын өнімнің көп мөлшерде сатудан кері тартылуымен танымал болды, себебі FDA оның құрамында эстазолам бар екенін анықтады. 2007 жылы Sleepees деп аталатын канадалық өнім де құрамында жарияланбаған эстазолам болғандықтан сатудан кері тартылды.