Кіріспе

Крикетте спин боулингінің түрі

Саусақпен айналдыру (сондай-ақ офф-спин деп те аталады) – крикет спортындағы боулингтің бір түрі. Бұл крикет техникасы және крикет добына белгілі бір айналу бағытын беруге байланысты нақты қол қозғалыстарын білдіреді. Допты қарсы бағытта айналдыру үшін көбінесе қолданылатын басқа айналу техникасы – білекпен айналдыру. Көбінесе саусақпен айналдырушылар білекпен айналдырушыларға қарағанда допты аз айналдырады. Дегенмен, бұл техника қарапайым және оңай меңгерілетіндіктен, саусақпен айналдырушылардың дәлдігі жоғары болады. "Саусақпен айналдыру" деген атау шартты, өйткені саусақ қозғалысы доптың ерекше айналуын жасау механизмінің маңызды бөлігі емес. Саусақпен айналдыруды беру кезінде қол толық супинацияланған күйде ұсталады, саусақтары доптың сыртында (оң қолды боулингші үшін оң жаққа) болады. Егер босатқанда осы күй сақталса, саусақтар доптың бүйірін кесіп, сағат тілімен айналуды тудырады. Ұлыбританиялық саусақпен айналдырушы Дерек Андервуд осы әдіспен ойнағаны үшін танымал. Допқа қосымша айналуды екі тәсілмен беруге болады: допты босатуға дейін қолдың бастапқы пронацияланған күйінен белсенді супинациясы және босату сәтінде білектің иілуі немесе созылуы. Екі техника да кесу механизмінің әсерін күшейтеді. Спин боулингші допты қаншалықты баяу жеткізсе, айналу жылдамдығын сақтау үшін соншалықты белсенді түрде айналу беруге тырысуы керек.

Тұтқа

Саусақ айналдырушы допты көрсету және ортаңғы саусақтарының жоғарғы буналарымен тігісі арқылы берік ұстайды. Бас бармақ доптан алыс ұсталады.

Процесс

Оң қолмен саусақпен айналдыратын доптың айналу компоненті сағат тілімен, сондай-ақ жоғары айналу компоненті бар. Сол қолмен саусақпен айналдыратын допты боулер көріп тұрғандай сағат тіліне қарсы айналады. Кейбір саусақпен айналдырушылар үшін көрсеткіш және ортаңғы саусақтар көп жұмыс істейді, айналуды беру үшін серпіледі. Ал екінші жағынан, саусақпен айналдырушылардың кейбіреулері көбірек білек қозғалысына сенеді. Қандай жағдайда болмасын, допты босату кезіндегі білек орны доптың қалай айналатынын анықтайды. + Саусақпен айналдырушының білегінің орны Білек орны Талап етілген нәтиже Батсменге қарама-қарсы алақан Дәстүрлі оф-спиннер. Бүйірлік спиннер. Батсменнен қашықтатады. Пичтің оф жағынан лег жағына бұрылады. Лег-слипке бағытталған қолдың бүйірі Топ немесе шабуылдық доп – жартылай жоғары айналу, жартылай бүйірлік айналу. Кейбір айналу, кейбір секіру және кейбір дрейф. Батсменге бағытталған қолдың бүйірі Жоғарғы спиннер. Түсу – ұзындығы жоғарырақ немесе төменірек секіреді. Алақанның артқы жағы батсменге қаратылған. Дусра – пичтен легке айналу. Алақанның артқы жағы жерге қаратылған. Астынан кескіш – дрейф.

Оралды емес

Дәстүр бойынша, саусақпен айналдыратын боулерлер допты жақтан айналдыруға басымдық берді. Жабық және жақсы соққы беруге қолайлы алаңдар пайда болғаннан кейін назар жоғарғы айналдыруға ауысты. Жоғарғы айналдыру допқа иілім береді, бұл соққышыға доптың ұзақтығын ертерек анықтауды қиындатады. Доп көбінесе сәл жоғары траекториямен жіберіледі, бұл оны соққышының көз деңгейінен жоғары көтереді. Доптың үстіндегі айналдыру оның ертерек төмендеуіне және жоғары секіруіне себеп болады. Доптың жақтан айналу компоненті Бернулли принципіне сәйкес, оның ауытқуына әкеледі. Стандартты жақтан айналу немесе кесілген доп үшін бұл доптың соққышыдан алыстауына себеп болады. Ауытқу, иілім және айналдырудың үйлесімі саусақпен айналдыратын боулердің шабуылдық қабілетін қамтамасыз етеді.

Досра

Дусра (хинди दूसरा) — крикет спортында оф-спин боулгердің ерекше бір беруі, оны пакистандық крикетші Сақлайн Муштак танымал етті. Бұл термин урду (және хинди) тілінде «(екінші (бір)» немесе «(басқа (бір)» дегенді білдіреді. Сақлайн Муштак доусраның түрін де ойлап тапты, оны «тисра» деп атайды, яғни «(үшінші (бір)». Доусраны халықаралық крикетте басқа да боулгерлер жиі қолданды, соның ішінде шри-ланкалық Муттия Муралитаран, оңтүстік африкалық Йохан Бота, үндістандық Харбхажан Сингх және пакистандық Шоайб Малик пен Саид Аджмал. Доусра — салыстырмалы түрде жаңа беру түрі. Сақлайн Муштак оны ойлап тапқандықтан, ол оның табысына және оф-спин боулингтің болашағына зор үлес қосты, өйткені одан бұрын ешбір оф-спин боулердің допты аяқтан бұрып беруі мүмкін емес еді. Бұл беруге ат қойған адам — бұрынғы пакистандық қақпашы Моин Хан, ол Муштактан «доусраны» (басқасын) беруін сұраған. Тони Грейг, осы матчтардың біріндегі комментатор, осы сөзді берумен байланыстырып, матчтан кейінгі сұхбатында Сақлайнмен растады. Осылайша бұл термин крикет мәдениетінің бір бөлігіне айналды. Доусра қазір оф-спин боулердің қару-жарағының маңызды бөлігі болып табылады. Дегенмен, кейбір адамдар доусраның нағыз алғашқы ойлап табушысы — 1950 жылдары Батыс Индия құрамасында ойнаған Сонни Рамадин болды деп санайды, өйткені ол допты екі бағытта да бұра білген, бірақ допты оф-спин боулер сияқты ұстаған. Боулер допты қалыпты оф-брейк сияқты бірдей саусақ қозғалысымен береді, бірақ алақанды иіп, қолдың артқы жағы батсменге қарауына мүмкіндік береді. Бұл допқа оф-брейкке қарама-қарсы бағытта айналу береді, нәтижесінде оң қол батсмен үшін доп аяқтан оф-сайдқа бұрылады. Доусра — аяқ спин боулердің гуглиге тең келеді, ол аяқ спин боулердің стандартты допына қарама-қарсы бағытта айналады.

Карромды шар

Карром допын шығару үшін допты иық пен бүгілген ортаңғы саусақтың арасында жылдырып, айналдыру қолданылады. Бұл әдіс кем дегенде 1940 жылдардан бері белгілі болғанымен, 2000 жылдардың соңында Шри-Ланканың Ажанта Мендисі халықаралық крикетке қайтадан енгізді, ал Үндістанның Равичандран Ашвин оны одан әрі танымал етті.

Топспинер

Топ-спинер – бұл қолтық немесе саусақ айналысында доп тастайтын крикетшінің беру тәсілі. Екі жағдайда да, допты жібермес бұрын боулер оған саусақтарымен айналу береді, соның нәтижесінде доп жоғары айналады. Екі жағдайда да топ-спинер – бұл стандартты беру мен кері айналудың (қолтық спинер үшін гугли, саусақ спинері үшін доусра) аралық нүктесі. Топ-спинмен тасталған крикет добы теннис немесе үстел теннисіндегі топтық айналудың әсеріне ұқсас. Айналу қозғалысы доптың үстінен өтетін ауаға кедеріс келтірсе, астынан өтетін ауаға көмектеседі. Доптың үстіндегі және астындағы ауа қысымының айырмашылығы (Магнус эффектісі деп аталады) төмен қарай бағытталған күш ретінде әрекет етеді, яғни доп әдеттегіден ертерек және жылдам құлайды. Крикет терминдерімен айтқанда, доп қысқарақ түсіп, жылдамдап, батсмен күткеннен жоғары секіреді. Бұл қасиеттер крикетте "looping" немесе "loopy" беру деп аталады. Сонымен қатар, доп тікелей ұшып өтеді, ал қолтық немесе саусақ айналысындағы стандартты беру соққы кезінде солға немесе оңға бұрылады. Батсмен осы доптан оңай жаңылыса алады, әсіресе оның қимылы стандартты беруге өте ұқсас болғандықтан. Допты жібергенде топ-спинерді әдеттегі бүйірлік айналу сияқты ұстайды. Аяқпен айналатын боулер үшін жіберу кезінде қолдың артқы жағы қақпақ жағына, ал алақаны ортаңғы қақпақ жағына қаратылады. Оффспинер үшін бұл бағыттар кері болады. Доп тігісі тікелей батсменге қарай немесе аралас тігіспен жіберіледі. Боулерлер көбінесе топтық және жақтық айналуды бірге қолданады. Екі айналудың да шамамен тең мөлшерде болған доп "оверспининг" аяқ немесе қол бұрылысы деп аталады. Тактикалық тұрғыдан, боулер батсменді алға тарту үшін топ-спинерді жіберіп, содан кейін оны алдау үшін доптың құлауын және жоғары секіруін пайдаланады. Әсіресе, суыруға немесе соққы беруге тырысатын батсмендер осал, өйткені доптың секіруі оларды жеңіп шығуы мүмкін. Бұл саусақпен айналудың ең тиімді тактикасының бірі.

Төменгі кесуші

Андеркатер – крикетте саусақпен айналдыратын боулдердің тастауы. Оны тастағанда қолды сондай етіп бұрады, боулинг алақаны аспанға қарап тұрады. Содан кейін допты стандартты тастау үшін қолданылатын сағат тілімен айналудың орнына, көлденең жаққа бұрылып жібереді. Осы ерекше айналу бұрышы доптың Магнус күшінің әсерінен стандартты тастау кезінде пайда болатын дрейф сияқты бүйірге қарай иілуіне себеп болады, бірақ бұрылудың орнына доп өз жолымен жалғастыра береді.

Бэкспинер немесе Тизра

Бір таралған нұсқасы, саусақпен айналдырылатын доп, қазіргі уақытта «тесра» деп қайта аталды. Бұл доп әдетте дәстүрлі офф-спинге қарағанда сәл жылдам тасталады, саусақтар допты босатқанда оның бүйірінен емес, артқы жағынан айналдырады. Артқа айналу шардың траекториясын болжауды қиындатады және доп төменнен келуіне себеп болуы мүмкін. Бұл беру тәсілі wristspinner-дің слайдерімен толыққандай сәйкес келеді. «Тизра» – белгілі және инновациялық офф-спинер Сақлайн Муштактың жақында танымал болған жаңа өнері. Дегенмен, жақыннан қарағанда, бұл доп – тек дәстүрлі артқа айналатын доп, крикет ойнала бастағаннан бері саусақпен айналдыратын ойыншылар жиі қолданатын кең таралған беру. Доптың атауын Сақлайн Муштак Үндістан Крикет Лигасында өзгертті. Ол кезде Сақлайн «Лахор Бадшахс» командасынан ойнады. «Тизраны» немесе «Жалебиді» алғаш рет қарсы алған адам – Шри-Ланкалық Рассел Арнольд болды, төреші оған дұрыс LBW шешімін берді. Сондай-ақ, ол «Тизра» арқасында құтылған алғашқы ойыншы болды. Ол «Тизра» тасталған төртінші ретте ойыннан шықты. Бұл беру слайдер сияқты әрекет етеді (ол лег-спиннерлер қолданады). Офф-спинер допты әдеттегідей ұстап, беру кезінде қолын бұрмаламай, саусақтарын доптың артқы жағымен айналдырады. Доп көп айналатын сияқты көрінеді, бірақ мүлдем айналмайды. Бұл қарамастан, соққы берушіні алдап, доптың айналатынына сендірудің жақсы тәсілі. «Тизра» атауын Сақлайн жиі қолданды, себебі ол «доосрадан» шыққан. «Доосра» – урду тілінде «басқа» немесе «екінші» деген мағынаны білдіреді, сондықтан Сақлайн оны «үшінші» деген мағынада «тесра» деп атауға шешім қабылдады. «Жалеби» атауын доп тасталған бойда көптеген үнді комментаторлары қолдана бастады. Жалеби – субконтинентте кең таралған тәтті нан. Алайда, «артқа айналатын доп» атауы – доптың ауадағы айналуын дәл сипаттайтын ең көп қолданылатын атау. Бұл беру тәсілі жүз жылдан астам уақыттан бері қолданылып келеді. Бірақ, соңғы уақытта Сақлайнның өзін-өзі таныстыруына байланысты, ол Үндістан Крикет Лигасында осы допты жиі қолданды, қазір графтық крикетте де қолданып жүр, бірақ «тесра» әлі де жетілдірілуде екенін және соққы берушілерді одан да көп шатастыру үшін оны қатайғысы келетінін айтты.

Қол шары

Армбол – крикеттегі бір түрі. Офф-спин немесе сол қолды бауырсақ боулдердің тарту етіп беретін допты лақтыруының бір вариациясы. Ол дәстүрлі бакспиннермен байланысты. Қарапайым допты лақтырудан айырмашылығы, армболды лақтығанда саусақтар доптың бүйірін домалатпайды. Бұл доп кері айналады, бірақ ойын алаңында айтарлықтай бұрылмайды. Оның орнына, ол қолдың бағытымен тікелей ұшады, содан оның аты осылай аталады. Дегенмен, тігісті тік ұстау арқылы боулдер оң қолды соққышыдан сыртқа қарай ауытқуға қол жеткізуге үміттенеді, осылайша доптың бұрылуын күтетін соққышыны шатастырады. Дәстүрлі бакспиннермен салыстырғанда, армбол нашар жасырылған және тігістің тік бағытының көрінуіне байланысты анықтау оңай, бірақ қосымша ауытқу бұл кемшілікті толық өтемелейді. Армболды допты айтарлықтай бұратын спиннердің күтпеген вариациясы ретінде қолдану тиімді. Күтілетін бұрылысқа сене бастаған тәжірибесіз немесе нашар дағдылы соққышы күтпеген жерден қалып, боулингке түсіп немесе Lbw-ға ұшырауы мүмкін, немесе допты сыртқы жиегімен ұрып, қақпашыға немесе сыртқы ойыншыларға ұстатуға мүмкіндік береді. Санат Жаясурия, Равиндра Жадежа, Сақлайн Муштак, Даниэль Веттори және Мохаммад Рафик армболды тиімді пайдаланады.