Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Терсе философиялық айтқыш
Terse philosophical saying
Лаконикалық сөз тіркесі немесе лаконизм – бұл қысқа да нұсқалы мәлімдеме, әсіресе тікелей және толық емес жауап. Ол Грекияның Лакония аймағынан, оның ішінде Спарта қаласынан шыққан, ежелгі тұрғындары сөздерін қысқа және салмақты айтуымен танымал болған.
A laconic phrase or laconism is a concise or terse statement, especially a blunt and elliptical rejoinder. It is named after Laconia, the region of Greece including the city of Sparta, whose ancient inhabitants had a reputation for verbal austerity and were famous for their often pithy remarks.
Күлкімен
Спартандықтар ерекше түрде "лакондық әзіл" деп аталатын құрғақ, сыңсымаған әзілдерімен танымал болды. Бұл, Спартаның басты қарсыласы Афинаның күрделі, терең, нәзік әзіл-қалжыңы – "Аттик тұзы" немесе "Аттик ақыл-ойы"мен салыстыруға болады. Жақындағы тарихта да түрлі топтар лакондық әзілге беделді: сагаларда исландиялықтар, ал ағылшын тілді әлемде австралиялықтар (қ. Австралиялық юмор), американдық ковбойлар, Жаңа Англия және Солтүстік Англия халқы.
The Spartans were especially famous for their dry, understated wit, which is now known as "laconic humor". This can be contrasted with the "Attic salt" or "Attic wit" the refined, poignant, delicate humour of Sparta's chief rival, Athens. Various groups in more recent history also have a reputation for laconic humor: Icelanders in the sagas, and, in the Anglophone world, Australians (cf. Australian humor), American cowboys, New Englanders, and people from Northern England.
Тарих
Спартандықтар басқа ежелгі гректерге қарағанда білім, өнер және әдебиеттің дамуына аз көңіл бөлді. Кейбіреулер мұны лакондық тілдің ерекшелігі деп санайды. Алайда, Сократ Платонның «Протагор» диалогында спартандықтардың сөздерді үнемдеуін нашар әдеби білімнің салдары деп ойлаған идеяны жоққа шығарады: «Олар өздерінің даналығын жасырады және соғыстағы ерлігімен ғана жоғары тұру үшін ақымақ болып көрінеді. Менің шындықты айтып отырғанымды және спартандықтардың философия мен сөйлеуде ең білімді екенін осылай білуге болады: егер сіз кез келген қарапайым спартандықпен сөйлессеңіз, ол алғашқыда ақымақ көрінеді, бірақ соңында, тәжірибелі мерген сияқты, сізді бала екеніңізді дәлелдейтін қысқа ғана ескерту жасайды». Сократ, көптеген афиналықтар сияқты, спартандық заңдарын құрметпен қарағандығы белгілі, бірақ қазіргі ғалымдар спартандықтарға философияға деген құпия сүйіспеншілік тағайындауының шындығына күмән келтіреді. Дегенмен, спартандықтар Мисон Хенай және Килон Спарта дәстүрлі түрде Грекияның жеті данасының қатарына кіреді; екеуі де көптеген лаконикалық мәтелдерімен танымал болды. Жалпы алғанда, спартандықтар аз сөйлеуші, риториканы жеңілтексіз көруші және мәселенің мәніне тоқталушы болуы керек еді. Көп сөйлеушілік бекершілік және ақылды, қарапайым спартандық жауынгерге лайық емес деп есептелді. Әңгіме бойынша, спарталық жас жігіт мұғалімнің сұрағына тым көп сөзбен жауап бергені үшін жаза ретінде оның бас бармағын шағып тастаған.
Spartans paid less attention than other ancient Greeks to the development of education, arts, and literature. Some view this as having contributed to the characteristically blunt Laconian speech. However, Socrates, in Plato's dialogue Protagoras, appears to reject the idea that Spartans' economy with words was simply a consequence of poor literary education: " they conceal their wisdom, and pretend to be blockheads, so that they may seem to be superior only because of their prowess in battle This is how you may know that I am speaking the truth and that the Spartans are the best educated in philosophy and speaking: if you talk to any ordinary Spartan, he seems to be stupid, but eventually, like an expert marksman, he shoots in some brief remark that proves you to be only a child". Socrates was known to have admired Spartan laws, as did many other Athenians, but modern scholars have doubted the seriousness of his attribution of a secret love of philosophy to Spartans. Still, the Spartans Myson of Chenae and Chilon of Sparta have traditionally been counted among the Seven Sages of Greece; both were famous for many laconic sayings. In general, however, Spartans were expected to be men of few words, to hold rhetoric in disdain, and to stick to the point. Loquacity was considered frivolous and unbecoming of sensible, down to earth Spartan warriors. A Spartan youth was reportedly liable to have his thumb bitten as punishment for too verbose a response to a teacher's question.
Спартандық
Спарта заң шығарушысы Ликургқа демократия орнату туралы ұсынысқа жауап ретінде айтылған сөз: "Өз үйіңнен баста". Тағы бір жағдайда Ликургтан Спартаның құдайларға шалатын құрбандықтардың неге осынша қарапайым екені сұралғанда, ол: "Әрқашан сыйлық беруге нәрсе болып қалу үшін" деді. Бір келуші егістіктерді неге өздері өңдемей, халыққа тапсырып отырғанын сұрағанда, Анаксандрид былай деп жауап берді: "Біз егістіктерді күтіп бағып емес, өзімізді күтіп, осы егістіктерге ие болдық". Патша Демаратқа ең үлгілі спартан кім екені туралы сұрақ қойғанда, ол: "Саған ең ұқсамаған адам" деді. Спартанның екі мысалы (Геродот жазған), екеуі де Термопил шайқасына қатысты, бұл шайқастың қазіргі бейнелеулерінде, соның ішінде "300 спартан" және "300" фильмдерінде көрсетілген. Біріншісі – парсылардың бірінің мақтанышы: "Шаяқтасқанда, жебелеріміз күннің шуағын тосып қалады!" Спартан бұған бейжай түрде: "Онда көлеңкеде шайқасамыз" деп жауап берді. Екіншісі – парсы қолбасшысының спартан мен олардың одақтастарына қаруларын тастап, бағынуын талап еткені. Спартан жауабы: "Келіп алып көр!". Геродоттың бір хабарламасында: "Шығарылған саамдықтар Спартаға келгенде, олар билер алдында ұзақ сөз сөйледі, себебі оларға үлкен көмек қажет болды. Сөздің бірінші жартысын есіне ала алмадық, сондықтан қалғанын да түсіне алмадық деді спартандықтар. Кейін саамдықтар тағы бір рет қабылдауға келді, онда олар өздерімен әкелген қапты көрсетіп: "Бұл қапқа ұн керек" деді. Спартандықтар: "Қап деудің қажеті жоқ" деді, бірақ олар оларға көмек көрсетуге келісті. Поликратид парсы генералдарына дипломатиялық миссиямен жіберілген спартанның бірі болды. Олар жеке мақсатта келгені ме, әлде мемлекеттік мақсатта келгені ме деп сұрағанда, ол: "Сәтті болсақ, мемлекеттік, болмасақ, жеке" деп жауап берді.
A witticism attributed to Lycurgus, the possibly legendary lawgiver of Sparta, was a response to a proposal to set up a democracy there: "Begin with your own family." On another occasion, Lycurgus was reportedly asked the reason for the less than extravagant size of Sparta's sacrifices to the gods. He replied, "So that we may always have something to offer.") Responding to a visitor who questioned why they put their fields in the hands of the helots rather than cultivate them themselves, Anaxandridas explained, "It was not by taking care of the fields, but of ourselves, that we acquired those fields." King Demaratus, being pestered by someone with a question concerning who the most exemplary Spartan was, answered "He that is least like you." Two examples from the Spartans (recorded by Herodotus), both concerning the Battle of Thermopylae, which have been featured in modern depictions of that battle, including the films The 300 Spartans and 300. The first is a boast from one of the Persians that when battle is joined, "our arrows will block out the sun!" The Spartans nonchalantly responded: "then we will fight in the shade." The second concerns a Persian commander's demand that the Spartans and their allies surrender and lay down their weapons. The Spartans, deployed for battle, responded: "Come and take them!" In an account from Herodotus, "When the banished Samians reached Sparta, they had audience of the magistrates, before whom they made a long speech, as was natural with persons greatly in want of aid. When it was over, the Spartans averred that they could no longer remember the first half of their speech, and thus could make nothing of the remainder. Afterwards the Samians had another audience, whereat they simply said, showing a bag which they had brought with them, 'The bag wants flour.' The Spartans answered that they did not need to have said 'the bag'; however, they resolved to give them aid." Polycratidas was one of several Spartans sent on a diplomatic mission to some Persian generals, and being asked whether they came in a private or a public capacity, answered, "If we succeed, public; if not, private."