Арнольд ФитцТедмар: Лондондық саудагер және жылнамашысы

Кіріспе

Арнольд Фиц Тедмар (9 тамыз 1201 – 1274 немесе 1275 ж.) – лондондық жылнамашы және саудагер.

Өмірбаян

Тарихшы ретінде Арнольд Фиц Тедмар замандастарына тән емес автобиографиялық ақпаратты, тіпті нақты туған күнін де ұсынды. Арнольд неміс текті ата-аналарының отбасында Лондонда дүниеге келді. Оның анасы Джулиананың туғандары Генрих II патшалық кезеңінде Кельннен Англия Корольдігіне көшіп келді, көрінетін болса, Томас Бекет қабіріне саяхат жасағаннан кейін. Әкесі Тедмар – Бремен қаласының азаматы, Плантагенеттердің Тевтон ханзасына берген жеңілдіктері Лондонға тартып әкелді. Арнольд балалық шағынан аман қалған жалғыз ұл болды, төрт қарындасы тірі қалды және олар Лондон қоғамында той жасады. 1251 жылға қарай Арнольд әкесінің ісін жалғастырып, мәртебесін арттырды, «немістердің алдерманы» (ханзалық саудагерлер) болды. 1240 жылдардан бастап ол Биллингсгейт алдерманы болды және қалалық саясатта белсенді күш болды. 1258 жылы Арнольд Генрих III патшамен қалалық жеңілдіктер мәселесінде келіспеушілікке ұшыраған лондондықтардың бірі болды, сол жылы қызметтен алынды, бірақ 1259 жылы қайта қызметке орналасты. Ол сондай-ақ Томас Фицтомас мэриясына қарсы болды. Оның қарсылығы оған өмірін құрбан етуге айналуға жақын болды: халықшыл мэр және оның жақтастары халық жиналысында сот отырысын ұсынды, бірақ Эвешем шайқасы туралы жаңалық Арнольд пен оның әріптестерін құтқару үшін уақтылы келді. Англияның Генрих III-і жеңіске жеткеннен кейін де Арнольд жауларының қастықтарына ұшырады, олар қалаға салынған салықтар бойынша оны әділетсіз бағалауға тырысты. Ол Генрих III-тен, содан кейін оның ұлы және мұрагері Эдуард I-ден көмек сұрады, нәтижесінде оның жауапкершілігі азайды. 1270 жылы ол қала архивінің қазынасын сақтаушысы болды, бұл оның әдеби бейімділігін ескерсек, оған ерекше қуаныш сыйлаған болуы керек. Бос уақытында Арнольд қазіргі «Ежелгі заңдар кітабы» (Liber de antiquis legibus) деп белгілі болған жылнаманы жазды. Ол Саутварк монастырының жылнамалары мен Ральф де Дицетоның «Опускула» еңбегіне негізделген. Жылнама 1188 жылдан басталып, 1274 жылға дейін жалғасады. 1239 жылдан бастап бұл еңбек қызықты мәліметтерге толы. Қалалық сипатымен қатар, ол Лондонның Генрих III-нің бассыздығына қарсы күресте атқарған маңызды рөліне байланысты корольдіктің жалпы тарихы үшін де құнды. Корольдің сөзіне сүйенсек, Арнольд тұрақты түрде патшалыққа адал болған, бірақ бұл хрониканың барлық мазмұнынан көрінеді. Арнольд Генрихтің үкіметінің кемшіліктерін мойындады, бірақ Саймон де Монфорт, Лестердің 6-шы графы басқарған Лондонның басқаруына қарағанда автократияны артық көрді, оны Арнольд халықтың бассыздығы деп есептеді. Арнольд 1274 жылы қайтыс болды, оның өмірінен соңғы мәлімет – сол жылы ол мэр Уолтер Херви жасаған заңсыз үлестірулерге қарсы патшаға сәтті шағымдануға қатысқандығы. Арнольдтың залы, мейрамханасы, пәтерлері және Стилярдтың жанындағы кемежайы болды. Ол Дионисияға үйленді (ол одан ондаған жыл өмір сүрді, содан кейін Адам Тайлормен екінші рет үйленді). Арнольдтың өсиеті 1275 жылдың 10 ақпанында тіркелді. Арнольд пен Дионисияның, мүмкін, қызы (Марджери) болған, бірақ оның аты өсиетінде көрсетілмеген. Оның туысы Стивен Эсви Арнольдтың мүлігінің бір бөлігін мұраға алды. Арнольд Бермондси аббаттығына мұра қалдырды, оның жылнамалары Саутварк жылнамаларымен ортақ тамырға ие.

Because of his habits as an historian, Arnold Fitz Thedmar provided autobiographical information unusual for his time – including a precise birth date. Arnold was born in London to parents of German origin. The family of his mother Juliana migrated to the Kingdom of England from Cologne in the reign of Henry II of England – apparently after visiting the shrine of Thomas Becket. His father, Thedmar, was a citizen of Bremen who had been attracted to London by the privileges which the Plantagenets conferred upon the Teutonic Hanse. Arnold was the only boy to survive childhood; four of his sisters survived, and they married into London society. Arnold succeeded his father in business and status, becoming "alderman of the Germans" (Hanseatic merchants) by 1251. He was also, by his own account, alderman of Billingsgate from the 1240s, and an active partisan in municipal politics. Arnold was one of several London citizens to come into conflict with Henry III over City privileges in 1258; he was sacked from office that year, but restored in 1259. He was also an opponent of the mayoralty of Thomas FitzThomas. His opposition nearly cost him his life: the populist mayor and his associates proposed a trial before the folkmoot – but, luckily, news of the battle of Evesham came just in time to save Arnold and his colleagues. Even after the triumph of Henry III of England, Arnold suffered from the malice of his enemies, who contrived that he should be unfairly assessed for the tallages imposed upon the city. He appealed for help to Henry III, and again to his son and successor Edward I, with the result that his liability was diminished. In 1270, he became keeper of the chest of city archives, something which must have brought him particular satisfaction, given his literary bent. In his leisure, Arnold compiled a chronicle, now known as the Liber de antiquis legibus (Book of ancient laws). This was based on the annals of Southwark Priory and Ralph de Diceto's Opuscula. The chronicle begins at the year 1188 and is continued to 1274. From 1239 onwards this work is a mine of curious information. Though municipal in its outlook, it is valuable for the general history of the kingdom, owing to the important part which London played in the agitation against the misrule of Henry III. We have the king's word for the fact that Arnold was a consistent royalist; but this is apparent from the whole tenor of the chronicle. Arnold was by no means blind to the faults of Henry's government, but preferred an autocracy to the way London was governed under Simon de Montfort, 6th Earl of Leicester, which Arnold viewed as mob rule. Arnold died in 1274; the last fact recorded of him is that, in this year, he joined in a successful appeal to the king against the illegal grants which had been made by the mayor, Walter Hervey. Arnold had a hall, messuage, tenements and a wharf next the Steelyard. He was married to a Dionysia (she outlived him by a couple of decades, and married, secondly, Adam the Tailor). Arnold's will was enrolled on 10 February 1275. Arnold and Dionysia perhaps had a daughter (Margery), although she is not named in his will. His cousin Stephen Eswy inherited part of Arnold's property. Arnold left a bequest to Bermondsey Abbey, whose chronicles share a common ancestor to Southwark's.