Манхэттендегі Мотт көшесі

Кіріспе

Манхэттендегі көше, Нью-Йорк

Мотт көшесі – Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданында солтүстік-оңтүстік бағытында өтетін, тар болғанымен көлік қозғалысы көп болатын көше. Ол Қытай ауданының ресми емес "басты көшесі" деп есептеледі. Мотт көшесі солтүстіктегі Бликер көшесінен басталып, оңтүстіктегі Чатем алаңына дейін созылады. Бұл көше бір бағытты, тек оңтүстікке қарай қозғалатын көліктер үшін арналған.

Ертедегі конфигурация

Мотт көшесі қазіргі конфигурациясында 18 ғасырдың ортасында қалыптасты. Сол кезде Мотт көшесі Коллект тоғанның шығысынан өтті; ал бүгінгі Коллект саябағы Орталық көшесінде батысқа қарай үш блок қашықтықта орналасқан. Манхэттеннің жоспарынан бұрын пайда болған көптеген көшелер сияқты, Мотт көшесі де ландшафттың табиғи ерекшеліктерін айналып өтетін жолмен салынды, олардың үстінен немесе арқылы өтпеді. Мотт көшесіне тән солтүстік-шығысқа қарай бұрылыс беруге себеп – қазір толық жабылып қойылған Коллект тоғаннан қашықтау өту қажеттігі болды, бұл бұрылыс Пелл көшесінде байқалады. Бұрын Олд-стрит деп, сондай-ақ Пелл мен Бликер көшелері арасындағы бөлігі Уинн-стрит (кейде Уинн деп те жазылған) деп аталған Мотт көшесі 18 ғасырдың соңында сол есімді танымал жергілікті отбасының құрметіне қайта аталды, әсіресе америка төңкерісінде көтерілісшілерге қолдау көрсеткен, касапшы және таверна иесі болған Джозеф Мотт есімді бизнесменнің есімімен байланыстырылды. 19 ғасырда Мотт көшесінің Канал көшесінен оңтүстікке қарайғы бөлігі Манхэттеннің төменгі бөлігіндегі әйгілі Бес бұрыш ауданының бір бөлігі болды. 1872 жылы қытай саудагері Во Ки Пелл көшесіне жақын Мотт көшесінде дүкен ашты. Келесі жылдары қытай иммигранттары Мотт, Дойер және Пелл көшелерінің қиылысында өздеріне жеке аумақ құрып алды. Ол кезде көбінесе Гуандун провинциясынан ер адамдар көшіп келді, ал кейін Чайнатаун атанған жер бастапқыда өте шағын Бакалаврлар клубы ретінде пайда болды. Көшіп келгендердің көпшілігі Қытайдың оңтүстік-батысындағы Гуандун провинциясының Тайшань қаласынан келгендіктен, ол бастапқыда Тайшань қауымы болды. Бұл 1960 жылдары Гонконг пен Тайваньнан келген кантондық иммигранттардың көптеп келуімен өзгерді. Осының нәтижесінде Чайнатаун тез кеңейе бастады, ал Гуанчжоу қаласында және Гонконгта қолданылатын стандартты кантон тілі ауданның басты тіліне айналды. Ол кезде Чайнатаун Кішкентай Гонконг ретінде қалыптасып, өсіп келе жатты, бірақ кейіннен өсуі баяулады. Манхэттеннің Чайнатауны АҚШ-тағы ең ірі Чайнатаунға айналып, Төменгі Шығыс жағының үлкен бөлігін қамтыды. Дегенмен, Чайнатаунның тарихи ортасы, сондай-ақ туристердің басты бағыты – Канал көшесі мен Чатем алаңы арасындағы Мотт көшесі болып табылады. Бұл Манхэттеннің Ескі Чайнатауны деп аталатын жердің орталығы.

Mott Street existed in its current configuration by the mid 18th century. At that time, Mott Street passed just to the east of the Collect Pond; Collect Park today is three blocks to the west at Centre Street. Like many streets that predated Manhattan's grid, Mott Street meandered around natural features of the landscape rather than running through or over them. It was the need to avoid the now long since paved over Collect Pond that gave Mott Street its characteristic "bend" to the northeast at Pell Street. Having been previously known as Old Street, as well as Winne Street (also spelled Wynne) for the section between Pell and Bleecker, Mott Street was renamed in the late 18th century to honor the prominent local family of the same name, likely in particular businessman Joseph Mott, a butcher and tavern owner who provided support to the rebel forces in the American Revolution. During the 19th century, the lower portion of Mott Street south of Canal Street was part of the Five Points, a notorious slum neighborhood in lower Manhattan. In 1872, Wo Kee, a Chinese merchant, opened a general store on Mott Street near Pell Street. In the years to follow, Chinese immigrants would carve out an enclave around the intersection of Mott, Doyer, and Pell Streets. At the time, it was mostly Guangdongese males who immigrated, and what was to become Chinatown first began as a very small Bachelor's Society. Most of these immigrants were from Taishan, in southwestern Guangdong, China, so as a result it was originally aTaishanese community. That all changed during the 1960s, when an influx of Cantonese immigrants from Hong Kong and Taiwan began arriving, as well. As a result, Chinatown began expanding quickly, and Standard Cantonese, which is spoken in Guangzhou, China and in Hong Kong, became the dominant language of the neighborhood. At the time, Chinatown was emerging and growing as a Little Hong Kong, but the growth slowed down later on. Manhattan's Chinatown has since grown into the largest Chinatown in the United States, engulfing a large swath of the Lower East Side. Nevertheless, the historic heart of Chinatown, as well as the primary destination for tourists, is still Mott Street between Canal Street and Chatham Square. This is center of what is known as the Old Chinatown of Manhattan.

Кіші Калабрия

Мотт көшесі Кіші Италияның бір бөлігі болғанда, Пулья және Калабриядан келген көптеген итальяндық иммигранттар осы жерде тұрды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген итальяндықтар Бруклинге, Стейтен-Айлендке, Лонг-Айлендке, Вестчестерге және Нью-Джерсиге қоныс аударды.

Қытай қауымдастығының басталуы

А Кен 1858 жылы бұл аймаққа келген деген хабар бар; ол Қытай ауданына тұрақты көшіп келген алғашқы қытай адам деп есептеледі. Кантондық кәсіпкер болған А Кен Park Row көшесінде сәтті темекі дүкенін ашты. Автор Альвин Харлоудың "Ескі Боуэри күндері: әйгілі көшенің тарихы" (1931) кітабында жазғанынша, ол "1860-шы жылдардағы әңгімелерде айтылған, қалалық әкімшілік саябағының қоршауындағы шағын стендтерден үш центтен 'нағыз жаман' сигара сатқан қытайлардың бірі болуы мүмкін, сондай-ақ қағаз төгіп, от жағу үшін кішкентай май шамдарын ұсынған". Мотт көшесінің төменгі жағында шағын пансионат ұстап, алғашқы қытай иммигранттарына төсек орындарын жалға берген де А Кен болған деген болжам бар. Ол жер иесі ретінде ай сайын орташа есеппен 100 доллар тауып, осы табысымен Park Row көшесінде темекі дүкенін ашты, оның төңірегінде қазіргі заманғы Қытай ауданы қалыптасты.

Кантондық тарихи бандиттер

20 жылдан астам уақыт бойы Мотт көшесіндегі кантондық топтар Чайнатаунды қорқытты. «Оң Леонг Тонг» тобы, сондай-ақ «Оң Леонг қытай саудагерлері» қауымдастығы деп белгілі, бұл көшені бақылауын алғаннан кейін «Көлеңке рухтары» тобына осы көшені өз территориясы ретінде беруге келісім берді. Бұл келісімді алу оңай болған жоқ, себебі ол территория үшін қанды шайқасқа әкеп соқты. 1960 жылдардың соңында Гонконгтан Манхэттеннің Чайнатаунына көшіп келген Ники Луи, Гонконгтан шыққан 50-ден астам мүшесі бар «Көлеңке рухтары» тобын басқарды. 1970 жылдары «Көлеңке рухтары» Мотт көшесін бақылауда ұстаған кезде, олар «Оң Леонг Тонг» тобымен байланыс орнатты. «Оң Леонг Тонг» – Чайнатаундағы ең бай және ықпалды қылмыстық ұйым еді. «Оң Леонг»пен ынтымақтастық «Көлеңке рухтарына» «Тонг» тобының қызметінен түскен табыстың бір бөлігін әкелді. Бұл топтар «Оң Леонг» территориясындағы құмар ойындары үйлерінің күзетшілері болды, олар Мотт көшесінің бойындағы төбелер мен жертөлелердегі қиын жағдайларда жұмыс істеді. 1980 және 1990 жылдары топтар қорғау үшін дүкен иелерінен келісілген ақшалай сыйақы алатын қорғау бизнесімен де айналысты. Келіссөздер көбінесе шай ішумен жүрді және көбінесе бейбіт аяқталды. Топтар сонымен қатар Канада-АҚШ шекарасы мен Нью-Йорк арасындағы «Чайнатаун байланысы» героин саудасында делдалдық қызмет атқарды және бүкіл штат бойынша есірткі таратты. «Оң Леонг» тобы бұрынғы Чайнатаун топтары сияқты заңды бизнеспен де айналысты, «Оң Леонг қытай саудагерлері» қауымдастығы деп белгілі бизнес ұжымы ретінде жұмыс істеді, иммигранттарға көмектесті және тіпті несие берумен айналысты. «Көлеңке рухтары» Мотт көшесіне қатысты өте қатаң болды; бір жағдайда, «Көлеңке рухтары» жалғыз келе жатқан «Ақ бұрқұт» тобының мүшесін көріп, оны көлікке отырғызып алып, Шығыс өзеніне лақтырып, батыруға тырысты. 1970 жылдар Чайнатаундағы қылмыстық топтармен байланысты ең зорлық-зомбылыққа толы кезең болды. Атыс дауысы жиі естіліп, кейде туристер жарақаттанатын жағдайлар да болды. Басқа да топтар болды: Чунг Йи, Лянг Шан, «Ұшқан айдаһарлар», «Ақ бұрқұттар» және «Қара бұрқұттар».

For more than 20 years, Cantonese gangs based on Mott Street terrorized Chinatown. The Ghost Shadows made this street their territory once the On Leong Tong Gang, also known as the On Leong Chinese Merchants Association, that dominated the street, gave their approval. The approval was not easy obtained, since it involved a bloody battle over the territory. Nicky Louie, who immigrated from Hong Kong to Manhattan's Chinatown in the late 1960s, ran the Ghost Shadows gang with 50 or more members also originating from Hong Kong. With the Ghost Shadows controlling Mott Street during the 1970s, they affiliated with the On Leong Tong. The On Leong Tong were the wealthiest and most influential gang organization in Chinatown. Working with the On Leong earned the Ghost Shadows a portion of money earned by the Tong's activities. The gangs were the guards of the gambling houses in the On Leong territory that operated in the poor conditions of lofts and basements along Mott Street. During the period of the 1980s and 1990s, the gangs also ran a protection racket, whereby shopkeepers paid the gangs a negotiated cash fee for protection. The negotiations often involved drinking tea and were often very peaceful. The gangs also acted as runners in the Chinatown Connection heroin trade between the Canada–US border and New York, and spread the drug throughout the state. On Leong Gang was like most Chinatown gangs in the past, running a legitimate enterprise, serving as a business collective known as the On Leong Chinese Merchants Association, a crutch for immigrants, even a loan company. The Ghost Shadows were very territorial about Mott Street; in one example, the Ghost Shadows had spotted a White Eagle member walking alone, and kidnapped him by a car, and threw him in the East River, attempting to drown him. The 1970s was the most violent gang related period in Chinatown. Gunshots often rang out, and sometimes tourists would be unintentionally injured. Other gangs that existed were Chung Yee, Liang Shan, the Flying Dragons, the White Eagles, and the Black Eagles

Қытай ауданының "негізгі көшесі"

Бүгінде Мотт көшесінің бұл бөлігі сувенирлік дүкендермен, шайханалармен және мейрамханалармен қатар орналасқан, оның ішінде 17 Мотт көшесіндегі және 15 Мотт көшесіндегі Во Хоп мейрамханасы да бар. 2003 жылы 32 Mott Street General Store дүкені 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардың Қытай ауданының экономикасына тигізген әсерінен жабылды. Шабуылға жақын орналасуы және төменгі Манхэттендегі көшелердің жабылуы (әсіресе 1-ші полиция алаңындағы Парк-Роудың үздіксіз жабылуы) Қытай ауданының көптеген бизнесіне кедергі келтірді. 32 Mott 1891 жылы ашылған, Қытай ауданындағы ең ұзақ мерзімді үздіксіз жұмыс істеген дүкен болатын. Мотт көшесі Канал көшесінің солтүстігінде тарихи тұрғыдан Кіші Италияның бір бөлігі болды. Бүгінде ол басым бөлігі қытайлықтарға тиесілі. Мотт көшесінің шамамен Канал және Брум көшелері арасындағы бұл бөлігінде қытайлық балық және көкөніс сататын көптеген базарлар, сондай-ақ қалған итальяндық бизнес кәсіпорындары бар. Бұл жердегі сауда орындары туристерге қарағанда, Қытай ауданының тұрғындарының күнделікті қажеттіліктерін көбірек қанағаттандырады. Мұнда балаларға арналған шапандары, бамбук шляпалары және кішкентай Будда мүсіндері сатылатын дүкендер де бар.

Кішкентай Гонконг/Гуандун

Қытай қаласының батыс бөлігі, оның қалған бөлігімен бірге, Қытай қаласының құрылысы басталғаннан бері кантондық қауымның басты орталығы және бүкіл Қытай қаласы үшін негізгі қытайлық сауда-саттық ауданы болып табылады, сондай-ақ Қытай қаласының ресми емес орталығы деп белгілі. Қытай қаласының батыс бөлігі – Манхэттеннің Қытай қаласының бастапқы мөлшері мен тарихи бөлігі, немесе Манхэттеннің Ескі Қытай қаласы деп аталады. Бір кезде Қытай қаласының шекарасы болған Боуэри қазір батыстағы кантондық Қытай қаласын және шығыстағы Фучжоу Қытай қаласын бөліп тұрады. Бұл бизнес-аудан Төменгі Шығыс жағындағы кантондық тұтынушыларға ғана емес, сонымен қатар Қытай қаласы бизнесі үшін маңызды клиенттер болып табылатын, әлдеқашан бай жерлерде тұратын кантондықтарға да қызмет көрсетеді. Қытай қаласының батыс бөлігі – Кіші Гонконг, бұл Манхэттеннің Қытай қаласын сипаттау үшін бір кезде қолданылған атау. Гонконгтан келген иммигранттар Қытай қаласының маңына көптеп келген кезде, кантондық иммигранттардың барлығы Гонконгтан болмаса да, Қытай қаласының бұл бөлігі Гонконг пен Гуанчжоу, Қытайда кеңінен қолданылатын стандартты кантон тілімен қатар, күшті кантондық сипаттамаларға ие. Нью-Йорк маркетінен бір блок қашықтықта, Элизабет және Хестер көшелерінің бұрышында Гонконг супермаркеті орналасқан. Бұл екі супермаркет Қытай қаласындағы ең ірі кантондық супермаркеттерінің қатарында. Кантондық Қытай қаласының тарихи ядросы Канал көшесінің төмен жағында Пелл, Мотт, Дойер және Байард көшелерімен шектелген. 1800 жылдардан 1950 жылдарға дейін соңғысы солтүстікке қарай Кіші Италияны және оңтүстікке қарай Қытай қаласын бөліп тұрды. 1965 жылдан кейін кантон тілінде сөйлейтін жаңа иммигранттар кантондық Қытай қаласын солтүстікке қарай Брум және Кенмар көшелеріне дейін кеңейтті.

Мәдениет

Кішкентай Гуандун немесе Кантон қаласы деген термин орындырақ болар еді, себебі кантондық иммигранттар Қытайдың Гуандун провинциясының түрлі аймақтарынан келеді. Қытай ауданындағы көптеген қытай бизнестері әлі де кантондықтарға тиесілі болып келеді, төменгі Шығыстағы кантондықтардың көп саны және басқа аймақтардан келген кантондықтардың бизнеске үлес қосуы, мандариннің Қытай ауданындағы тағы бір лингва франка ретінде кеңеюіне қарамастан, кантон тілінің Қытай ауданындағы лингва франка ретінде сақталуына мүмкіндік берді. Қытай ауданының шығыс бөлігінде Фучжоу халқының көп болуына қарамастан, кантон тілі Мотт көшесінде басымдылықты сақтайды, ал Қытай ауданының қалған батыс бөлігінде де кең таралған. Ұзақ жылдар бойы қалыптасқан кантондық қауым Пелл, Дойер, Байард, Элизабет, Мулберри және Канал көшелерімен, сондай-ақ Манхэттеннің Чайнатаунындағы Боуэриге дейін созылған. Кантондық иммигранттардың Бруклиндегі Бенсонхерст және Шипсхед шығанағы/Хоумкрест аймақтарына қоныс аударуы нәтижесінде, сол жерлерде жаңа кантон анклавтары пайда бола бастады; олардың бірнешеуі Бенсонхерсттегі 18-ші даңғыл, Бей Паркуэй және 86-шы көшеде, ал бірі Шипсхед/Хоумкресттегі Авеню U-де орналасқан. Қазір олар Бруклиндегі Кішкентай Гонконг/Гуандун деп таныла бастады, бірақ 2010 жылдарға дейін олар әлі де басқа этникалық анклавтармен араласып, дамуда. Кантон халқы Бенсонхерст пен Шипсхед шығанағы/Хоумкрестте басқа этникалық топтармен кеңінен араласқан болса да, соңғы жылдары Манхэттеннің Чайнатаунындағы кантон халқын басып өтті. Бенсонхерстте қазір Бруклинде кантон тілінде сөйлейтін қытай иммигранттарының ең көп шоғырланған аймағы бар, сондықтан бұл аудан NYC-тің кантон мәдениетінің ең ірі орталығына айналуда. Сонымен қатар, джентрификация салдарынан Манхэттеннің Чайнатаунындағы қытай халқының саны, соның ішінде қытай бизнестері де азайып барады. Осының нәтижесінде, Бруклиндегі Бенсонхерст және Шипсхед шығанағы Нью-Йорк қаласына жаңадан келген кантондық иммигранттар үшін маңызды орталыққа айналуда.

Little Guangdong or Cantonese Town would be the more appropriate term since Cantonese immigrants do come from different parts of Guangdong province of China. Most of the Chinatown Chinese businesses still continue to be Cantonese owned combining with still significant numbers of Cantonese residents of the Lower East Side and Cantonese from other areas contributing to the Chinatown businesses has allowed Cantonese to continue to be Chinatown's lingua franca even though Mandarin as Chinatown's other lingua franca is increasing. Despite the large Fuzhou population to the eastern section of Chinatown, though, Cantonese is still predominant in Mott Street with the rest of the western portion of Chinatown. The long time established Cantonese community stretches onto Pell, Doyer, Bayard, Elizabeth, Mulberry, and Canal Streets and on Bowery in Manhattan's Chinatown. Due to the migration of Cantonese immigrants into Bensonhurst and Sheepshead Bay/Homecrest sections of Brooklyn, newer Cantonese enclaves have started to emerge in those areas; with several of them within Bensonhurst on 18th Avenue, Bay Parkway and 86th Street and one portion in Sheepshead/Homecrest on Avenue U now they are becoming known as Brooklyn's Little Hong Kong/Guangdong, but as of the 2010s, they are still mixed in with other ethnic enclaves and still developing. Although the Cantonese population is more widespread and mixed in Bensonhurst and Sheepshead Bay/Homecrest with other ethnic groups, however it has in recent years surpassed the Cantonese population in Manhattan's Chinatown and with Bensonhurst having the highest concentration of Cantonese speaking Chinese immigrants in Brooklyn now, this neighborhood is slowly taking over as NYC's largest primary center of Cantonese culture in addition there is a declining Chinese population including Chinese businesses are declining in Manhattan's Chinatown due to the gentrification. As a result, Brooklyn's Bensonhurst and Sheepshead Bay are now increasingly becoming the new main attractions for newly arrived Cantonese immigrants into New York City.

Қытайдың сауда-саттық орталығы ретінде қазіргі мәртебесі

Дегенмен, жаңару процесіне қарамастан, Манхэттеннің Чайнатауны әлі де өте қарбалас қытай бизнес ауданы болып табылады, көптеген Азиялық емес туристер мен келушілер қытай мәдениетін және тағамдарын зерттеу, сондай-ақ сауда жасау үшін Манхэттеннің Чайнатаунына тартылады, оның ішінде материктік Қытайдан келген туристер де осы ауданды жиі бағады. Сонымен қатар, үш штаттың басқа аймақтарынан келген көптеген қытай тұтынушылары да сауда және бизнес қажеттіліктері үшін осы ауданға саяхаттайды. Осының нәтижесінде Манхэттеннің Чайнатаунындағы қытай бизнесі әлі де өте жоғары табыс табады, бұл аймақтағы қытай тұрғындарының саны төмендеп жатқандықтан, болашақта да қытай бизнес ауданы болып қалатын мүмкіндігін арттырады. Алайда, Мотт көшесі және Манхэттеннің Чайнатаунының батыс кантондық бөлігі қытай және қытай емес тұтынушылардың көп қозғалысын қамтитын, қытай бизнес ауданының басты орталығы болып табылады, бұл болашақта Манхэттеннің Чайнатаунының кантондық бөлігі келушілер мен туристер үшін маңызды, тіпті басты қытай сауда бизнес ауданы болып қалатын жалғыз немесе соңғы бөлім болуы мүмкін.

NoLIта қаласында

Сонымен қатар, осы аймақта Нью-Йоркте салынған алғашқы католик соборы орналасқан (1815 жылы қасиеттелген). Мотт көшесіндегі шіркеуді қоршаған биік қабырғалар 19 ғасырда Нью-Йоркте протестанттар мен католиктер арасындағы шиеленісті көрсетеді. Бұл жерде сондай-ақ "Трансфигурация шіркеуі" салынған, ол Манхэттендегі ең көне католик шіркеуі болып табылады. Мотт көшесі Нолитадағы "Кішкентай Австралия" арқылы өтеді. Мотт көшесі Манхэттеннің NoHo (Хьюстон көшесінің солтүстігі) ауданындағы Бликер көшесінде аяқталады.

Тамақ нарықтары мен мейрамханалар

Қытайлық азық-түлік базарларын Манхэттеннің Қытай ауданының көптеген жерлерінде кездестіруге болады, бірақ Хестер мен Гранд көшелері арасындағы Мотт көшесінің бөлігінде қытайлық азық-түлік базарлары ең көп шоғырланған. Манхэттеннің Қытай ауданында қытай және кантондық мейрамханалар мен тамақ орындарын табу оңай, бірақ Мотт көшесінде Уорт пен Хестер көшелері арасында олардың саны көбірек. Көптеген орындар дәстүрлі кантондық тағамдарды сатады, сонымен қатар басқа да қытайлық тамақ орындары мен басқа ұлт өкілдерінің мейрамханалары да бар. Нью-Йорк қаласында COVID-19 пандемиясы кезінде, ішкі аймақта тамақтану шектелгенде, Мотт көшесіндегі көптеген қытай мейрамханалары мен тамақ орындары сыртқы қызметтерді ұсынды. 2021 жылдың қараша айында Манхэттеннің Қытай ауданында 98 Мотт көшесінде "Мотт Стрит Итери" атты қытай стиліндегі тамақ залы ашылды, бұл Манхэттеннің Қытай ауданындағы алғашқы мұндай орын болды.

Қытайлық қоғамдық орталығы

Қытайлық қоғамдық орталық Мотт көшесінің 60-64 нөмірлерінде орналасқан. 62 Мотт көшесінде 1883 жылы құрылған Қытайдың ең көне қоғамдық қызмет ұйымы – Қытайдың Біріккен қайырымдылық қауымдастығы (CCBA) орналасқан. Бұл ұйымның алғашқы тарихында ол Қытай ауданы үшін жартылай үкіметтік рөл атқарды және көптеген қытай тұрғындарына бизнес иесі болуға қол жеткізуде қаржылық көмек көрсетті, сондай-ақ оларға оқытуды ұсынды. Бүгінде ұйым әлеуметтік қызметтер, жеке және коммерциялық дауларды реттеу бойынша оқыту және делдалдық, қытай мәдениетін сақтау, қытай-американдықтардың негізгі қауымдастықтармен интеграциясына көмектесу, қытай-американдықтардың мүдделерін қорғау, қайырымдылық шараларына қатысу, білім берумен байланысты іс-шараларға демеушілік ету және шағын бизнесті қолдау сияқты қызметтер ұсынады. Қоғамға қосымша ұсынылатын қызметтерге төмен бағадағы ересектерге арналған ағылшын тілі сабақтары, натурализация қызметі және тегін салық қызметтері кіреді. Нью-Йорк қытай мектебі 64 Мотт көшесінде орналасқан. CCBA ғимаратының ішінде орналасқан бұл мектеп Солтүстік Америкадағы ең ірі қытай мектебі болып табылады және 1909 жылы Қытайдың Цин династиясы кезінде шетелдегі қытайлар үшін мектеп ретінде құрылған. Бұл мектеп Қытай мәдениеті мен тарихы бойынша академиялық білім берудің орталығы. Бұл мектепте кантон және мандарин тілдері бойынша сабақтар да ұсынылады, бірақ мандарин бағдарламалары мектептегі кантон бағдарламаларының ұзақ жылдар бойы сақталған үстемдігіне қарсы тұрды. Бұл білім беру мекемесі орналасқан жеріне байланысты CCBA-мен байланысты.

Тарихи бизнес

1903 жылға қарай Мотт көшесінде Порт-Артур, Такседо, Империал және Қытайда жылдам тамақ сияқты төрт қытай мейрамханасы құрылды. Дойерс көшесіндегі Чатем және Пелл көшесіндегі Савой және Ориентал мейрамханасы сияқты тағы да ертерек қытай мейрамханалары болды. Бұл мейрамханалар көбінесе Қытай қауымдастығында бір-бірімен бәсекелестікке түсті.

Порт-Артур мейрамханасы

Порт-Артур мейрамханасы да 1897 жылы ашылып, 85 жылдан астам уақыт бойы жұмыс істеді. Чжу Гам Фай осы бизнесті бастаған түпкілікті иесі болды. Мейрамхананың аты Қытайдың солтүстік-шығыс жағалауындағы Порт-Артур (қазіргі Лушун) қаласының құрметіне берілген, ал 1904-1905 жылдардағы Порт-Артурды қоршау еуропалық державаларға қарсы Азияның алғашқы жеңісін білдірді. Мейрамхана 7-9 Мотт көшесінің екінші және үшінші қабаттарында орналасқан. Мейрамханаға кіреберіс әшекейлі пагода стиліндегі шатырмен белгіленген, ал ғимараттың қытай пагодасы стиліндегі балконы мейрамхананың танылған символына айналды. Көп ұзамай, мейрамханада эскалатор орнатылып, клиенттерге екінші және үшінші қабаттарға көтерілуді жеңілдетті, онда қонақтар отырды. Порт-Артур Нью-Йорктің Қытай ауданында алкогольдік сусындарға лицензия алған алғашқы қытай мейрамханасы болды. Бұл мейрамхана қытай стиліндегі дәмді тағамдарымен, сондай-ақ, нағыз қытайлық безендірілген қабырғаларымен, інжу-маржанмен әшекейленген ағаш үстелдерімен, терек ағашынан жасалған орындықтарымен, өрнекті ағаш панельдерімен, жел экрандарымен, шамдармен және люстралармен танымал болды. Үшінші қабаттағы қонақ бөлмелері жеке кештер мен банкеттерге арналған, онда көптеген жергілікті қытай тұрғындары тойларын және отбасылық салтанатты кешкі астарын өткізді. Шығыс залының жоғарғы қонақ бөлмесінде ойын-сауық үшін рояль болды, ал 1910 жылға қарай ол ұзын банкеттік үстелдерге бейімделді. Батыс залының жоғарғы қонақ бөлмесінде кеңістікті бөлетін қабырғалар мен экрандар болмады, әрбір үстелге төрт орындықтан орнатылды, бұл кішігірім топтарға ыңғайлы болды. Сондай-ақ, үйлену тойының әртүрлі сатыларында киілетін әртүрлі қызыл көйлектерге киіну үшін арнайы жоғарғы қабаттағы бөлме де болды. Екінші қабаттағы қонақ бөлмесі кішігірім топтарға немесе кешкі уақытта экзотикалық оқиғаларды іздейтін американдық туристерге арналған. Мейрамхана демалыс және жексенбі күндерін қоспағанда, күн сайын сағат 11:00-ден 15:00-ге дейін төменгі қабатта арнайы түскі ас ұсынды. Мейрамхана Чатэм-сквердегі көтерілген теміржол мен Уорт-стриттегі метро стансасының жанында орналасқан, бұл өте ыңғайлы еді.

The Port Arthur Restaurant was also established in 1897 and operated for more than 85 years. Chu Gam Fai was the original owner who started the business. The restaurant was named after Port Arthur (now Lushun) a city on the northeastern China coast where in 1904 1905 the Siege of Port Arthur marked the first victory of Asian power over European power. The restaurant was located on the second and third floors of 7–9 Mott Street. The entrance to the restaurant was marked by an ornate pagoda style awning and the building's Chinese pagoda style balcony would eventually become a trademark for the restaurant. Eventually, an escalator was established in the restaurant to make it easier for customers to access the second and third floors, where diners were seated. The Port Arthur was the first Chinese restaurant in New York City's Chinatown to obtain a liquor license. The restaurant was known for its delicious Chinese style dishes and delicacies as well as for its authentic Chinese style wall decor, inlaid pearl mahogany tables, teakwood chairs, ornate carved wooden panels, windscreens, lanterns, and chandeliers. The third floor dining rooms were reserved for private parties and banquets, where many local Chinese residents held wedding parties and family ceremonial dinners. The East Hall upper dining room had a baby grand piano for entertainment, and by 1910, it was redesigned to accommodate long banquet tables. The West Hall upper dining room had no walls or screens to divide the space and each table was set up with only four seats, to accommodate smaller groups. There was also a special upper floor room for a bride's traditional change into different red dresses for various stages of the wedding reception. The second floor dining area was for smaller groups of customers or after hours slummers, American tourists in search for exotic adventures. The restaurant also served a special luncheon on the lower dining floor every day from 11am 3pm except for holidays and Sundays. The restaurant was very conveniently located near an elevated train at Chatham Square and a subway station at Worth Street.

Сой Ки & Компания

Порт-Артур мейрамханасының төменгі қабатында Сой Ки және Компания деген дүкен орналасқан. Бұл дүкен қытай тауарларын импорттаушы және экспорттаушы болып жұмыс істеді, сонымен қатар қызықты заттар, қытай ыңдырлары, шамдар, импортталған қытай жібегі, кестелер, азу тісінен жасалған мүсіндер, импортталған қытай шайы, тәттілер, құрғақ жемістер, кофе, консервіленген тағамдар, кимоно, пижама және басқа да аксессуарлар сатты. Сой Ки және Компания алғашқыда 36 Пелл көшесінде орналасқан, кейін 1897 жылы Мотт көшесіне көшірілді, және соңында Қытай қаласынан тысқары жерге орналасты.

Мотт көшесіндегі дүкен

1891 жылы Лок Ли есімді қытай адам Мотт-стрит-Дженерал дүкенін ашты. Бұл дүкен алғашқы қытай иммигранттарының отбасы және достарымен байланысын сақтап, әлеуметтесуге жиналатын орын болды. Бұл өте маңызды болды, себебі Қытай қаласы көбінесе отбасысы жоқ еркектерден құралған қоғам еді. Сол кездегі иммиграция заңдарындағы кемсітушілік салдарынан қытай еркектеріне отбасыларын Америкаға әкелуге рұқсат берілмеді. Бұл 100 жылдан астам уақыт бойы сол жерде сақталған ең көне қытай дүкені. Дүкеннің атауы – Quong Yuen Shing & Co, ол Мотт-стрит, 32-үй мекенжайында орналасқан. Архитектуралық дизайны көбінесе өзгермеді, түпнұсқа ағаш шкафтары, тіреудің үстіндегі оюлы аркасы, қабырғадағы қытай әйелдерінің суреттері және дүкен ашылған кездегі сағат әлі де жұмыс істеп тұр. Дәстүрлі қытай күріш табақтары, шай жиынтықтары мен жаде айдаһарларын көрсететін дәріхана сөрелері де сақталған. Үстелдің айналасында бұралып жатқан ағаштан жасалған ою-өрнек бұрын емдік шөптер сатылатын жер еді. Дүкеннің екі жағын алып тұрған дүкен таңбасы Америкадағы қытайлар мұражайында сақтаулы. 2003 жылы 11 қыркүйек шабуылының Қытай қаласының экономикасына тигізген әсерінен дүкен жабылды. 2004 жылы тарихи бизнес Good Fortune Gifts деген атпен қайта ашылды.