Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Парсы сарайының тарихшысы (1570–1620 жж.)
Persian court historian (1570–1620)
Өмір
Фиришта шамамен 1570 жылы Каспий теңізінің жағасындағы Астарабад қаласында Ғұлам Әли Хинду Шаһтың отбасында дүниеге келді. Бірақ, Миран ханзада бұрынғы досын өмірінен айырмады, ол 1589 жылы Бижапурға король Ибрагим Адиль II-нің қызметіне кіру үшін кетті. Осыған дейін әскери қызметте болған Фиришта Бижапурда бірден көзге түспеді. Жағдайды одан да қиындатқан нәрсе – Фиришта шиит дінінің өкілі болғандықтан, Декан сұлтандықтарының көпшілігі сүнни болғандықтан жоғары лауазымға тағайындалу мүмкіндігі аз болды. 1593 жылы Ибрагим Шах II Фириштадан Үндістан тарихын жазуды, соның ішінде Декан әулеттерінің тарихына да бірдей мән беруді өтінді, себебі осы уақытқа дейін ешбір еңбек субконтиненттің барлық аймақтарын тең қарастырмаған еді.
Firishta was born c. 1570 at Astarabad on the shores of the Caspian Sea to Gholam Ali Hindu Shah. However, Prince Miran spared the life of his former friend, who then left for Bijapur to enter the service of King Ibrahim Adil II in 1589. Having been in military positions until then, Firishta was not immediately successful in Bijapur. Further exacerbating matters was the fact that Firishta was of Shia origin and therefore did not have much chance of attaining a high position in the dominantly Sunni courts of the Deccan sultanates. In 1593 Ibrahim Shah II ultimately implored Firishta to write a history of India with equal emphasis on the history of Deccan dynasties as no work thus far had given equal treatment to all regions of the subcontinent.
Мұра
Т.Н. Девареге сәйкес, Фириштаның есебі Адил Шахи тарихының ең көп сілтеме жасалған еңбегі болып табылады, бірақ Адил Шахи әулетінің негізін қалаушы Юсуф Адил Шахтың Османдық тегін айтатын жалғыз дереккөз осы еңбек. Деваре мұны жасалған әңгіме деп санайды. Деваре атаған Деккан тарихының басқа да көздері – Мир Рафи уддин Ибрагим и Ширази, немесе «Рафи», Мир Ибрагим Лари е Асадхани және «Басатин ас-Салатин» авторы Ибрагим Зубайри (67, ескертпе 2). Деваре бұл еңбектің «Ибраһим Әділшаһ II-нің бұйрығымен жазылған және 1015 А.Һ./1606 ж. оған ұсынылған, Фиришта заманына дейінгі Үндістанның ең ерте дәуірінен басталатын жалпы тарих» екенін айтады. Алайда, автордың өзі оны толықтырған сияқты, себебі ол 1033 А.Һ. (1626 ж.) дейінгі оқиғаларды тіркеген (Devare 272). Ал «Тарих-и Фаришти» сол кезеңдегі Солтүстік Үндістан саясаты, атап айтқанда император Жәһангирдің саясаты бойынша тәуелсіз және сенімді деп есептеледі, себебі Фириштаның еңбектері оның Оңтүстік Үндістанның Бижапур мемлекетімен байланысының арқасында сенімді деп саналады. Юсуфтың Османдық тегі туралы жасалған әңгімесіне қарамастан, Фириштаның есебі бүгінде Бижапурда кеңінен танымал және жоғары бағаланады. 1768 жылы Шығыс Индия компаниясының офицері және шығыстанушы Александр Дау Фириштаның мәтінін ағылшын тіліне аударғанда, ол ағылшыздар үшін тарихи ақпараттың беделді көзіне айналды. Фириштаның еңбегі әлі де жоғары деңгейде сақталып, көп жағынан сенімді деп есептеледі. Оның бірнеше бөлімдері ағылшын тіліне аударылған, бірақ ең жақсы және ең толық аударма – генерал Дж. Бриггстің «Үндістандағы Мұхаммедтік биліктің өрлеу тарихы» (Лондон, 1829, 4 том. 8vo) деген атпен жарық көрген аудармасы. Бриггс Фириштаның түпнұсқасына бірнеше қосымшалар енгізді, бірақ ол он екінші кітаптың барлығын және аударған көшірмесінен алынып тасталған басқа да бөлімдерді қалдырды. Эдвард Гиббон «Көктем мен құлдырау» еңбегінде Үндістан тарихының дереккөздерінің бірі ретінде Фириштаның еңбегін пайдаланды.
According to T. N. Devare, Firishta's account is the most widely quoted history of the Adil Shahi, but it is the only source for asserting the Ottoman origin of Yusuf Adil Shah, the founder of the Adil Shahi dynasty. Devare believes that to be a fabricated story. Other sources for Deccani history mentioned by Devare are those of Mir Rafi uddin Ibrahim i Shirazi, or "Rafi'", Mir Ibrahim Lari e Asadkhani, and Ibrahim Zubayri, the author of the Basatin as Salatin (67, fn 2). Devare observed that the work is "a general history of India from the earliest period up to Firishta's time written at the behest of Ibrahim Adilshah II and presented to him in 1015 AH/1606 CE. It seems, however, that it was supplemented by the author himself as it records events up to AH 1033 (1626 CE)" (Devare 272). On the other hand, Tarikh i Farishti is said to be independent and reliable on the topic of north Indian politics of the period, ostensibly that of Emperor Jehangir where Firishta's accounts are held credible because of his affiliation with the south Indian kingdom of Bijapur. Despite his fabricated story of Yusuf's Ottoman origin, Firishta's account continues to be a very popular story and has found wide acceptance in Bijapur today. In 1768, when the East India Company officer and Orientalist Alexander Dow translated Firishta's text into English language, it came to be seen as an authoritative source of historical information by the English. Firishta's work still maintains a high place and is considered reliable in many respects. Several portions of it have been translated into English; but the best as well as the most complete translation is that published by General J. Briggs under the title of The History of the Rise of the Mahomedan Power in India (London, 1829, 4 vols. 8vo). Several additions were made by Briggs to the original work of Firishta, but he omitted the whole of the twelfth book, and various other passages which had been omitted in the copy from which he translated. Edward Gibbon used Firishta's work as one of the sources of reference for Indian history in Decline and Fall.