Кіріспе

пайғамбарлық кітап Естер кітабындағы евнух қызметшісі Еврей пайғамбары Аггей немесе Аггей (/h//æ//ɡ// aɪ/; Ḥaggay; Койне грекше: Ἀγγαῖος; Aggaeus) – Иерусалимдегі Екінші ғибадатхана салынысы кезінде өмір сүрген еврей пайғамбары, Еврей Киелі кітабындағы он екі кіші пайғамбардың бірі және Аггей кітабының авторы. Ол б.з.д. 520 жылы яһудилерге ғибадатхананы қайта тұрғызуға бұйрық берген. Ол Яһуда әулетінің Вавилондық жер аударудан кейінгі үш пайғамбардың біріншісі (оның замандасы Зәкәрия және шамамен жүз жылдан кейін өмір сүрген Малахи есімді пайғамбарлармен бірге), яһуди тарихының Вавилон тұтқындығынан оралғаннан кейін басталған кезеңіне жатады. Оның есімі "Менің мерекелерім" дегенді білдіреді.

Өмір

Оның жеке тарихы туралы көбінесе ештеңе белгілі емес, Аггей кітабында оның тегі туралы немесе б.з.д. 520 жылғы болжамдардан басқа оның өмірінен ешқандай өмірбаяндық мәлімет жоқ. Ағайдың аты Киелі кітаптағы Езра кітабында бір рет ғана кездеседі. Ол Набуходоносордың Вавилонға әкелген тұтқындардың бірі болуы мүмкін. Кейбір зерттеушілер ол қарт адам болған және ғибадатхананың бұрынғы жарқырағы туралы Ағай 2:3-те айтқанына байланысты, оның бұрынғы ғибадатхананы қираудан бұрын көргенін болжайды. Ол яһудилер Яһудаға оралғаннан кейін шамамен он алты жыл өткен соң Құдайдың болжамын айта бастады (б.з.д. 520 ж. шамамен). Ғибадатхананы қайта жаңарту жұмысы самариялықтардың інтрігалары салдарынан тоқтатылған. Он сегіз жылға тоқтатылғаннан кейін, Ағай мен Зәкәрияның күш-жігері арқасында жұмыс қайта басталды. Олар халықты ынталандырып, оларды Дарий I тұсындағы парсы үкіметі саясатындағы өзгерісті пайдалануға шақырды.

Ағайдың пайғамбарлықтары

Ағай б.з.д. 520 жылдың соңында Иерусалимде ғибадатхананы салуды аяқтау қажеттігі туралы пайғамбарлық айтты. Оның төрт хабары бар, олар 29 тамызда басталып, 18 желтоқсанда аяқталады. Мөр сақинасы Яхве қолындағы сақинаны білдіріп, патшаның құдайдың инабатында екенін көрсетеді. Осылайша, Ағай тікелей айтпаса да, Зерубавел қалпына келтірілген Дауыт патшалығына басшылық ететінін меңзеді.

Яһуди-парсы дипломатиясы

Персия империясы әлсіреп бара жатқанда, Ағай Дәуіттің патшалығын қалпына келтіруге мүмкіндік туды. Ол Дәуіттің патшалығының қайта орнатылып, еврей мәселелерінде өз рөлін қайта ала алатынына сенді. Ағайдың үндеуі ақсақалдар мен Зоробабелге бағытталған еді, өйткені ол қалпына келтірілген бірінші Дәуіттік монарх болар еді. Ол мұны маңызды деп санады, себебі Патшалық еврейлердің бұтқа табынуын тоқтатар еді. Ол үш мәселе бойынша нұсқау берді: (а) ағасы өзінің қызына (көп әйелділік қатынаста қосымша әйел ретінде) үйленген ер адамның, қайтыс болған ағасының бір әйелімен левират некесін жасауы заңсыз; (б) Аммон және Моаб аймақтарында тұратын еврейлер демалыс жылында кедейлерге арналған ондықтан бөліп беруі керек; (в) олар Тадмор (Пальмира) және Қарду халқынан келушілерді қабылдауы керек.

Литургиялық еске алу

Шығыс православиелік діни күнтізбесінде Аггей қасиетті және пайғамбар ретінде еске алынады. Оның мерекесі 16 желтоқсан (дәстүрлі Юлиан күнтізбесін ұстанатын шіркеулер үшін 16 желтоқсан қазіргі Грегориан күнтізбесі бойынша 29 желтоқсанға сәйкес келеді). Ол сондай-ақ Ескі Ғидаттағы басқа да адал кісілермен бірге Қасиетті Әкелер жексенбісінде (Тәңірдің тууына дейінгі екінші жексенбіде) еске алынады. Аггей Армения Апостолдық шіркеуінің қасиеттілер күнтізбесінде 31 шілдеде басқа кіші пайғамбарлармен бірге еске алынады.

Аггей масондықта

Масондық дәрежесінде Әгей – Бөлімнің үш Басшысының бірі. Ол пайғамбар Әгей есімді, халық әміршісі Зоробабел және бас діни қызметкер Жосадық ұлы Ешуамен бірге болады.