Кіріспе

Эдо дәуіріндегі жапон монетасы

Кобан (小判) – Эдо дәуіріндегі феодалдық Жапониядағы сопақ пішінді алтын монета, құны бір риоға тең болатын, ол да ерте жапон ақша бірлігінің бірі еді. Бұл Токугава монета жүйесінің маңызды бөлігі болды. Кейчо дәуіріндегі кобан алтыннан жасалған монета болғандықтан, шамамен бір рио алтыннан тұратын, сондықтан кобанның номиналды құны бір риоға бағаланған. Бірақ, кобан монетасының кейбір шығарылымдарында алтынның мөлшері өзгеріп отырды (көбінесе азайды). Осының салдарынан, алтынның салмақ бірлігі ретіндегі рио және кобанның номиналды құны ретіндегі рио ұғымдары бір-бірімен байланысын жоғалтты. Бүгінде олар Шинто киіз үйлерінен Engimono (әсіресе, алтын қағазға оралған нұсқалары) ретінде сатылады.

Сыртқы сауда

XIX ғасырдың ортасына дейін Жапония экономикасы көбінесе күріш негізінде құрылған. Стандартты өлшем бірлігі – коку, ол бір адамды бір жыл бойы асырауға қажетті күріш мөлшері еді. Шаруалар күрішпен салық төлейтін, ол ақыры орталық үкімет қазынасына түсетін; сондай-ақ, вассалдарға жыл сайын белгілі бір мөлшерде коку күріш төленетін. Алайда, 1550 жылдары Жапонияға келген португалдықтар күріштен гөрі алтынды бағалаған. Кобан, ол үш коку күрішке тең болған, шетелдік саудада таңдаулы монетаға айналды. Кейбір феодалдар өз кобандарын шығара бастады, бірақ олардың құны әртүрлі алтын қоспаларымен төмендетілді. Эдо билігі бірден кейін бір валюта реформаларын жүргізді, олардың барлығы кобанның құнын одан әрі төмендетті. Бұған қоса, әр реформадан кейін жалған кобандар айналымға түсті, олардың құны сол кездегі қолданыстағы кобаннан сәл төмен болды. 1853 жылы коммодор Мэтью К. Перри келген кезде, саудагерлер жаңа үлгілерге қарағанда бұрынғы дәуірдегі жалған кобандарды артық көретін. Алдамалы ескі монеталар жаңадан соғылған кобандардан құндырақ еді. 1868 жылғы Мейдзи реставрациясы кезінде еуропалық валюта жүйелеріне негізделген жаңа монеталар сериясы тапсырылды және кобан қолданыстан шығарылды.

Мәдени сілтемелер

Konami франшизасындағы Ganbare Goemon ойынында басты кейіпкер Гоэмон кобандарды шүркен сияқты лақтырады. Жапондық мақал-мәтел neko ni koban (猫に小板) «шошқаға маржан шашу» деген ағылшын тіліндегі сөзбен бірдей мағынаны білдіреді. Манеки Неко көбінесе кобан ұстаған күйінде бейнеленеді, бірақ көптеген Манеки Неко-лардың қолында он миллион рё жазылған кобан болады. Super Mario Odyssey ойынында феодалдық Жапония тақырыбындағы Боузер патшалығындағы аймақтық монеталар – Боузердің суреті бар кобандар. 1876/79, 1883 және 1888/92 жылдарғы түпкілікті маркалар сериясының жапондық почта маркалары «Кобан» деп аталады, себебі овалды дизайнның орталық бөлігі Кобан монетасының пішініне өте ұқсас.