Кіріспе

Heřmanův Městec (Германштадтль) – Чехияның Пардубице аймағындағы Хрудим ауданындағы қала. Халық саны шамамен 4900 адамды құрайды. Тарихи қала орталығы және қамал кешені жақсы сақталған, заңмен қорғалатын қалалық ескерткіштер аймағы болып табылады.

Әкімшілік бөлімдер

Хотенце, Конопач және Радлин ауылдары Хеřманýв Мěстец қаласының әкімшілік бөлімдері болып табылады.

География

Heřmanův Městec Хрудимнің шамамен батысында және Пардубице қаласының оңтүстік-батысында орналасқан. Ол көбінесе Свитавы жотасында жатыр. Муниципалдық аумақтың оңтүстік бөлігі Темір тауларға дейін созылады. Ең жоғары нүктесі теңіз деңгейінен биіктікте орналасқан.

Тарих

Heřmanův Městec туралы алғашқы жазба 1325 жылы жасалған. Ол шамамен 1280 жылы Прагадан Моравияға қарай созылған сауда жолында құрылған. Орналасқан жерінің арқасында, ал кейіннен ірі еврей қауымының болуына байланысты, қала аймақтың экономикалық орталығына айналды. Гусит соғысы кезінде Heřmanův Městec өртенді. Ол отыз жылдық соғыс барысында да бірнеше рет басылып алынып, тоналды. 1695 жылы қаланы сатып алған Спорк графының билігі тұсында қала зор дамуға ие болды. Спорктар өрттің зиянын болдырмау үшін тас үйлер салды, жергілікті қаланы кеңейтті және 1740 жылы өртте қираған шіркеуді қайта жаңартты. 1828 жылы Heřmanův Městec Кинский отбасының меншігіне өтті. Кинскийлер қаланы одан әрі жақсартуды жалғастырды, аурухана немесе жетімдер үйін салды, сондай-ақ қамал мен қамал паркін қазіргі түріне дейін кеңейтті. Бұл Хрудим ауданындағы ең көне еврей қауымдарының бірі болып табылады. 1570 жылы кемінде 10 ересек еврей еркегінен (миньян) тұратын қауым тіркелген. Қаланың Прага мен Моравияны байланыстыратын жол бойында орналасқандығы аймаққа көптеген саудагерлерді әкелді. Ауызша дәстүр бойынша, қаладағы еврей зираты 1430 жылға дейін соққан. Әдетте, еврейлер жаңа жерге көшіп келгенде, олардың алғашқы әрекеттерінің бірі – жерлеуге арналған жерді сатып алу болып табылады. 1667 жылғы құжаттар еврей зиратын кеңейту үшін қосымша жер сатып алынғанын көрсетеді. Ол еврейлерге синагогаларын қайта құруға рұқсат берді. 1680 жылы қалаға оба ауруы келді, ол көптеген адамдардың өмірін алып, көптеген үйлерді қиратып тастады. 1686 жылы граф Фердинанд Леопольд Спорк аймақтағы еврейлерді тастап кеткен үйлерге қоныстануға шақырды. 17 ғасырдың басында қала аймақтық раввиннің резиденциясына айналды. 1870 жылы аристократ жер иесінің қолдауымен 1760 жылғы ғимараттың орнында жаңа синагоганың құрылысы басталды. Бұл ғимарат архитектор Франтишек Шморанцтың неоромандық стилінде салынған. Архитектордың жоспарларының кейбіреулері, католик шіркеуінің қызметкерлері синагога жақын маңдағы Әулие Бартоломей шіркеуінен гөрі әдемірек болып көрінеді деп қорқып, іске аспады. Алғашқы жобада мұнара және әйелдер галереясына апаратын баспалдақ болған. Дизайн өзгертілгеннен кейін, әйелдер галереясына жақын жердегі мектеп ғимаратынан жабық дәліз арқылы кіруге болады. Ғимараттың жоғарғы бөлігінде Он Буйрықтың тасқа қашалған бейнесі орналасқан. Мөлшерінің кішіреюіне байланысты, ғимарат, әсіресе мереке күндері құлшылыққа жиналған көпшілікке жеткіліксіз болды. 19 ғасырдың соңында еврей халқының саны азайған кезде ғимарат жеткілікті болды.

Синагога

1986 жылы Хеřmanův Městec қаласы синагоганы сатып алды. 1990 жылдардың басында зират, мәйітхана және қараушы үйі қайта жаңартылды. 1991 жылы синагога мен зират ұлттық мәдени ескерткіштер деп жарияланды. 1870 жылғы жоспарлар негізінде синагога ғимараты мен оған іргелес раввин үйі 2001 жылы қайта жаңартылды. Синагогаға түпнұсқа орындықтардың көшірмелері орнатылды, сондай-ақ суреттері мен боялған әйнек терезелері қалпына келтірілді. Архитектурадағы жалғыз маңызды өзгеріс – биманың (Тора оқылатын алап) мөлшері. Ол концерт залы ретіндегі жаңа қызметін жақсы атқару үшін, сахна ретінде пайдалануға ыңғайлы болу үшін кеңейтілді. Раввин үйі қазір Кирания өнер галереясына айналдырылды.

Қасиетті Бартоломей шіркеуі

Қасиетті Бартоломей шіркеуі – қаланың және аймақтың ең маңызды нысаны. Ол 1756–1761 жылдары кеш барокко стилінде салынған. Оның биік мұнарасы бар.

Хеřmanův Městec қамалы

Қала да кешкі барокко стилінде салынған. Ол 1784 жылы бұрынғы бекіністі кеңейтіп қайта жаңарту арқылы салынды. 1952 жылдан бері қаланың ішкі кеңістігінде зейнеткерлер үйі орналасқан. 1784 жылы қаланың жанындағы парк бұрынғы аң аулау қорығының орнында құрылды. Бұл ортасында Замецкий көлі бар үлкен ағылшын пейзаждық бағы. Парк аумағы табиғат ескерткіші ретінде қорғалып келеді.