Кіріспе
Тәжірибесіз тақырыпқа арналған көркем жазу Адоксграфия – бұл тривиалды немесе төмендеу тақырыпты көркем немесе жоғары деңгейде жазу. Бұл термин 19 ғасырдың соңында пайда болды. Бұл риторикалық жаттығудың бір түрі, онда мадақтаудың қағидалары сырттай мақтауға лайық емес, қарапайым, жаман, пайдасыз, күлкілі, қауіпті немесе зұлым нәрселерге қолданылады, – Артур С. Пиздің «Құрметсіз нәрселер» еңбегін қараңыз, «Классикалық филология», XXI том (1926) 27, 28-29 беттер. Пиз бұл саланы оның бастауын Горгийге жатқызылған Еленаның қорғанысынан бастап зерттейді және Де Квинсидің «Қияметті әдемі өнер түрі ретінде қарастыру» және Льюис Кэрроллдің «Көзілдіріктен арғы жаққа» шығармаларын заманауи мысалдар ретінде келтіреді. Пиздің сөзіне сүйенсек, бұл шеберлік ежелгі Грецияда оқытылған, онда мақталған нәрселерге подагра, соқырлық, саңыраулық, қарттық, немқұрайлылық, зина, шыбықтар, масалар, төсек кенелері, түтін және шөптер кірген. Бұл өнер 16 ғасырда риториканың қайта жаңғыруы кезінде қайта ашылды. Эразмның «Мәрияның мақтауы» немесе «Ақымақтың мақтауы» ең белгілі және ықпалды мысалдарының бірі болды.
Adoxography is elegant or refined writing that addresses a trivial or base subject. The term was coined in the late 19th century. It was a form of rhetorical exercise "in which the legitimate methods of the encomium are applied to persons or objects in themselves obviously unworthy of praise, as being trivial, ugly, useless, ridiculous, dangerous or vicious" — see Arthur S. Pease, "Things Without Honor", Classical Philology, Vol. XXI (1926) 27, at 28–9. Pease surveys this field from its origins with the defence of Helen ascribed to Gorgias, and cites De Quincey's "On Murder Considered as one of the Fine Arts" and Lewis Carroll's Through the Looking Glass as modern examples. Pease suggests that the skill was taught in ancient Greece, where the matters known to have been praised included gout, blindness, deafness, old age, negligence, adultery, flies, gnats, bedbugs, smoke, and dung. The art was rediscovered during the revival of rhetoric in the 16th century. Among the best known and most influential examples was Erasmus' Moriae Encomium or The Praise of Folly.
Әдеби үлгілер
Бұл тақырыптағы алғашқы ағылшын трактаты Антони Мундейдің 1593 жылғы "The defence of contraries" еңбегі болды, ол Чарльз Эстиеннің "Paradoxes, ce sont propos contre la commune opinion" еңбегінің аудармасы және Ортенсио Ландидің "Paradossi" еңбегіне негізделген. Онда кедейлік, маскүнемдік және ақымақтық сияқты нәрселер мақтауға ие болды. Уолтер К. Ольсон "Уолл-стрит-журнал" журналының 2005 жылғы 8 қыркүйектегі санындағы "Бос уақыт және өнер" бөлімінде Садакат Кадридің "Сот: Сократтан О. Дж. Симпсонға дейінгі тарих" кітабынан келесі үзінді келтіреді: "Елизавета дәуіріндегі мектеп оқушыларына әдетте адоксграфия – құнды емес нәрселерді білгіштікпен мақтау өнері үйретілген". Бұл үзінді сэр Уолтер Рэлидің соты туралы баяндама барысында келтірілген, және Кадри Мундейдің адвокаттар оның кітабынан ерекше пайда көре алады деп ойлағанын айтады. Бұл Англия тарихындағы қазылар алқасының қазіргі формасын қабылдап келе жатқан кезең болды, және кейін Кадри көрсеткендей, сырттай баға жетпейтін мәселелерді мақтау ғасырлар бойы сотта адвокаттық қызметтің маңызды бөлігі болды. Сондықтан, атақты адоксографтардың қатарында Цицерон мен Кларенс Дарроу сияқты тұлғаларды атауға болады. Қазіргі жазуда "адоксграфия" термині көбінесе әзіл-қалжыңмен өзін-өзі көрсету үшін, әсіресе юмористикалық бағандарда немесе блогтарда қолданылады.