Кіріспе

Кастро Преторио – Италиядағы Римнің 18-ші рионы, R. XVIII әріптерімен белгіленеді және ол Municipio I-нің құрамында орналасқан. Рион өз атын Преториандық гвардияның казармасы болған Каструм Преториумның қираған қалдықтарынан алған, ол Аврелий қабырғаларының ішіне кіреді.

Тарих

Императорлық дәуірде бұл аймақ Regio Alta Semita (латынша «жоғары жол») аймағына қарасты. Сол кезде қазіргі рионның үлкен бөлігі көңілсіз және жаман атқа ие болды, себебі ол Campus Sceleratus-ты, Porta Collina-ның сыртындағы (Via Venti Settembre мен Piazza dell'Indipendenza арасында) үлкен аумақты қамтыды. Онда нәсілдік тазалығын сақтамаған Vestal діңгерлері тірідей жерленген. Бұл ауданның тағы бір маңызды нысаны – Тиберийдің б.з. 21-23 жылдары құрған және кейіннен Аурелий қабырғаларына енгізілген Praetorian Guard казармасы – Castra Praetoria болды. 298-306 жылдары Киринал, Виминал және Эскилин төбелерінің тығыз қоныстанған аудандарына қызмет ету үшін Диоклетианның сәнді моншалары салынды, олардың қалдықтарын Via Cernaia және Piazza dei Cinquecento бойында көруге болады. Моншалар Piazza della Repubblica, Piazza dei Cinquecento, Via Volturno және Via Venti Settembre аралығын алып жатты. Готика соғысы кезінде су құбырларының кесілуіне байланысты олар 537 жылы толығымен тоқтатылды. Piazza dei Cinquecento-ның шығыс бөлігінде Сервий Туллийдің agger-і орналасқан, ол бұрынғы Porta Viminale-ге жақын болды, оның қалдықтары әлі де Termini теміржол станциясының алдында көрінеді. Рионда қазір жоқ екі басқа қақпа да болды: Servian және Aurelian қабырғаларына тиесілі Porta Collina және Porta Nomentana. Батыс Рим империясы құлағаннан кейін Рим халқы азая бастады, ал рион аймағы шеткі, қауіпсіз емес және су жетіспейтін болғандықтан, тасталған алғашқы аудандардың біріне айналды. Келесі ғасырларда шағын елді мекендер тек Санта-Прасседе, Санта-Пудженциана және Санта-Мария-Маджоре сияқты ірі шіркеулердің маңында, олардың монастырларының арқасында ғана пайда болды. Ренессанс кезінде Сикст V аймақтың қала құрылысын дамытуға көмектесті, Тринита-деи-Монти мен Санта-Кроче арасындағы 2 километрлік түзу сызықты Strada Felice (қазіргі Via Sistina, Via delle Quattro Fontane және Via Agostino Depretis) және Acquedotto Felice салды. Жол да, су құбыры да Папа Феликс Переттінің есімін сақтайды. Сикст V жүргізген жөндеу жұмыстары Виа Систина мен Виа Пиа қиылысына да қатысты, онда Quattro Fontane орналастырылды, осылайша жазғы уақытта адамдар тоқтап, «жақсы ауадан» ләззат алатын көрнекті көрініс жасалды, бүгін мұндай нәрсені көзге елестету мүмкін емес. Кардинал Перетті бұл аймаққа Папа болғанға дейін де үлкен қызығушылық танытқан, Санта-Мария-Маджоре мен қазіргі Марсала және Виа-дель-Виминале арасында фонтандармен және порталдармен әшекейленген үлкен вилла салуды бұйырған. XVII ғасырда кейбір иезуиттер Қиыр Шығыстағы миссионерлік сапардан оралғаннан кейін осы жерге қоныстанды және бұл ауданды Макао деп атады. Бұл атау соғыстан кейінгі кезеңге дейін кеңінен қолданылды және қазіргі уақытта риондағы көше (Via del Macao) арқылы еске алынады. Римді басып алғаннан кейін рион, сол кездегідей қала құрылысы жасалған басқа риондар сияқты, қарқынды дамуға ұшырады. Via Venti Settembre бойында Қазынашылық және Қорғаныс министрліктерінің штаб-пәтері сияқты көптеген ірі стильді Umbertino сарайлары салынды. Via Nazionale және Via Cavour сияқты маңызды артериялар да ашылды. Осы кезеңде екі маңызды рим алаңы (орталық бағы бар Индипенденца алаңы және ортасында Фонтана делле Наяди және екі жағында аркадалары бар екі үлкен Савой сарайлары орналасқан монументалды Республика алаңы, ванналардың экседрының үстінде салынған) және Albergo Quirinale, Grand Hotel және Teatro Costanzi (қазіргі Teatro dell'Opera di Roma) сияқты бірқатар сәнді ғимараттар салынды. Termini теміржол станциясының бастапқы ядросы (қазіргісі XX ғасырдың толық қайта құрылымы) да осы кезде салынды. 1883-1886 жылдары Вилла Перетти Массимо бұзылып, оның орнына иезуит мектебі – Collegio Massimo орналасқан Palazzo Massimo alle Terme салынды. Қазір ол Ұлттық Рим мұражайының негізгі орны болып табылады.

Жапқыш немесе қару

Қызыл түс, преториандық белгілер алтын түсте. Герб – қызыл фонда алтын түсті преториан гвардиясының лабрамы.

Шекаралар

Солтүстік-батысында Кастро Преторио Салустиано (R. XVII) ауданымен шектеседі, одан Порта Пиаға дейін Via XX Settembre көшесі арқылы бөлінеді. Солтүстік-шығысында Кастро Преторио Квартире Номентано (Q. V) ауданымен шектеседі, оның шекарасы Viale del Policlinico бойындағы Аврелий қабырғаларының бөлігімен, Порта Пиа мен Viale Castro Pretorio арасында және Viale-дің өзінің бір бөлігімен белгіленеді. Шығысында бұл аудан Квартире Тибуртино (Q. VI) ауданымен шектеседі, одан Viale Pretoriano бойындағы Аврелиан қабырғаларының бөлігімен, Piazzale Sisto V және сол аттас аркаға дейін бөлінеді. Оңтүстікке қарай Кастро Преторио Эскилино (R. XV) ауданымен шектеседі, оның шекарасы Piazzale Sisto V, Via Marsala, Viale Enrico De Nicola, Piazza dei Cinquecento, Via Giovanni Giolitti және Via Gioberti көшелерімен белгіленеді. Оңтүстікке қарай ол Монти (R. I) ауданымен шектеседі, оның шекарасы Via dell'Esquilino, Piazza dell'Esquilino, Via Agostino Depretis және Via delle Quattro Fontane көшелерімен белгіленеді. Батысқа қарай ол Треви (R. II) ауданымен шектеседі, одан Via XX Settembre көшесі және Piazza San Bernardo алаңы арқылы бөлінеді.

Жергілікті география

Рион анық Пьемонт жол желісін көрсетеді, оның көшелері түзу және тым кең емес, тікбұрышты үлгіде салынған. Бұл 19 ғасырдың әдеттегі қала құрылысы, ең көп Виа Венти Сеттембре, Виа Кастро Преторио, Виа дель Кастро Преторио және ұзын, түзу Виа Вольтурно – Виа Марсала арасындағы аймақта кездеседі. Оның орталығы үлкен Пьяцца делл’Индипенденца, бұл рионның басты нүктесі; алаңнан Италияның тәуелсіздік соғыстары өткен жерлердің аттарымен аталатын екінші деңгейдегі көшелердің желісі таралады. Бұл рионның ең көп халқы тұратын аймағы, онда екі қабатты виллалар, стильді умбертино сарайлары, кеңселер және жақын орналасқан Термини теміржол станциясынан келген көптеген туристерді қабылдауға арналған түрлі деңгейдегі қонақ үйлер үйлесім тапқан. Рионның ең монументалды және туристердің көп келуіне байланысты ең "халықаралық" бөлігі – Пьяцца делла Республика (бұрынғы Пьяцца Эседра) және Ұлттық жол, Төрт фонтан және Виа Кавурдың қиылысы, бұл теміржол станциясын және тарихи орталықты байланыстыратын маңызды магистральдар.

Азаматтық ғимараттар

Palazzo Mattei Albani Del Drago, Via delle Quattro Fontane көшесінде, Venti Settembre көшесінің қиылысында орналасқан. 16 ғасырдағы манерлі ғимарат (1587). Бұл жобаны архитектор Доменико Фонтана абыройлы Муцио Маттейге тапсырыс берген. Palazzo delle Finanze, Via Venti Settembre көшесінде. 19 ғасырдағы ғимарат (1871–76). Жобасын инженер Рафаэле Каневари жасаған. Қазір ол Экономика және қаржы министрлігінің орналасқан жері. Villino Centurini, Piazza dell'Indipendenza алаңында, Via Vittorio Bachelet көшесінің қиылысында. 19 ғасырдағы ғимарат (1874). Швейцариялық архитектор Генри Клефлердің жобасы, Алессандро Центурининің тапсырысымен салынған. Қазір ол "Николо Макиавелли" атты мемлекеттік жоғары мектептің орталығы. Palazzo Esercito, Via Venti Settembre көшесінде. 19 ғасырдағы ғимарат (1876–85). Бернардини мен Гаравальяның жобасы. Бұл ғимарат Италия Корольдігінің Соғыс министрлігі мен Армия штабын орналастыру үшін салынған; ол әлі күнге дейін соңғысын және 2017 жылдың 22 ақпанынан бастап Қорғаныс Жоғарғы Бас штабын қамтиды. Villino Semiradski, Piazza dell'Indipendenza алаңында. 19 ғасырдағы эклектикалық ғимарат. Архитектор Франческо Ацзурридің жобасы. Қазір онда Италия Банкінің қарабинерлерінің бас кеңсесі орналасқан. Teatro dell'Opera di Roma, Piazza Beniamino Gigli алаңында. 19 ғасырдағы театр ғимараты (1874–80). Архитекторлар Ахилл Сфондрини мен Марчелло Пьячентининің жобалары, Доменико Костанцинің тапсырысымен салынған. Palazzo Giolitti, Via Cavour көшесінде, Via Torino көшесінің қиылысында. 19 ғасырдағы эклектикалық ғимарат (1888). Жобасын архитектор Чезаре Янц жасаған. Palazzo Nathan, Via Torino көшесінде. 19 ғасырдағы эклектикалық ғимарат (1889). Жобасын архитектор Чезаре Янц жасаған. Palazzo dei Marescialli, Piazza dell'Indipendenza алаңында. 20 ғасырдағы ғимарат (1930). Жобасын архитектор Женнаро де Маттеис жасаған. Онда Жоғары сот кеңесі орналасқан. Palazzo della Federconsorzi, Piazza dell'Indipendenza алаңында. 20 ғасырдың модернисттік ғимараты (1955–57). Жобасын Игнацио Гиди мен Джулио Стербини жасаған. Palazzo del Corriere dello Sport, Piazza dell'Indipendenza алаңында. 20 ғасырдың модернисттік ғимараты (1956). Жобасын архитектор Аттилио Лападула жасаған.