Кіріспе

Көктем мен жаздың жылы айларында теңіз мұзының үстінде ашық сулы көлдер пайда болады. Еріген су көлдері мұздық мұздың және мұздықтардың үстінде де кездеседі. Мұздың астында еріген судан көлдер де қалыптасуы мүмкін, бұл "жалған түп" деп аталатын жұқа су асты мұз қабаттарының пайда болуына әкелуі мүмкін. Еріген су көлдері әдетте айналасындағы мұздан қараңғырақ болады және олардың таралуы мен көлемі өте өзгермелі. Олар мұз сияқты сәулені шағылыстырмай, күн сәулесін сіңіреді, соның салдарынан Жердің сәулелік балансына елеулі әсер етеді. Бұл айырмашылық, жақында ғана ғылыми тұрғыдан зерттелді, мұздың еру жылдамдығына және мұз жамылғысының ауданына үлкен әсер етеді. Еріген су көлдері мұхит бетіне дейін еріп, теңіз суы көлге құйылып, еру жылдамдығын арттырады, себебі мұхиттың тұзды суы көлдің тұщы суынан жылырақ. Тұздылықтың жоғарылауы судың қату температурасын төмендетеді. Құрлықтағы еріген су көлдерінен ағатын су жарықтарға немесе мұз қабаттары мен мұздықтардың астына жететін ұңғымаларға құйылып, балқыған суға айналуы мүмкін. Су астындағы тау жынысына дейін жете алады. Бұл мұздың мұхитқа жылжу жылдамдығын арттырады, өйткені сұйықтық мұздықтардың табанымен сырғанауында майлағыш ретінде әрекет етеді.

Еріткіш тоғандардың әсері

Еріген тоғандардың әсері әртүрлі (осы тармақ мұздықтар мен мұз жамылғыларындағы ериген тоғандарға қатысты). Ұлттық қар және мұз деректері орталығының Тед Скамбос жүргізген зерттеулер, ериген судың жарықтар тудыру теориясын қолдайды, бұл ериген тоғандармен байланысты еріу процесі мұз жамылғыларының ыдырауына елеулі әсер етеді дегенді көрсетеді. Маусымдық ериген су тоғандарының мұздықтардың астына енуі, мұз ағындарының маусымдық жеделдеуіне және баяулауына себеп болады, бұл бүкіл мұздықтарға әсер етеді. Мұз бетінде судың жиналуынан туындаған жиынтық өзгерістер Гренландия және басқа мұздықтардың жер сілкінісі тіркелімдерінде байқалады: "1993 жылдан 2002 жылға дейін жылына 6-15 жер сілкінісі тіркелді, содан кейін 2003 жылы 20-ға, 2004 жылы 23-ке, ал 2005 жылдың алғашқы 10 айында 32-ге дейін өсті". Су тоғандарының ең шекті жағдайы – көлдер, ал мұздықтармен байланысты көлдер Миссула су тасқынының нақты мысалында қарастырылады.