Кіріспе

1992 жылы Ирвин Винклердің түсірген фильмі

"Түн және қала" – 1992 жылы түсірілген американдық нео-нуар қылмыстық драмасы. Бұл 1950 жылғы осы аттас фильмнің қайта түсірілімі, ал ол Джеральд Керштің 1938 жылғы романы негізінде жасалған. Фильмде Роберт Де Ниро және Джессика Лэнг түскен, режиссері Ирвин Винклер, сценарий авторы Ричард Прайс.

Сюжет

Гарри Фабиан - тез сөйлейтін, Нью-Йорк қаласының екі-ақ адвокаты, ол Фил Насерос пен оның әйелі Хеленнің иелігіндегі Боксерс атты барда тұрады. Гарридің Хеленмен қарым-қатынасы бар, ол өзінің жеке барын ашуды және Филді тастап кетуді армандайды. Барда ол "Нью-Йорк Пост" газетінде бокста ұрысқаны туралы мақала оқиды. Ол Филдің телефонындағы адамға қоңырау шалып, боксшыны сотты, себебі оның құлақтары заң бойынша қару болып саналады. Боксшыны Айра "Бум-Бум" Гроссман көтеріп, Гарридің боксшысын сотқа беру идеясынан бас тартуға тырысады. Сотталғандардың ешбір дәлелі жоқ екенін білген судья істі дереу тоқтатады. Бокс әлемін жақыннан көрген Гарри бокс промоутері болуға шешім қабылдап, лицензия алуға өтініш береді. Ол "Бум-Бумның" бұрынғы ағасы, бұрынғы кәсіби боксшы Ал Гроссманды өзінің серіктесі етіп алады. "Бум-Бум" Гарриді жекпе-жек бизнесінен шығаруға тырысады, бірақ Ал Гарриді қорғағанда, "Бум-Бум" қорқып қашады. Ал Фильден жекпе-жектің шығынын жабу үшін 15 000 доллар қарыз сұрайды. Мүмкіндігін сезінген Хелен Гарримен айтысып, 7500 доллар беруін талап етеді, Филдің соған тең сомаға береріне уәде береді. Хелен Гарриге 7500 долларды өзі береді, бұл Гарриге қарызды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Фил Гарриге жекпе-жектің алдындағы күні ақша төлейтінін уәде етеді. Ол оған тағы 5000 доллар береді, ол оған алкогольдік лицензияны сатып алып, өзінің жеке барын ашуға көмектеседі. Гарридің Федералды арақ басқармасында досы бар, ол оған бос лицензия береді, бірақ ол үшін 7500 доллар сұрайды. Гарридің тек 5000 доллары бар, ол принтерге басып шығарылған мәліметтерді енгізуді тапсырады, бұл лицензияны жалғанға айналдырады. Ол Гелленге лицензияны береді, бірақ оған қалай алғандығы туралы толық мәлімет бермейді. "Бум-Бум" Гарриге идеяны тастап кетуді уәде етіп, жекпе-жек бизнесін тастап кету үшін ақша ұсынады. Гарри өзінің бүкіл өмірін шағын ақшаға тез әрі оңай шешілетін істерді іздеумен өткізгенін айтады. Ол "Бум-Бум" телеарнасына бірде полиция кейбір адамдарды қате үйге ордер бергені үшін ұрып-соққанын айтады. Сотқа берудің орнына ол полициядан 20 мың доллар алып, істі тоқтатты. Ол ақшаны алып қашып кетпейтінін айтады. "Бум-Бум" егер Альға бірдеңе болса, Гарриді өлтіремін деп қорқытады, ол екі рет жүрек соғысына шалдықты. Боксерлердегі сұмдық ұрыс-керістен кейін Хелен ақыры Филді тастап кетеді. Гарридің жарнамасынан аулақ болуды жалғастыра отырып, "Бум-Бум" Филмен кездеседі және Хеленнің Гарримен бірге ұйықтағанын ашады. Ашулы Фил мемлекеттік алкогольдік компанияға Гарридің Хеленнің лицензиясын жалғанға шығарғанын хабарлайды. Ол Гарримен бәрі жақсы деп ойлайды, және жекпе-жектен бір түн бұрын кешкі қонаққа шақырады. Тойдан кейін ол Гарриге келесі күні, яғни жекпе-жектің күні, 7500 долларды алатынын айтады. Хелен Гарриді үйінде оятады, олар жаңа іс-әрекеттер туралы сөйлеседі. Оның жаңа барасы оның жекпе-жегі күні ашылады. Гарри Боксерге барып, Филді асыға күтеді. Фил келгенде, Гарри одан ақша сұрайды. Фил Гарридің әзіл-оспақ айтып жатқанын ойлап, кейін ол Гарриді ұрып-соғып, Хеленмен қарым-қатынасын білетінін айтады. Жауды жалғастыру үшін Гарри қатал несие алушы Пек мырзадан 12000 доллар қарыз алады. Ал, бұл жерде ол қызметкерлердің бірімен ұрысып, өлімге душар болады. Ұрыс аяқталғаннан кейін Гарри Хеленнің жаңа барасына барып, оның жалған лицензиясы болғандықтан жабылғанын біледі. "Бум-Бум" тобының адамдары оның қатерін жою үшін келіпті. Гарри мен Хелен қашып кетіп, бір аллеяда тығылып қалады. Гарри өзінің келешегін түсіндіруге тырысады, өйткені алмен күрескен және оның жүрек соғысына себеп болған жігіттің артынан қашу керек. Ол Пектің 12000 долларын ауада лақтырып, сөйлеген сөзінің соңғы айқайлау белгісі ретінде, Хеленді қоқан-лоқышылардан өтіп, одан тыныш үнмен: "Мен қалай істедім?" деп сұрайды. Олар Гарридің арт жағын атып, өздерінің тапаншаларын қоқыс контейнеріне лақтырады. Фильмнің соңында Хелен Гарридің қолын ұстап, оны жедел жәрдемге отырғызады, әрі болашақ туралы оптимистікпен сөйлейді.

Өндіріс

Бастапқы роман мен түпнұсқа фильмде бокс емес, 1990 жылдардың басына қарай көбінесе балаларға бағытталған кәсіпқой күрес көрсетілген. 1950 жылғы бұрынғы фильм-нуар сияқты, бұл фильм де 20th Century Fox компаниясымен шығарылды. Ол 1992 жылғы Нью-Йорк кинофестивалінің қорытынды туындысы ретінде таңдалды.

Сыни қабылдау

Джанет Маслин фильмді «көркем ойынмен және мұндай оқиғаның гүлденуіне күтілетін барлық көңіл күйлі клишелерден таза» деп бағалады. Бірақ, фильмді тым көп еңбекпен түсіргендіктен, кейде диалогқа кедергі келтіріп, Прайс мырзаның ұзақ, әдепсіз әңгімелерін естуді қиындатады. The Washington Post газеті үшін жазған Дессон Хоу шолуын былай бастады: «Роберт Де Ниро сахнада болғанда көруден артық ләззат жоқ. «Түн мен қала» фильмінде ол Гарри Фабиан рөлінде Нью-Йорк қаласының ең ірі алаяғы ретінде жарқырайды». Хоу Де Нироның өнерін оның ең жақсыларының бірі деп атады. Роджер Эберт келіспеді, Де Нироның жұмысын «Скорсезидің «Комедия королі» фильміндегі ақымақ ток-шоу жанкүйері Руперт Пупкиннің рифтің нұсқасы» деп сипаттады. Дегенмен, Эберт пен Хоу екеуі де Алан Кингтің өнерін тамаша деп мойындады. Оуэн Глейберман келісті, бірақ Де Нироға қатысты Эбертпен бірге болды, «бір кезде Брендо, Клифт және, иә, Видмарктің мұрагері болған актер – бір кезде рөлдеріне соншалықты енген актер, ол экранды жарылтып жіберді, енді ішкі өмірі жоқ сияқты кейіпкерлерді ойнайды» деп қорытындылады. Дэвид Ансен шолуында актерлерді мақтады: «Де Ниро сенсациялық, маньяк және тіпті қозғалтатын алаяқ; Кинг, Уорден және Горман керемет беделсіз, ал Лэнг рөліне қатал/назды жыныстық тартымдылық сыйлап, кейіпкерінің Гарриге адалдығы ақылға сыймағанда да көруге ләззат алады». 2019 жылдың сәуір айына қарай, Rotten Tomatoes сайтында «Түн мен қала» фильмі 14 шолу негізінде 57% рейтингке ие.