Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық актриса Мэри Нельсон Арчэмбоуд (туған Мэри Элис Нельсон; Пенобскот тілінде айтылуы: Молли Деллис; 17 қараша 1903 – 21 ақпан 1977), көбінесе Молли Шаралы Елік сахналық атымен танымал, Пенобскот үндісі бишісі, актрисасы және жазушысы. Ол АҚШ-тың Мэн штатындағы Пенобскот үндістерінің резервациясында дүниеге келген.
American actress
Mary Nelson Archambaud (born Mary Alice Nelson; Penobscot pronunciation: Molly Dellis; November 17, 1903 – February 21, 1977), best known by her stage name Molly Spotted Elk, was a Penobscot Indian dancer, actress, and writer who was born on the Penobscot Indian Island Reservation, in Maine, U. S.
Өмірбаян
1903 жылғы 17 қарашада Мэн штатының Олд Таун қаласының жанындағы Пенобскот резервациясында туған Пятнистый лось (Spotted Elk) католик діни қызметкерімен Мэри Элис Нельсон деп крещение алды, бірақ Пенобскот тайпасы оның есімін Молли Деллис деп атап, көбінесе Молли Делл немесе Молли деп қысқартты. Оның әкесі – Пенобскот тайпасының саяси көшбасшысы Хорас Нельсон, анасы – Филомена Саулис Нельсон (1888–1977), шебер қолөнерші, туристерге өз бұйымдарын сатқан. Оның әкесі Дартмут колледжіне түскен алғашқы Пенобскот болды. Ол онда бір жыл оқып, тайпа басшысы болды. Молли сегіз баланың үлкені еді. Олардың барлығы ата-анасына Филомена жасаған әйгілі себеттерді сатуға көмектесті. Соған қоса, Молли дәстүрлі билерді үйреніп, қонақүйлерде тұратын туристерге биледі. Пятнистый лось түрлі уақытта варьете шоуларына қатысты. Ол Франк Спектің қолдауымен Пенсильвания университетінде оқыды. Қаржы жетіспеуіне байланысты ол тек екі жыл ғана осы беделді колледжде оқи алды, содан кейін гастрольдік сапарға шығып, тайпасының дәстүрлі билерін биледі. Ол өнерге қайта оралғанмен, бұл оның рухын құлатпады және ол өзінің музыкасын және костюмдерін жаза бастады. Оның отбасы оны «қуанышты және толығымен еркін жан» деп сипаттаған.
Born November 17, 1903, on Indian Island, a Penobscot Reservation near Old Town, Maine, Spotted Elk was christened Mary Alice Nelson by a Catholic priest, but the Penobscot pronounced her first and middle names Molly Dellis, which was often shortened to Molly Dell or Molly. Her parents were Horace Nelson, a Penobscot political leader, and her mother Philomene Saulis Nelson (1888–1977), an artisan basket maker who sold her crafts to tourists. Her father was the first Penobscot to go to Dartmouth College. There, he studied for a year and became a governor of the tribe. Molly was the oldest of eight children. All of them helped their parents sell the famous baskets Philomene made in tourist towns. In addition to that, Molly learned traditional dances and performed for tourists who stayed at hotels. Spotted Elk was involved in Vaudeville shows at various times interspersed with her early education. She attended the University of Pennsylvania under the sponsorship of Frank Speck. Due to a lack of funds, she was only able to attend the prestigious college for two years, and then returned to touring, and dancing her tribe’s native dances. Although she had returned to her life as a performer, she did not let this crush her spirits and she began to write and create her own music and costumes. Her family is said to have described her as “A happy and completely free spirit.”
1926 жылы Елк мүмкіндіктер, атақ және байлық іздеп Нью-Йоркке көшті. Оқу үшін ақша жинау үшін ол жалаңаш модель, би оқытушысы және тағы басқа жұмыстар істеді. Ұзақ жаттығулардан кейін ол «Фостер қыздары» (Foster Girls) хорында рөл алды. Олар сегіз ай бойы Сан-Антониоға «Ацтек» театрында өнер көрсету үшін сапарлады. Сол жерде ол жазушылық мансабын жалғастыруға шешім қабылдады, сондықтан билемейтін кезде өлеңдер, оқиғалар, көркем әдебиет және басқа да туындыларды жазды. Гастроль аяқталғаннан кейін ол Нью-Йоркке оралып, жұмысын жалғастырды.
In 1926, Elk moved to New York looking for opportunities, fame, and fortune. She had different jobs to save money for school such as a nude model, dance teacher, and more. After a lot of practice, she won a role in the chorus line of the Foster Girls. They traveled to San Antonio for eight months to perform at the Aztec. There, she decide to pursue a writing career, so when she was not dancing, she was writing poetry, adventure stories, literary fiction, and more. After the tour was done, she went back to New York where she continued working.
Париждегі өмір
1931 жылы ол Парижге (Франция) көшіп келді, онда американдықтардың дәстүрлі билерін бағалайтын тыңдарман тапты. Сол жерде ол француз журналисі Жан Аршамбомен танысып, үйленді. Осы кезде ол Солтүстік Американың солтүстік-шығысындағы халықтардың әңгімелері мен дәстүрлерін зерттеуді бастады. 1933 жылы Парижде Ұлы депрессия басталды. Осының салдарынан оның билеу мүмкіндіктері азайды, ал Аршамбо жұмысынан босатылды. 1934 жылы ол Нью-Йоркке көшіп, бірнеше жұмыс істеді; ол жүкті болды және сол жерде бала туды. 1938 жылы Елк және оның қызы Аршамбомен қайта қосылу үшін Парижге оралды. Бірақ олардың бақыты ұзаққа соқпады; нацистер шапқындады және ол қызымен Аршамбодан айырылды. Олар оны ешқашан көрген жоқ. Анасы мен баласы бірге Пиреней тауларын жаяу өтіп Испанияға жетті. Одан кейін олар АҚШ-қа қайтып келді, онда Елк өмірінің соңына дейін Пенобскот резервациясында тұрды.
In 1931, she moved to Paris, France, where she found an audience for traditional Native American dance. While there, she met and married French journalist Jean Archambaud. At this time she began researching the folktales and traditions of the Native American northeast. In 1933, the Depression affected Paris. As a result she had less opportunities to dance, and Archambaud was fired from his job. In 1934, she moved to New York where she had a few jobs; she was pregnant and gave birth there. In 1938, Elk and her daughter moved back to Paris to be reunited with Archambaud. However, their happiness lasted only a short while; the Nazis invaded and she and her daughter were separated from Archambaud. They never saw him again. Together mother and child crossed the Pyrenees Mountains on foot to Spain. From there they returned to the United States, where Elk spent the rest of her life on the Penobscot Reservation.