Кіріспе

Aotearoa Жаңа Зеландиядағы Маори iwi (тайпасы). Pōtatau Te Wherowhero, алғашқы Маори патшасы, Нгати Махутаның Вайкато хапу (кіші тайпасы) мүшесі болды және оның ұрпақтары оның орнын басып алды. Патшалық қозғалысы Нгаруавахиадағы Турангавеве марае (кездесу орны) негізінде құрылған. Гамильтон қаласы қазір тайпаның ең ірі халқы шоғырланған жері, бірақ Нгаруавахиа тайпаның тарихи орталығы және қазіргі астанасы болып табылады. Иви өз шығу тегі мен тайпалық аймағын былай сипаттайды:

Үкімет

Уайкато Тайнуидің басқарушы парламенттік органы – Те Каухангануи, 204 тайпа мүшесінен тұратын басқарушы орган, әр 68 марадан 3 мүше. Маралар оңтүстіктегі Те Куити мен Кембриджден солтүстіктегі Оклендке дейінгі кең аумаққа таралып орналасқан. Атқарушы кеңес – Те Аратура, оның құрамына Те Каухангануиден сайланған 10 өкіл және маори патшасы тағайындаған 11-ші мүше кіреді. Уайкато Тайнуи тайпалық әкімшілігі (немесе iwi билігі) – Вайкато Раупату Траст Компаниясы ЖШС, ол Тайнуи Маори Траст Кеңесінің орнын басып, Нгаруавахиадағы Хопухопуда орналасқан. Уаикато ивиі өзін «Таинуи» деп атауды біраз уақыттан бері пайдаланып келеді, бұл 1946 жылғы Вайкато Маниапото Маори талаптарын реттеу туралы заң арқылы Тайнуи Маори Траст Кеңесін құру арқылы жүзеге асты, соның салдарынан көптеген адамдар қазір Уаикато ивиін «Таинуи» немесе «Уайкато Таинуи» деп атайды. Таинуи мен Уайкато университеті арасында дәстүрлі түрде тығыз байланыс бар, университеттің маори тілі және қазіргі заманғы жергілікті тарих салаларындағы күшті жақтары бар. Сондай-ақ, университетте руға қатысты құжаттар мен заттар сақталады.

Хапу мен маре

Вайкато Тайнуи бірнеше иви (тайпалар) және хапу (кіші тайпалар) құрамынан тұрады. Әр тайпаның мараи (қорытынды алаңы) болады, және оның құрамында көбінесе варенуи (қорытынды үй) орналасады.