Кіріспе

Өмір - ұзақ тыныш өзен (фр. La Vie est un long fleuve tranquille) – 1988 жылғы француз комедиялық фильмі, режиссері Этьен Шатилье. Табиғат пен тәрбие арасындағы көне мәселе арқылы фильм индустриалды солтүстіктегі қоғамды сатирикалық тұрғыдан қарастырады, кедей көпшіліктің тұрақсыз өмірін және бай, шіркеуге жиі баратын буржуазияның өмірін салыстырып көрсетеді.

Сюжет

Францияның солтүстігіндегі қалада екі үлкен отбасы өте әртүрлі өмір сүреді, Грозельдер әлеуметтік тұрғын үйде тұр, олар жәрдемақы мен ұсақ қылмыстармен айналысады. 12 жасар Морис, басқалар сияқты қылмыскер, бірақ таза да ақылды. Ал Ле Кеснойлар болса, католик дінін ұстанады, үлкен жеке үйде тұрады, ол электр компаниясының өңірлік директоры, ал ол шіркеу жұмысынан бөлек үйді және балаларды күтеді. Алайда, 12 жасар Бернадеттпен олар қиындық көріп жатыр. Он екі жыл бұрын, Рождество қарсаңында ауруханада акушер екі сәбиді босандырып, әйеліне қайтып барды. Оның сүйіктісі, мейірімді кешке үміттенген медбике ашу-ызаға толы Грозель қызын Ле Кесной жігітіне айырбастауды шешті. Он екі жылдан кейін дәрігердің әйелі қайтыс болады, ал оның орнын басамын деп үміттенген медбикеден бас тартылады. Ол Грозельдер мен Ле Кеснойларға өзінің қылмысын мойындап, үшінші жазбаны акушерге жазады. Ол қаладан асығып кетеді. Ле Кеснойлар Бернадеттке ештеңе айтпауға және оны ұстап тұруға шешім қабылдайды, бірақ Мористі ұлы ретінде "бала асырап алады" және оны өздерімен бірге алып келеді. Алғашында олар Грозельдерге үлкен ақшалай сыйлық (плюс тегін электр энергиясы) ұсынады. Мектепте құлшынысты, үйде мойынсұнғыш болса да, Морис жасырын ұя жұмыртқасын жинап алу үшін отбасылық заттарды тыныш сатады және бұрынғы отбасы мен достарына сыйлықтар береді. Бір күні Бернадетт кедейлерді жек көретінін айтса, Морис оған өзінің шығу тегін ашады. Ол Грозельдің үйіне жасырын кіреді және көргендеріне үрейленіп, сарайға қайта оралады және бірнеше апта бойы бөлмесіне кіреді. Морис Грозельдермен байланыста болып, оларды Ле Кесной үйінен алып кеткен заттармен қолдап отырады және бір күні екі отбасының барлық балаларына (әлі де оқшауланған Бернадеттен басқа) өзен жағасында сыра ішуге және жүзуге жиналуға жағдай жасайды. Егде жастағы Ле Кесной ұлы көп ұзамай үлкен Грозель қызының құлшыныспен қолына тиіп, биік шөпте жатыр. Ле Кеснойдың балалары үйлеріне оралып, мас болып оралғанда, мадам Ле Кесной жүйке құлдырап, бөтелкеге кіріседі. Бернадетт қашып кетеді, оны полиция қайтарып береді. Мсье Ле Кесной оны және бес айлық жүкті қызметші қызды, ол өзінің сүйіктісін ашпайды, теңіз жағалауындағы коттеджге, басқалары мектептің соңында еріп жүреді. Жақын маңдағы теңіз жағасындағы үйде медбике жатыр, ол соққыдан кейін ақыры акушерді өзіне алды.

Культ мәртебесі

Фильмнің бастапқы қассалық табысы шебер маркетингке байланысты болды, оның ішінде фильмнен бірде-бір кадр немесе эпизод жоқ трейлер, және тек атауы ғана бейнеленген постер. Сонымен қатар, атақты француз актері Даниель Гелинден басқа, фильмде танымал есімдер болған жоқ. Бұл Этьен Шатилестің толық метражды фильмдегі дебюті болды, ол осыған дейін өзінің ерекше, ойшауы бар стилімен танымал жарнамалық роликтерді сәтті түсіріп келген. Фильм 2,5 миллион көрерменді қызықтырды, бұл көбінесе ауыздан ауызға тараған жарнаманың нәтижесі болды. Фильм француз телеарналарында жиі көрсетілгендіктен, француз жастары арасында культты фильмге айналды. Шіркеудегі бір сахнада орындалған "Иисус қайта кел" әні француз жастарының көпшілігіне фильм түсірілген дәуірдегі француз католик буржуазиялық мәдениетін пародизациялайтын фильмнің көптеген сатирикалық сипаттамаларының бірі ретінде таныс. 2009 жылғы "Нейли, анам!" фильмі "Өмір – ұзақ, тыныш өзен" фильмінен күшті әсер алды.