Кіріспе

Құс түрі

Қос жолақты пил (Anarhynchus bicinctus), Жаңа Зеландияда жолақты дотерл немесе поховера деп белгілі, пилдер тұқымдасына жататын құс түрі. Екі түршесі бар: атауы бойынша Charadrius bicinctus bicinctus, ол Жаңа Зеландияның барлық аймақтарында, Чатем аралдары да оның ішінде, және Charadrius bicinctus exilis, ол Жаңа Зеландияның суантарктикалық Окленд аралдарында көбейеді.

Таксономия

2015 жылғы зерттеуде оның ең жақын туыстары Жаңа Зеландияда кездесетін тағы екі құс екені анықталды: Жаңа Зеландиялық дотчер (Anarhynchus obscurus, сондай-ақ Жаңа Зеландиялық құс деп те аталады) және wrybill (Anarhynchus frontalis, зерттеу нәтижесінде бұл құстың Charadrius кладына жататыны белгілі болды).

Сипаттама

Екі жолақты көкпар қара, сұр қоңыр түсті арқасымен, ерекше ақ кеудесімен және мойнының астында, кеудесінен өтетін жұқа қара жолақпен, сондай-ақ одан төменірек кеңірек қоңыр жолақпен ерекшеленеді. Екі жолақты көкпардың басы ірі, үлкен қара қоңыр көздері және күшті қара мүсігі бар. Бұл құстардың табиғи ортасының ұқсас түстеріне байланысты оларды көру қиын болуы мүмкін, алайда олардың "шыр-шыр" деп шақыруы оңай естіледі және олардың жылдам жүгіріп, содан кейін тамақтанатын жерінде тоқтауы байқаушылардың назарын аударуы мүмкін.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Жазық қызылшаның таралуы маусымдық түрде өзгереді. Олар тамыз бен қараша айлары аралығында Жаңа Зеландияда көбейеді, көбею орындары тек Жаңа Зеландияда ғана орналасқан. Көптеген жазық қызылшалар көбеюден кейін бірден (шамамен желтоқсаннан наурызға дейін) Жаңа Зеландияның жағалау аймақтарына қоныс аударады. Халықтың көп бөлігі күзде және қыста (шамамен сәуірден шілдеге дейін) Австралияға көшіп барады. Аз ғана саны Тонгариро ұлттық паркі және Орталық Отагоның тауалды аймақтары сияқты биік жерлерде көбейеді. Жағалаудағы қыстау орындарына жақын ұя салған жазық қызылшалар бірнеше шақырымдай ғана жылжып, көшіп барады. Кездейсоқ келген құстар Жаңа Каледония, Вануату және Фиджиге дейін жетеді. Жаңа Зеландияның оңтүстік бөлігіндегі, мысалы Стюарт аралындағы жазық қызылшалар көбею маусымында қорғалмаған тауалды және тасты жерлерді мекендейді, ал көбею маусымы біткеннен кейін жағалауға шығып, жағажайлар маңында тамақтанады.

Өсіру

Жапсырмалы доттерлер маусым мен шілде айларында Солтүстік аралдағы көбею орындарына, ал тамыз бен қыркүйек айларында ішкі Кентербери аймақтарына қайта оралады. Осы кезеңде аталықтың кеудесінде түрлі-түсті жолақтар пайда болады. Содан кейін аналықтар аталықтың дауысты шақыруына тартылып, аталық оларға бірнеше ұя ұсынады, аналықтар арасынан біреуін таңдайды. Аталық өзін қорғап, аумағын қорғайды, кез келген жақындаған жануарға қарсы жылдам, көбелектей айналып ұшады. Осы маусымда бір жерде жүздеген құстар болуы мүмкін. Тамыз бен қыркүйек айларында доттерлер 2-4 жұмыртқа салады және егер жұмыртқалар зардап шексе немесе жыртқыштар шабуыл жасаса, үш ретке дейін қайтадан салуы мүмкін. Жұмыртқаларды күтіп шығару әдетте 28-30 күнге созылады, ал жас құстардың қанаттарын жаюы шамамен алты аптаға дейін жалғасады. Қауіптің ең кішкентай белгісі сезілгенде, ересек құстар дабыл қағып, балапандар шашырап бірнеше метр қашып, аяқтарын бүгіп, басын алға созып, жерге жатып, айналағы жағажайдың түсіне енсе береді. Ата-аналары айнала қоршаған орта қауіпсіз деп шешкенге дейін олар қозғалмай тұрады. Көптеген құс түрлерінің балапандарынан айырмашылығы, бұл құстардың балапандары 5-6 аптаға дейін ата-аналарының қасында болып, өздеріне жем іздеуге үйренеді. Содан кейін ата-аналары бірнеше күнге жақын қалады, одан кейін балапандар топқа қосылып, толық дербес болады. Құстар күндіз де, түнде де жем іздейді, әр уақытта әртүрлі тәсілдерді қолданады. Түнде қос жолақты доттерлер бір жерде көп уақыт күтіп, қайта-қайта жұлып жейтіні байқалды, бұл олардың жақын маңдағы аймақты пайдаланып, олжаны ұстауға тырысқанын көрсетеді, себебі жарық болмағандықтан олжаны анықтау қашықтығы едәуір төмендейді. Түнде жылдамдық азайғандықтан, олжаның тынышталған құстарды байқауы қиынға соғады, бұл доттерлердің олжаны анықтау қабілетін арттырады және олжаның байқаусыз қалу мүмкіндігін азайтады. Доттерлердің фекальды сынамаларында жұмыртқалар, ересек қоңыздар және жәндіктер табылған. Кентербери өзендерінің жағалауларындағы құстар Coprosma petrei және Mueblenbeckia axillaris жемістерін көп мөлшерде жейді. Шаруашылық малдары және бақыланбайтын иттің ұялау орындарынан өтуі ұялаған құстарға қауіп тудырады, себебі олар жұмыртқаларды ұрып, ұялаған құстарды алаңдатады. Бұл түр Веллингтон аймағында "Аймақтық тұрғыдан осал" деп саналады. Түр жақын қатерлі деп жіктеледі. Стивен Марчант; П. Дж. Хиггинс (ред.) (1994). Австралия, Жаңа Зеландия және Антарктика құстарының анықтамалығы: 2-том: Raptors to Lapwings. Оксфорд университетінің баспасы, АҚШ.