Кіріспе

Макдафтың ұлы – Уильям Шекспирдің "Макбет" трагедиясының кейіпкері (1606). Оның аты мен жасы мәтінде нақты айтылмаған, алайда шамамен 7-10 жаста болған деп есептеледі. Ол Шекспирдің мінезді, епті бала кейіпкерінің типік үлгісі. Леди Макдафф пен оның балалары Холиншедтің жылнамаларында Макбеттің қатыгездігінің әділсіз құрбандары ретінде көрсетілсе, Макдафтың ұлын кейіпкер ретінде дамытуда Шекспир толыққанды жауапкершілікті өз мойнына алған. Бала тек бір ғана көріністе (4.2) пайда болады. Макдафтың ұлы Макбет жек көретін және қорқатын жастық тазалығының символы ретінде қарастырылады, ал бір сыншы осы көріністі Киелі кітаптағы "Нәрестелерді өлтіруге" теңеді. Оны өлтіруші "жұмыртқа" деп сипаттап, оның өліміне дейінгі жастығын ерекше атап көрсетеді.

Пьесадағы рөлі

4.2-де Леди Макдафф күйеуінің үй-жайын және отбасын тастап кеткеніне ағылады, содан кейін ұлына әкесінің қайтыс болғанын жалған айтады. Бала оған сенбейді және егер әкесі шын мәнінде өлген болса, оны жылап көретінін, ал егер жыламайтын болса, онда "жақсы белгі болар еді, мен тез арада жаңа әке табармын" дейді. Макбеттің жалдамалы кісілері келіп, Макдаффты сатқын деп жариялағанда, бала жоқ әкесін қорғауға ұмтылады. Бір кісі балаға пышақтап, ол өліп бара жатқанда анасына: "Қашыңыз, өтінемін!" деп айқайлайды. Бұл осы кейіпкерді құрайтын адалдық, махаббат және сүйіспеншілік сезімдерін көрсетеді.

Талдау

Қылмыскер баланы пышақтап тұрып айғайлайды: "Не, сен жұмыртқасың! Сенің жасың – опасыздықтың жемісі!" Бұл Макбеттің оны өлтіруге асыққан себебін аңғартады. Үш қарапайым сиқыршы болжағандай, Макбет өзінің тағына мұрагер болатын баласы жоқ патша болатынын түсініп, басқалардың ұрпақтарын, соның ішінде Флианс пен Макдаффтың ұлын өлтіруге бекінеді. Егер Макбеттің өзінің туған немесе асырап алған баласы бар еді, онда Банконың ұлы Флианс пен Макбет арасындағы тартыс одан да күшейер еді. Леди Макбет айтқандай: "Мен баланы емшектен тараттым, және оны сүйгеннің қаншалықты әдемі екенін білемін". Макбетті әке ретінде қарастырғанда, оның ішінде мейірімділік пен амбициялық әкелік сезімдері қатар пайда болады. Олай болса, Макбет пьесада басқалардың ұлдарына жасаған барлық қимылдары – өзінің мұрагері үшін. (Леди Макбет, кемінде, бала туған, бірақ пьесада Макбеттің нақты ұлы туралы ештеңе айтылмаған – "бала" қыз болуы мүмкін, немесе ерте қайтыс болған, немесе көбінесе оның тарихи өгей ұлы Лулахқа сілтеме жасалған, ол Леди Макбеттің бұрынғы некесінен туған, Макбеттің мұрагері, бірақ оның өзінің ұлы емес.) Кейбір қойылымдарда Макбет Флианстың басын жиі сылап немесе сылап бағуға тырысады, бірақ Флианс әкесіне қайтқанда одан бас тартады. Аталар мен ұлдардың қарым-қатынасы (Банко мен Флианс, Макдафф пен оның ұлы, Макбет пен ұлының болмауы) пьесаның маңызды тақырыбы ретінде қарастырылады. Бір ғалым бұл көріністі Иродтың Бейтлехемдегі балаларды өлтіруімен, өзінің тағын қорғау үшін жасаған қырқынымен салыстырады. Баланың бейкүнә келбетін анасы оны "кешірімді маймыл" және "әңгімешіл" деп атауы арқылы күшейтеді. Пьесаның бойымен Макбет болашақты бақылауға ұмтылады. Балалар болашақтың символы болғандықтан, олар оның ең үлкен қаупін білдіреді. Макдаффтың ұлы, қастандықтарды батыл айыптауы арқылы, Макбетке төнетін қауіптің күшті символы болып табылады. Қайшылығы, Макбет бала тудыратын адамдық сезімдерден (мұң, махаббат) арылуға тырылған сайын, осы қауіпке қарсы тұру және болашағын бақылау мүмкіндігі азаяды.

Өнер көрсетулер

Орсон Уэллстің қызы Кристофер әкесінің 1948 жылы түсірген, көп дау тудырған «Макбет» пьесасының бейімделуінде Макдаффтың ұлының рөлін ойнады. PBS телеарнасының «Ұлы өнерлер» жобасындағы «Макбет» телефильмінде, Патрик Стюарттың Макбет рөліндегі ойнауымен, аты белгісіз 20 ғасырғы әскери қоғамда Макдаффтың ұлын Хьюго Докинг сомдады.