Кіріспе
Ямайкалық-америкалық тарихшы Джоэл Август Роджерс (6 қыркүйек 1880 жыл - 26 наурыз 1966 жыл) - ямайкалық-америкалық автор, журналист және әуесқой тарихшы, Африка тарихы мен африкалық диаспораға назар аударды. 1906 жылы Америка Құрама Штаттарына қоныс аударғаннан кейін ол Чикагода, содан кейін Нью-Йоркте өмір сүрді. Ол Америка Құрама Штаттарының афроамерикандықтарының тарихымен қызыға бастады. Оның зерттеулері тарих, социология және антропологияның академиялық салаларына қатысты. Ол ғылыми нәсілшілдік пен нәсілдің әлеуметтік құрылымы туралы кең тараған идеяларға қарсы шығып, өркениеттер арасындағы байланыстарды көрсетті және этникалық африкалықтардың жетістіктерін, оның ішінде еуропалық ата-бабалары бар кейбір жетістіктерді анықтады. Ол XX ғасырда африкалық және африкалық-америкалық тарихын танымал еткен алғашқылардың бірі болды. Оның "Дүниедегі түрлі-түсті ұлы адамдар" атты кітабын Джон Хенрик Кларк өзінің ең үлкен жетістігі деп таныды.
Joel Augustus Rogers (September 6, 1880 – March 26, 1966) was a Jamaican American author, journalist, and amateur historian who focused on the history of Africa; as well as the African diaspora. After settling in the United States in 1906, he lived in Chicago and then New York City. He became interested in the history of African Americans in the United States. His research spanned the academic fields of history, sociology and anthropology. He challenged prevailing ideas about scientific racism and the social construction of race, demonstrated the connections between civilizations, and traced achievements of ethnic Africans, including some with mixed European ancestry. He was one of the earliest popularizers of African and African American history in the 20th century. His book World's Great Men of Color was recognized by John Henrik Clarke as being his greatest achievement.
Өмірбаян
Джоэл Август Роджерс 1880 жылы 6 қыркүйекте Ямайканың Негриль қаласында дүниеге келген. Он бір баланың бірі, ол аралас нәсілдің баласы, ата-анасы дін қызметкері және мектеп мұғалімі болған. Оның ата-анасы Роджерске және оның он бауырына тек бастапқы білім беруге мүмкіндік берді, бірақ білім алудың маңыздылығын атап өтті. Роджерс "жақсы негізгі білімді" болғанын мәлімдеді. Роджерс 1906 жылы Ямайкадан АҚШ-қа көшіп келді, 1921 жылға дейін Чикагода тұрды, содан кейін Нью-Йорктің Гарлем қаласында қоныстанды. Ол 1916 жылы азамат болып, өмірінің көп бөлігін Нью-Йоркте өткізді. Ол Гарлем Ренессансы кезінде, көптеген салаларда африкалық америкалықтардың көркемдік және зияткерлік өмірінің гүлденуі кезінде болды. Ол Харлемде тұратын интеллектуал және белсенді Хьюберт Харрисонның жақын досы болды. 1920 жылдары Чикагода тұрғанда, Роджерс Пуллман портнигі және Чикаго Энтерпрайз үшін репортер болып жұмыс істеді. Ол Пульманның портнигі болып жұмыс істегендіктен, көптеген адамдарға қарап, саяхаттай алатын. Осы сапарлары арқылы ол өзінің білімге деген құштарлығын, өзі барған қалалардағы кітапханаларды пайдалану арқылы қанағаттандыра алды. Ол өзінің зерттеулерінің нәтижесін бірнеше кітапта жариялады.
Өлім
Роджерс 1966 жылы 26 наурызда Нью-Йоркте қайтыс болды. Оның артында әйелі Хельга М. Роджерс қалды.
Басқа жұмыстар
Роджерстің еңбегі "Ұлы қара адам" теориясы туралы болды. Бұл теория тарихты, әсіресе қара нәсілділердің тарихын, атақты қара нәсілділердің жетістіктерінің бейнесі ретінде көрсетті. Ол өзінің кәсіби өмірінің едәуір бөлігін африкалық ата-бабалары туралы фактілерді ашуға арнады, бұл нәтижелер қара нәсілділердің төмендігі туралы қазіргі расистік нанымдарды жоққа шығаруды көздеді. "Негролар туралы 100 таңғажайып факт", "Секс және нәсіл" және "Әлемнің ірі түсті адамдары" сияқты кітаптар ғасырлар бойы ерекше қара адамдарды сипаттап, қара адамдардың маңызды жетістіктерін келтірді. Ол бұрын "ақ" (еуропалық) деп саналған немесе саналған бірнеше тарихи тұлғалар, соның ішінде Эзоп, Клеопатра және Ганнибал "қара" болды деп жалған мәлімдеді. Бұл кейінірек афроцентрикалық тарихшылардың зерттеулері (мамандармен келісу арқылы басым көпшілігімен қабылданбады) оның кейбір жұмыстарына қолдау көрсетуге тырысқаннан бірнеше онжылдық бұрын болды. Роджерс кейбір танымал еуропалықтардың, соның ішінде Александр Пушкин мен Александр Дюманың, ата-бабаларының жартылай қара нәсілі туралы пікір білдірді. Сол сияқты, Роджерс британдық патша отбасының тікелей ата-бабасы - Макленбург Штрелицтің Шарлоттаның бірнеше портреттері оны "кең мұрын тесіктері мен ауыр еріндері" бар деп бейнелегенін "негроидтық штамм" деп мәлімдеді. Жалпы жұртшылық арасында танымал болғанымен, бұл мәлімдемелерді ғалымдардың көпшілігі күшейе отырып айыптайды. Роджерстің нәсіл, жыныс және түстер туралы теорияларын оның "Табиғат түстер сызығын білмейді", "Әлемнің түсті адамдары" деген кітаптарында табуға болады. Оның "Бес негр президенті" деген кітапшасы, оның айтуынша, 19-шы және 20-шы ғасырдағы АҚШ президенттерінің жартылай қара нәсілі бар екендігіне дәлел болды. Оның бұл кітаптағы зерттеулері Аусет Бахуфуның "Алты қара президент: қара қан: ақ бетперделер АҚШ" (1993) кітабына ықпал етті. Олардың ешқайсысы да консенсусқа қол жеткізе алмады. Ғалым Генри Луис Гейтс-күлгі Роджерстің памфлеті "қара тарихтың тілектер сыйлығын" алатын еді, егер ол бар болса. Роджерс этникалық айырмашылықтар социологиялық факторлардан туындады деп болжады. Ол топтар арасындағы мұндай айырмашылықтар көбінесе нәсіл сияқты "физикалық" айырмашылықтарға байланысты деп сенді. Ол "Секс және нәсіл" және "Табиғат түстер сызығын білмейді" атты кітаптарында нәсіл және жыныстық қатынас тақырыбымен айналысады. Роджерстің бұл еңбектердегі зерттеулері халықтың көші-қоны мен қозғалысын зерттеуге бағытталған, сондай-ақ адамзат тарихы бойы аралас некелер мен нәсілдер арасындағы одақтардың дәлелдерін қарастырған. Оның айтуынша, бұл Еуропа мен Америкада қара нәсілді "ауыртпа" тудырды. "Табиғат түстер сызығын білмейді" атты еңбегінде Роджерс нәсілдік иерархияның шығу тегі мен түстер проблемасын зерттеді. Ол расалық проблеманың шығу тегі ешқашан да тиісті түрде зерттелмегенін және талқыланбағанын айтты. Оның ойынша, түстерге деген алалаушылық әдетте екі физиологиялық жағынан әртүрлі топтың арасындағы билік пен үстемдік мәселесінен туындаған. Ол түстерге деген алалаушылық билік, бағындыру және соғыс үшін негіз ретінде пайдаланылатынын ойлады. Қоғамдар өз мүдделерін басқа топтардың есебінен жүзеге асыру үшін мифтер мен бейбітшілікке қарсы көзқарастарды дамытты. Ол түсінушіліктің ешқандай табиғи заңы жоқ екенін, ашық түсті адамдарда қара түсті теріге деген табиғи жеккөрушілік жоқ екенін, сондай-ақ, қара түсті адамдарда ашық түсті теріге деген табиғи жеккөрушілік жоқ екенін көрсетуге тырысты. "Секс және нәсіл" роджерстің нәсілдердің пайда болуына қатысты теориясын сипаттайды, ол бастапқы адамдар қара африкалықтарға ұқсас болса да, ашық терілі болды деп мәлімдейді. Бір тұқым қазіргі "ақ" нәсілге айналды, ал екіншісі Африкадағы қара нәсілге айналды. Басқа нәсілдердің барлығы да аз-көп мөлшерде олардың ұрпақтары. Ешқайсысы да басқалардан жоғары емес. Бұл еңбектерінде Роджерс нәсіл ұғымын, нәсілдік айырмашылықтың шығу тегін және "түс проблемасының" түбірін күмәнге салды. Роджерс "түсті проблема" нәсілдің әлеуметтік, саяси және экономикалық фактор ретінде қолданылатынын сезінді.
Философия және көзқарас
Роджерс мұқият зерттеуші, ақылды ғалым және қысқаша жазушы болды. Ол білімді іздеуде талымсыз сапар шегіп, жиі оны тікелей көзге жеткізетін. Еуропаға саяхаттаған кезінде ол кітапханалар, мұражайлар мен сарайларды жиі аралап, Африканың ата-бабалары мен тарихын жазуға көмектесетін дереккөздерді тапты. Ол евроцентристік тарихшылар мен антропологтардың бейтарап көзқарасына қарсы шықты. Роджерс "тарихтың қыры" деп атаған нәрсені жинады. Тарихтың тұқымы - әлемнің жиналмаған, зерттелмеген тарихы, ал оның қызығушылығы - қара нәсілділердің тарихы. Роджерс тарихтың елемей қалған бөліктері Батыс тарихының негізгі ағымының бөлігіне айналады деп ойлаған. Ол Африканы әлемдік тарихи дискурстарға қосу растық айырмашылықтарды жоюға көмектесетінін көрді. Оның зерттеулері африкалықтардың тарихының бұрын-соңды зерттелмеген салаларына жарық түсіруді, сондай-ақ қара нәсілділерге қатысты кемсітушілік стереотиптеріне қарсы күресуді көздеді. Роджерс тері түсі интеллектуалды дарындылықты анықтамайтынын және африкалықтардың әлемге бұрын мойындалғаннан да көп үлес қосқанын айтты. Ол ежелгі Африкада өркендеген ұлы қара мәдениеттерді жариялады. Ол өзінің ғылыми еңбегін Африка халқының Батыс тарихындағы орнын нығайту үшін арнады. Роджерстің пікірінше, көптеген ежелгі африкалық өркениеттер батыс өркениет пен мәдениетінің алғашқы қалыптастырғышы болды. Осы жаңалықтарымен Роджерс нәсілдік жіктелудің ақымақтығын да көрсетті. Оның бір нәсілге деген сенімі бірнеше түрлі этникалық нәсілдер идеясын жоққа шығарды. Осы тұрғыдан алғанда ол гуманист еді. Ол тарихын гуманизм туралы идеяларын нығайту құралы ретінде қолданды, ал оның гуманистік тезисін дәлелдеу үшін стипендиясын қолданды: адамдар нәсілдік шекарасыз бір үлкен отбасы болды. Роджерс өзін-өзі қаржыландырып, өзін-өзі оқытып, өзін-өзі жариялады.
Мұра мен құрмет
Роджерс кәсіби қауымдастықтардың мүшесі болды, соның ішінде Париж антропология қоғамы, Америка географиялық қоғамы, Америка ғылымды ілгерілету қауымдастығы және Саяси ғылым академиясы.