Кіріспе

Әлеуметтану саласындағы әлеуметтану түсінігі "Диснейлеу" термині заттардың (мысалы, ойын-сауық) немесе ортаның коммерциялық түрлендіруін сипаттайды. Бұл термин нақты орынды немесе нәрсені бастапқы сипатынан айырып, оны санитарлық форматта бейнелеу процесін кеңінен сипаттайды, онда кез-келген жағымсыз немесе ыңғайсыз нәрселерге сілтеме алынып тасталады, ал тақырыпты жағымды және оңай түсіну мақсатында фактілер оңайлатылады. Бұл нақты жерлер жағдайында, бұл нақтыны идеалданған, туристік достық қаптамамен ауыстыруды білдіреді, ол "Main Street, U.S. А. " Дисней ойын-сауық парктеріндегі аттракциондар. Батыс стильіндегі жылдам жаһандану мен тұтынушылық өмір салтына негізделген Диснейфикация термині көбінесе әлеуметтік және мәдени біртектілікті білдіру үшін кемсітушілікпен қолданылады. Басқаша айтқанда, "Диснейлеу" деген сөз "бұрынғыдан да қарапайым нәрсеге айналдыруды білдіреді". Бұл терминді американдық бұқаралық мәдениеттің интернационализациясын сипаттау үшін де қолдануға болады; ойын-сауық ұғымы үлкен, жылдам және жақсы, бірақ бүкіл әлем бойынша америкалық біркелкілікпен. Диснейлендіру Дисней компаниясының мәдени өнімдері туралы мәлімдемемен байланысты болады, бұл материалды (әдебиет, роман, тарихи оқиға) стандартталған форматта берудің жалпы процесін білдіреді, бұл Брайманның айтуынша Уолт Дисней компаниясының өнімі ретінде танылады.

Дисней танымал мәдениетте

XX ғасырдың басында танымал мәдениет өзінің ең жоғары әлеуеттеріне қол жеткізді, ол қазіргі заманғы жалпы американдық мәдениеттің стандарттары бойынша бүгінгі күні не болатыны туралы. Көңіл көтеру мен ойын-сауық индустриясының жаппай өндірісі пайда табуға бағытталған, ал ойын-сауық индустриясындағы өзгерістер шынымен де өз аудиториясына қызмет етеді. Тенденцияларға оны жасаған кезеңдегі адамдар әсер етеді. Популярлы мәдениеттің тарихы ертедегі адамзат қоғамдастықтарының басталуына және үйге электр қуатын қосуға байланысты, бұл мәдениеттің қазіргі заманғы тұжырымдамасын анықтайды, мысалы, 1900 жылдардағы радио, жарық белгілер, автомобильдер және теледидар. Уолт Дисней компаниясы Микки Маусты "Америкалық арман" нышаны және жеткізушісі ретінде пайдалану туралы шешім қабылдағаннан бері танымал мәдениет әлемінде елеулі өзгерістер жасады. Компания қауымдастық күшімен әлемге ықпал ету қабілетін алды және батыста "Диснейлендіру" өте танымал болғандықтан, біртіндеп мәдени өзгерістерді жасады. "Америкаландырылған" немесе "Диснейлендірілген" мәдениетке деген құмарлық пен сұраныс басқа елдерге фильмдер, әндер, сәулет, әңгімелер және басқа да шынайы әлем элементтері арқылы тарады. Уақыт өте келе, танымал мәдениеттің әрбір ұғымы ол дамыған уақыттың жалпы мәдениетін анықтады және Уолт Диснейдің Голливудқа қосылуы "Диснейфикация" арқылы танымал мәдениеттің жергілікті және халықаралық түсініктерін өзгертті, ол әдетте танымал мәдениеттегі тақырыпты өзгерту үшін қолданылады. оқиғалар, ойын-сауық парктері немесе жанкүйерлер конвенциялары. Соғыстар мен басқа да маңызды әлемдік оқиғалар сияқты оқиғалар осы мәдени өзгерістердің қозғаушы күші болды және әлемді "Диснейлеуге" деген үгіт-насихат үшін жауап беруге болады, немесе анықтаманың білдіруі бойынша, қауіпсіз емес ортада немесе уақытта қауіпсіз орын немесе нәрсе жасау. Уолт Дисней компаниясы қорқынышты адамдарды жұбату немесе үй-бүлесіне қолайлы идеалдарға жүгіну үшін сыртқы түрін өзгерту деген ниеттен бірдеңе жасау нәтижесінде құрылды, бірақ "Диснейфикация" термині 1970 жылға дейін пайда болған жоқ. Компанияның тарихының басында, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Уолт Дисней әлемнің қайғы-қасіреті мен қайғы-қасіретіне ем жасау үшін қиялын кеңейтуге деген қызығушылығын пайдаландырды. 1918 жылы соғыстан оралғаннан кейін жас Уолт Дисней анимация әлемінде алғашқы қадамдарын жасап, кинокомпанияда сурет салуға мүмкіндік беретін жұмыс тапты. 1922 жылы Дисней өзінің алғашқы компаниясын "Laugh o Grams" компаниясын іске қосу үшін аниматорларды жалдауға уақыт жұмсады, бұл Уолт Диснейдің бірінші қораптан тыс идеясына әкелді. 1923 жылы "Алиса комедиясы" фильмінің түсірілімінің жартысында компания банкротқа ұшырап, Диснейді Голливудтағы ағайындысына көшіп бару үшін камерасын сатуға мәжбүр етті. Дисней американдық арманның бейнесі болды және миллиардтаған долларлық компанияны зақымданған гаражда құрды. 1928 жылы Уолт Дисней компанияның туындыларын жүздеген адам танытатын дистрибьютормен жұмыс істей бастады, оның ішінде кейінірек басқа компанияға берілген атақты Освальд Бақытты Қоянның сәттілігі. Микки Маус әлемдегі ең танымал кейіпкерге айналды және Уолт Дисней компаниясының жаңа беті болды. Миккидің табысы Дисней аниматорларының күткенінен әлдеқайда үлкен болды және оның атағы барлық жастағы актер Чарли Чаплиндікінен асып түсті және халық арасында танымалдығы үшін халықаралық саяси пропаганда сияқты әлемдік платформаларда қолданылды. Содан бері шығарылған әрбір сурет Дисней есімінің белгілі бір тауар белгісі болды және өз кезегінде Дисней фильмдерінің немесе әлемінің әрбір мәдени аспектісі "Диснейлендіру" процесіне сәйкес өзгертілді.

Қоғамды диснейлендіру

"Диснейлеу" - социологиядағы процесс, онда адам, орын немесе заттар Дисней фильмдерінің бірдей имидждік талаптарына сай қарапайымдастырылады немесе өзгертіледі. Дисней жасаған немесе қолданған кейіпкерлер мен әңгімелер әдеттегі оқиғалар, өнер, гендер, жыныстық қатынас, мүгедектік, нәсіл және көзқарас идеяларына ие болды. Диснейдің мазасы соншалықты кең тарады, сондықтан Уолт Дисней компаниясы басқа елдер үшін ойын-сауық парктерін "Диснейлендіре" алды. Еуропа мен Азиядағы бұл жерлер енді өздерінің "Диснейфайд" батыс қоғамының өз бөлшегін иеленді. Компания шығарған медианың үлкен табысы да маңызды фактор болып табылады және адамдарға әсерін тигізген бұрынғы фильмдердің ерекше әдістері, соның ішінде отбасы мүшесінің өлімі немесе әдемі болып көріну ережелері сияқты психологиялық әсер ететін оқиғалар. "Диснейлеу" термині әлеуметтік зерттеулерде қауіпсіз емес ортаның шынайылығын немесе бірегей сәйкестік қауіп-қатерін жасыру үшін заттардың өзгеру процесін түсіндіру үшін қолданылды. Мысалы, Уолт Диснейдің ойын-сауық паркін құруы - "Диснейфикация" сөзінің сипаты, қатал шындықтан қашу. Мистер Дисней үшін қиял - илхамның бастапқы көзі болды және Диснейленд пен мәдениетке сәйкес "Елдегі ең бақытты орын жиырма бірінші ғасырда жиырмасыншы ғасырда адамдар Диснейлендке қашып құтылу үшін таза және қорқынышты қорқынышты білдіргенді қабылдауға болады". Уолт Дисней компаниясы ойын-сауық паркін мақсатты аудиторияға, яғни қашуды қалайтындарға ұсынған. Атап айтқанда, парктердің атаулары "дүние" немесе "жер" деген сөзбен аяқталып, "қаламгерлер" парктерді күнделікті өмірде көрінбейтін түрлі тақырыптарға бөліп, армандарды жүзеге асыра алды. Диснейдің көптеген тематикалық саябақтарының бірі EPCOT 1982 жылы көпшілікке отбасылар мен достары үшін қызықты көп мәдени тәжірибені зерттеуге шақыру мақсатында ашылды. Бұл аттракцион 11 мәдени тәжірибеге, соның ішінде алыс сапарға шықпастан әр түрлі тағамдарға және қауіпсіз және бақыланатын кеңістікте екеніңізді білгенде жайлылық сезіну мүмкіндігіне мүмкіндік береді. Бұл "жер" ғана Азия мен Еуропаның сәулет өнерін, тағамдарын, музыкасын, киімдерін және әңгімелерін америкалық сипатқа ие етіп, басқарылатын мәдени экспозицияны көбірек әкеле алды. Бұл сондай-ақ "Диснейфикацияны" Қытай мен Жапония сияқты басқа елдерге Шанхай Диснейлендінің және Токио Диснейдің ашылуымен кеңейту мүмкіндігін берді, бұл бүкіл әлемдегі адамдар өздерінің халықтық ертегілері немесе аңыздары "Диснейфикацияның" құрбаны болады деп уақыт өте қорқады. Уолт Диснейдің ностальгиялық әңгімелердегі тез "Диснейлендіруі" көбінесе американдық капитализммен байланысты, бірақ Уолт Диснейдің парк пен фильмдерді американдық көрерменге ұсыну тәсілдерімен табысты болады. Уолт Дисней компаниясы "Диснейфикация" ойын-сауық индустриясына әлем бойынша өз жолын табудың ақылды әрі жұбаныш беретін жолын тапты. Диснейфикация термині алғаш рет 1959 жылы пайда болған, ал "Disneyization" терминін Нью-Йорк университетінің Питеры Фэллон шығарған және Алан Брайман "Қоғамның диснейзациясы" (2004) кітабында танымал етті, онда ол оны "Дисней ойын-сауық саябақтарының қағидаттары америкалық қоғамның және әлемнің қалған бөлігінің көбірек секторларына үстемдік ететін процесс" деп сипаттады. Екі термин бір-бірімен алмасып қолданылса да, Брайман Диснейзацияны Диснейфикацияға қарағанда артық көретінін айтады, өйткені ол соңғысы жағымсыз коннотациялармен бірге жүреді және Диснейзацияның төрт өлшемін сипаттады: Тематика онда мекеме немесе объект негізінен қолданылатын мекемеге немесе объектіге қатысы жоқ баяндамаға орналастырылады. Мысал: тақырыптық мейрамханалар (мысалы, Rainforest Cafe) немесе Лас-Вегас Стриптегі тақырыптық қонақ үйлер. Гибридті тұтыну әртүрлі салалармен байланысты тұтынудың бірнеше түрі "бір-бірімен өзара байланысып" жатады. Мысалы: IKEA және Costco дүкендеріндегі тамақтану орындары. Мерчандайзинг - авторлық құқыққа ие бейнелер мен/немесе логотиптер салынған объектілермен тауарлар мен қызметтерді сату және сату. Мысал: Нью-Йорк қаласының бренді бар киім, қалам және қағаз. Перформанстық еңбек - қызметкерлерді тек қызмет көрсетушілер ғана емес, сонымен қатар ойын-сауық берушілер де етеді; басқаша айтқанда, алдыңғы қатардағы қызмет көрсету жұмысы орындаушылыққа айналады.