Эдвин Ланкестер: Хирург, натуралист және холерамен күрескен ғалым
Edwin Lankester
Эдвин Ланкестер (1814-1874) – ағылшын хирург және табиғатты зерттеуші, Лондон қаласындағы холерамен күреске үлкен үлес қосты. Англиядағы алғашқы қоғамдық сарапшы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын хирургы және натуралист (1814–1874) оның ұлы Эдвин Рэй Ланкестер.
English surgeon & naturalist (1814 1874)
his son, Edwin Ray Lankester
Эдвин Ланкестер FRS, FRMS, MRCS (1814 жылғы 23 сәуір – 1874 жылғы 30 қазан) – ағылшын хирургы және натуралисті, Лондондағы холерамен күреске зор үлес қосып, Англиядағы алғашқы мемлекеттік сарапшы болды.
Edwin Lankester FRS, FRMS, MRCS (23 April 1814 – 30 October 1874) was an English surgeon and naturalist who made a major contribution to the control of cholera in London: he was the first public analyst in England.
Өмір
Эдвин Ланкестер 1814 жылы Суффолк графтығындағы Вудбридж қаласының жанындағы Мелтон қаласында "кедей, бірақ зиялы ата-ананың" отбасында дүниеге келді, осылай оның ұлы Э. Рей Ланкестер айтқан (Lester 1995). Әкесі құрылысшы болған. 1845 жылы Эдвин бұрынғы диірмен иесінің қызы Феба Поупқа үйленді. Ол үйленген кезде 19 жаста болды, ботаник және микроскопшы болды, балаларға арналған кітаптар жазды және табиғаттану туралы мақалалар жариялады. Олардың барлығында он бір бала болды, олардың сегізі тірі қалды – төрт ұл және төрт қыз. Томас Генри Хаксли отбасының жақын досы болды және жиі келіп тұратын. Дарвиннің тәлімгері Джон Стивенс Хенслоу да отбасының досы болды. Ол туа біткен педагог болғандықтан, Эдвиннің ұлы Рейді қазба жәндіктерін жинаудың қызығымен таныстырды. Шығыс Саффолкпен байланысы және Хенслоумен достығы арқасында Ланкестер Ипсвич мұражайының ерте және белсенді құрметті мүшесі болды, ал оның ұлы Рей Ланкестер кейіннен (1901–1929) президент болды. Экологиялық генетик Э. Б. Форд Эдвин туралы былай деді: "Ланкестер Дарвиннің жақын досы болды және оған соншалықты әсер еткендіктен, оның ұлдарының бірі ұлы биолог болуын қалады. Ол барлық үш ұлын лайықты атады: Форбс, Рей және Оуэн!" (Mayr and Provine, 338-бет). Бірақ, өкінішке орай, бұл керемет оқиғада Эдвиннің тағы бір ұлы болды, оның екінші ұлы, ол Руштон деп аталды. Руштон Яваға эмиграциялап, үйленді және отбасын құрды, Эдвиннің балаларының арасында осылай жасаған жалғыз бала болды. Бұл қабілетті отбасының өнімділігінің төмендігі сол кезде ерекше жағдай болды.
Edwin Lankester was born in 1814 in Melton, near Woodbridge in Suffolk, to 'poor but clever parents' according to his son E. Ray Lankester (Lester 1995). His father was a builder. Edwin married Phebe Pope in 1845, daughter of a former mill owner. She was 19 at the time of marriage, became a botanist and microscopist, published books for children and wrote natural history articles. They had a total of eleven children of whom eight survived – four boys and four girls. Thomas Henry Huxley became a close friend of the family, and visited often. John Stevens Henslow, Darwin's tutor, was also a family friend. A born teacher, he introduced Edwin's son Ray to the delights of fossil collecting. Through his association with East Suffolk and his friendship with Henslow, Lankester became an early and active Honorary Member of the Ipswich Museum, of which his son Ray Lankester was afterwards President (1901–1929). E. B. Ford, the ecological geneticist, said of Edwin:
"Lankester was a close personal friend of Darwin's and was so deeply impressed by him that he was determined that one of his sons should become a great biologist, He named all three of his sons suitably: Forbes, Ray and Owen!" (p. 338 in Mayr and Provine). But, alas for this excellent story, Edwin had another son, his second, whom he named Rushton. Rushton emigrated to Java, married, and raised a family, the only one of Edwin's offspring to do so. The lack of productivity in this otherwise capable family was distinctly unusual at that time.
Мансап
Алғашында Вудбридждің хирургы Гинни мырзаның шәкірті болған ол 1832 жылы Сафрон Уолденнің Томас Спергиннің көмекшісі болды. Спергин Эдвинге 1834–7 жылдары Лондон университетінің жаңа колледжінде медицина мен ғылымды оқып шығуға мүмкіндік беру үшін 300 фунт стерлинг жинады. Ол Джон Линдлидің (ботаника) және Роберт Эдмунд Гранттың (зоология) дәрістеріне қатысты, ал Грант Дарвиннің Эдинбургтегі ұстаздарының бірі болған. Эдвиннің UCL-дегі достарына Уильям Дженнер мен Уильям Бенджамин Карпентер кірді. Эдвин толық білім беру курсын өте алмағандықтан, MRCS және Аптекагерлер қоғамының лицензиаты ретінде біліктілік алды. 1837 жылы ол Донкастерге көшіп, Линдлидің ұсынысымен Кампсалл Холлдың Вудс отбасының резиденциялық дәрігері және ғылым оқытушысы болды. Ол үйге жазған хатында атап өткендей, Вудс отбасы "дінге бейжай және ынталы Оуэниттер" болды. Роберт Оуэн тікелей Кампсалл Холлға келді, ал Ланкестер осы оқиғаны күнделігінде сипаттады. 1839 жылы Ланкестер Вудс отбасынан кетіп, алты айда медицина докторы дәрежесін алған Гейдельбергке сапарлады. Лондонға оралғаннан кейін ол Эдвард Форбс және ботаник Артур Хенфримен дос болды. Ол медицинамен айналысып, "Penny Cyclopaedia" журналына ботаника, медицина және хирургия тақырыптарында мақалалар жазды. Ол "Биографиялық сөздікке" үлес қосты және басқа журналдарда да жарияланды. Уақыт өте келе ол табиғаттану ғылымына толыққанды берілді. 1841 жылы оның күкірт бактерияларын (сол кезде "көкөртті судың глирині" деп аталған) зерттеуі, сондай-ақ ауыз суды микроскоп арқылы тексеруі ерекше көзге түсті. Оның "Аквавиварий" (1856) кітабы үлкен сұранысқа ие болды. 1853 жылы ол маңызды "Микроскопиялық ғылымның тоқсандық журналын" (QJMS) бірлесіп құрды және оны Джордж Бускпен, ал кейіннен ұлы Реймен бірге редакциялады. "Микроскоппен жарты сағат" (1857) кітабы бестселлер болды және 1918 жылға дейін қайта басылды. 1845 жылы ботаник Линдли оның құрметіне Тропикалық Африкадан алынған гүлді өсімдіктер тұқымдасын (Аканта тұқымдасына жататын) Ланкестерия деп атады. 1850 жылы ол жаңадан құрылған Лондонның Жаңа колледжінде табиғат ғылымдарының профессоры болып тағайындалды және 1872 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Эдвин Ланкестер 25 жыл бойы Британдық қауымдастықтың президенті болды және BA-ның биологиялық бөлімін құрды. Ол 1860 жылы Уилберфорс пен Хаксли арасындағы танымал пікірсайысқа қатысты. Ол Ray Society-тің бірінші хатшысы болды, ал оның әйелі хатшының көмекшісі болды. 1845 жылы ол Корольдік микроскопиялық қоғамның президенті болып сайланды және сол жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып қабылданды. Жиырма жылдан кейін ол Квекет микроскопиялық клубының бірінші президенті атанды. Бұған қоса, Ланкестер 1862 жылы Орталық Миддлсекстің сот тергеушісі қызметін атқарды, бұл лауазымды алғашқы медициналық білімі бар сот тергеушісі доктор Томас Уаклиден кейін иеленді. Доктор Ланкестер, оның ізімен, 19 ғасырдағы Ұлыбританиядағы нәресте өлтірудің әлеуметтік мәселесі туралы білімімізге үлкен үлес қосты, осы құбылыс туралы "статистикалық егжей-тегжейлі жылдық есептер" сериясын жариялады.
Apprenticed at first to a Mr. Ginney, a surgeon of Woodbridge, in 1832 he became Assistant to Thomas Spurgin of Saffron Walden. Spurgin raised £300 to enable Edwin to study medicine and science from 1834–7 at the new University College London. He attended lectures by John Lindley (botany) and Robert Edmund Grant (zoology) – to whose post Edwin's eldest son E. Ray Lankester succeeded in 1875. Grant had been one of Darwin's tutors at Edinburgh. Edwin's friends at UCL included William Jenner and William Benjamin Carpenter. Edwin could not afford a complete degree course, so qualified as MRCS and Licentiate of the Society of Apothecaries. In 1837 he moved to Doncaster to become resident medical attendant and science tutor to the Woods family of Campsall Hall, recommended by Lindley. The Woods family were "indifferent to religion and fervent Owenites" as he mentioned in a letter home. Robert Owen actually visited Campsall Hall, and Lankester described the event in his diary. In 1839 Lankester left the Woods and travelled to Heidelberg to take his M. D., which he got in six months. Back in London, he befriended Edward Forbes and Arthur Henfrey, the botanist. He practised medicine and wrote articles on botany, medicine and surgery for the Penny Cyclopaedia. He contributed to the Biographical Dictionary, and wrote for other journals. As time went by, he became ever more fully absorbed in natural history. In 1841 his study of sulphur bacteria (then the 'glairine of sulphurous waters') was noteworthy, as was his microscopic examination of drinking water. His book the Aquavivarium (1856) had a great vogue. He co founded the important Quarterly Journal of Microscopical Science (QJMS) in 1853, and co edited it with George Busk, and later with his son Ray. Half hours with the microscope (1857) was a best seller, reprinted until 1918. In 1845, botanist Lindl. named a genus of flowering plants from Tropical Africa, (belonging to the family Acanthaceae) as Lankesteria in his honour. In 1850 he was appointed professor of natural sciences at the newly founded New College London. He held this position until 1872. Edwin Lankester was President of the British Association for 25 years, and the founder of the Biological Section of the BA. He was present at the infamous Wilberforce Huxley encounter in 1860. He was the first Secretary of the Ray Society, with his wife as Assistant Secretary. In 1845 he was President of the Royal Microscopical Society, and that same year he was elected a Fellow of the Royal Society. Twenty years later he became the first President of the Quekett Microscopical Club. In addition, Lankester also served as coroner for Central Middlesex, succeeding the first medically qualified coroner to take up the position, Dr Thomas Wakley, in 1862. Dr. Lankester, like his predecessor, contributed greatly to our knowledge on the social problem of infanticide in nineteenth century Britain by producing a series of 'statistically detailed Annual Reports' on the phenomenon.
Холера
Лондонның холера індетінің себебін Джон Сазерленд (1808-1891) және доктор Джон Сноу (1813-1858; Брод-стрит маңындағы су сорғыларының әйгілі картасының авторы) анықтаған. Бұл мәселе Ланкестер соңғы індетті зерттеу үшін комитет құрғанға дейін шешілмеді. Комитет баяндамасында (1854) Сноу мен жергілікті пастор Генри Уайтхед жазған бөлімдер болды. Олар індеттің себебі – Брод-стриттегі құдықтан алынған таза емес судың қолданылуы деген қорытындыға келді. 1866 жылы, оқиғадан он екі жыл өткен соң, доктор Ланкестер: «Құқық қорғау кеңесі не істеу керектігін талқылау үшін жиналды. Сол жиынға марқұм доктор Сноу қабылдау сұрады. Ол қабылданды және Брод-стриттегі сорғы, және тек сорғы ғана барлық індеттің себебі деген пікірін білдірді. Оған ешкім сенбеді: оның өзінің мамандығындағы ешбір адам, шіркеудегі ешбір адам Сноудың дұрыс айтқанына сенбеді. Бірақ сорғы жабылды және індет тоқтатылды», – деп жазды. Кейіннен Ланкестер оқиға болған Сент-Джеймс округінің алғашқы медициналық қызметкері болды. Судың тазалығын қамтамасыз ету үшін мемлекеттік органдар көп жылдар бойы күш салды. Сноу қайтыс болғаннан кейін 30 жылдан астам уақыт өткен соң, денсаулық сақтау бас кеңсесі оның холераның таралуы жөніндегі жұмысы 19 ғасырдың ең маңызды медициналық жаңалықтарының бірі екенін мойындады. Ланкестердің осы мәселеге деген қызығушылығы (адамгершіліктен бұрын) суды микроскоп арқылы зерттеуінен туындады, бұл тіпті бүгінде ауыз су сапасын тексерудің стандартты әдістерінің бірі болып табылады.
The cause of London's cholera outbreaks had been identified by John Sutherland (1808–1891) and Dr John Snow (1813–1858; author of the famous map of water pumps near Broad Street). The matter was not decided until Lankester established a committee to look into the latest outbreak. The Committee's report (1854) had sections written by Snow and the Reverend Henry Whitehead, a local curate. They reached the conclusion that the outbreak was attributable to the use of impure water from the well in Broad Street. In 1866, twelve years after the event, Dr. Lankester wrote "The Board of Guardians met to consult what ought to be done. Of that meeting, the late Dr. Snow demanded an audience. He was admitted and gave it as his opinion that the pump in Broad Street, and that pump alone, was the cause of all the pestilence. He was not believed: not a member of his own profession, not an individual in the parish believed that Snow was right. But the pump was closed nevertheless and the plague was stayed." Lankester later became the first Medical Officer of Health for the St. James's district, the area where the outbreak occurred. It still took years before the public authorities acted to ensure the purity of water supply; Snow had been dead for over 30 years when the Chief Medical Office of Health at last acknowledged that his work on the transmission of cholera was one of the most significant medical discoveries of the 19th century. Lankester's interest in this (beyond simple humanity) came through his microscopical examination of water, which is even today one of the standard tests of drinking water quality.