Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еврипидтің ежелгі грек пьесасы «Орест» (Ὀρέστης, Orestēs) (б.з.д. 408 ж.) – анасын өлтіргеннен кейін Оресттің басынан өткен оқиғаларды баяндайтын ежелгі грек пьесасы.
Ancient Greek play by Euripides
Orestes (Ὀρέστης, Orestēs) (408 BCE) is an Ancient Greek play by Euripides that follows the events of Orestes after he had murdered his mother.
Өмірбаян
Аполлон құдайының кеңесімен Орест әкесі Агамемнонның өліміне кек қайтару үшін анасы Клитемнестраны өлтірді. Аполлонның бұрынғы болжауына қарамастан, Орест Эриниялар немесе Фуриялардың анасын өлтіргендігі үшін қандық кінәсінен зардап шегіп, қиналып жүреді. Орестің ақылынан айыруын тоқтатуға болатын жалғыз адам – оның қарындасы Электра. Жағдайды одан әрі ушықтыру үшін, Аргостың басты саяси тобы Орестті кісі өлтіргені үшін жазалауды қалайды. Орестің өмірін сақтап қалудың жалғыз үміті – оның інісі Менелай, ол Хеленмен бірге Трояда он жыл, ал Мысырда байлық жинағаннан кейін оралды. Оресттің оқиғаларының хронологиясында бұл пьеса Эврипид пен Софоклдің "Электрасы" немесе Эсхилдің "Жем-су тасушылары" пьесаларындағы оқиғалардан кейін, ал Эврипидтің "Андромахасы" пьесаларындағы оқиғалардан бұрын өтеді. Орест мифтің өте ерекше нұсқасын ұсынады, оны Эсхил "Евменидтерде" де бейнелеген.
In accordance with the advice of the god Apollo, Orestes has killed his mother Clytemnestra to avenge the death of his father Agamemnon at her hands. Despite Apollo's earlier prophecy, Orestes finds himself tormented by Erinyes or Furies to the blood guilt stemming from his matricide. The only person capable of calming Orestes down from his madness is his sister Electra. To complicate matters further, a leading political faction of Argos wants to put Orestes to death for the murder. Orestes’ only hope to save his life lies in his uncle Menelaus, who has returned with Helen after spending ten years in Troy and several more years amassing wealth in Egypt. In the chronology of events following Orestes, this play takes place after the events contained in plays such as Electra by Euripides and Sophocles or The Libation Bearers by Aeschylus, and before events contained in plays like Andromache by Euripides. Orestes presents a very different version of the myth which was also depicted by Aeschylus in The Eumenides.
Сюжет
Пьеса ұйықтап жатқан Оресттің жанында тұрған Электрадан негізгі сюжет пен осы сәтке дейін әкелген оқиғаларды сипаттайтын монологпен басталады. Көп ұзамай Елена қасабадан әпкесі Клитемнестраның қабірінде құрбандық шалуға ниетті деген сылтаумен шығады. Хелен кеткеннен кейін, Аргив әйелдерінің хоры сюжетті алға жылжытуға көмектесу үшін кіреді. Содан кейін Орест, әлі де Фуриялардың ашуынан оянады. Менелай сарайға келіп, Орестпен кісі өлтіру және содан туындаған ақылсыздық туралы сөйлеседі. Тиндарей, Оресттің атасы және Менелайдың қайын атасы сахнаға шығады және Орестті қатты жазалайды, бұл үш адаммен Құдайдың әділдігі мен табиғи заңдылықтарды жүзеге асырудағы адамдардың рөлі туралы әңгімеге әкеледі. Тиндарий кетіп бара жатқанда, ол Менелайға қарт жігіттің одақтас ретінде қажет болатынын ескертеді. Орест Менейлге жалбарынып, Тиндарийдің аргивтік ер адамдардың алдында сөйлеуге тырыспайтынына бола, оған мейірімділік танытады деп үміттенеді. Алайда, Менелай ақырында немере інісінен бас тартып, Троя соғысына өзін және әйеліне кінәлайтын гректер арасында өзінің әлсіз билігін шектемеуді таңдайды. Пиладес, Оресттің өмірлік досы және Клитемнестраны өлтірудегі оның серіктесі, Менелай кеткеннен кейін келеді. Ол Орестпен бірге жоспар құра бастайды, бұл процесте партиялық саясат пен мемлекет мүддесіне қайшы келетін нәтижелер үшін көпшілікті манипуляциялайтын басшыларды айыптайды. Орест пен Пиладес қала жиналысының алдында өз жағдайларын айтып, Орест пен Электраны өлім жазасынан құтқару үшін шығып кетеді, бірақ бұл сәтсіз болып шығады. Сахна сыртындағы жиналыс көрінісі (хабаршы хабарлаған) өте егжей-тегжейлі, онда төрт түрлі спикердің сөйлеуі, сондай-ақ Оресттің өзі бар. Олардың өлім жазасына тартылатыны анық, Орест, Электра және Пиладес Менелайға оларға артын бұрғаны үшін кек алу жоспарын жасайды. Олар ең үлкен азапты жіберіп, Еленді өлтіріп, оның қызы Гермионаны қамауға алып, зияннан құтылуды жоспарлайды. Алайда, олар Хеленді өлтіруге барғанда, ол жоғалып кетеді. Олардың жоспарын жүзеге асыруға тырысқанда, Фригиялық құл Елена сарайдан қашып кетеді. Орест құлдан неге өмірін сақтап қалу керектігін сұрайды, ал құл Орест алдында өзін-өзі жалбарынады. Орестті фригиялықтардың: "Құлдар да еріктілер сияқты күндізгі жарықты өлімнен артық көреді" деген пікіріне сендіреді. Содан кейін Менелай кіріп, оның және Гермионаны табысты тұтқындаған Орест, Электра және Пиладес арасындағы жанжалға әкеледі. Қан төгудің алдында Аполлон deus ex machina сахнасына шығады. Ол бәрін ретке келтіріп, Еленді жұлдыздардың арасында орналастыру үшін құтқарып алғанын және Менелай Спартаға қайта оралуы керектігін түсіндіреді. Ол Орестеске Афиныдағы Ареопагқа, Афина сотына, соттың алдына барып, кейіннен ақталатынын айтады. Сонымен қатар, Орест Гермионаға үйленетін болса, Пиладес Электраға үйленетін болады. Ақырында, Аполлон өлімге ұшыраған адамдарға барып, құдайлардың ең құрметтейтін және сүйікті Тыныштығына қуануды айтады.
The play begins with a soliloquy that outlines the basic plot and events that have led up to this point from Electra, who stands next to a sleeping Orestes. Shortly after, Helen comes out of the palace under the pretext that she wishes to make an offering at her sister Clytemnestra’s grave. After Helen leaves, a chorus of Argive women enters to help advance the plot. Then Orestes, still maddened by the Furies, awakes. Menelaus arrives at the palace, and he and Orestes discuss the murder and the resulting madness. Tyndareus, Orestes’ grandfather and Menelaus’ father in law comes onto the scene and roundly chastises Orestes, leading to a conversation with the three men on the role of humans in dispensing divine justice and natural law. As Tyndareus leaves, he warns Menelaus that he will need the old man as an ally. Orestes, in supplication before Menelaus, hopes to gain the compassion that Tyndareus would not grant in an attempt to get him to speak before the assembly of Argive men. However, Menelaus ultimately shuns his nephew, choosing not to compromise his tenuous power among the Greeks, who blame him and his wife for the Trojan War. Pylades, Orestes’ life long friend and his accomplice in Clytemnestra’s murder, arrives after Menelaus has exited. He and Orestes begin to formulate a plan, in the process indicting partisan politics and leaders who manipulate the masses for results contrary to the best interest of the state. Orestes and Pylades then exit so that they may state their case before the town assembly in an effort to save Orestes and Electra from execution, which proves unsuccessful. The off stage assembly scene (reported by a messenger) is immensely detailed, containing speeches from four different speakers as well as Orestes himself. Their execution certain, Orestes, Electra, and Pylades formulate a plan of revenge against Menelaus for turning his back on them. To inflict the greatest suffering, they plan to kill Helen and hold her daughter, Hermione, hostage in order to escape harm. However, when they go to kill Helen, she vanishes. In attempting to execute their plan, a Phrygian slave of Helen’s escapes the palace. Orestes asks the slave why he should spare his life, and the slave supplicates himself before Orestes. Orestes is won over by the Phrygian’s argument that, like free men, slaves prefer the light of day to death. Menelaus then enters leading to a standoff between him and Orestes, Electra, and Pylades, who have successfully captured Hermione. Just as more bloodshed is to occur, Apollo arrives on stage deus ex machina. He sets everything back in order, explaining that he has rescued Helen to place her among the stars, and that Menelaus must go back to Sparta. He tells Orestes to go to Athens to the Areopagus, the Athenian court, in order to stand judgment, where he will later be acquitted. Also, Orestes is to marry Hermione, while Pylades will marry Electra. Finally, Apollo tells the mortals to go and rejoice in Peace, most honored and favored of the gods.
Өндіріс
Бұл пьеса б.з.б. 408 жылы Афиныдағы Дионисия мерекесінде тұңғыш рет қойылды. Кем дегенде бір қойылым Орест рөлін ойнаған актер Гегелохтың қате айтуынан белгілі болды, оны бірнеше ақындар сатиралады. Пьесаның 279-жолында "дауылдан кейін мен қайтадан тыныш теңізді көремін" (γαλήν' ὁρῶ, ) деген фразаның орнына Гегелох "дауылдан кейін мен қайтадан түлкіні көремін" (γαλῆν ὁρῶ, ) деп айтты.
The play debuted in Athens at the City Dionysia in 408 BC. At least one performance became known because of a mispronunciation by the actor Hegelochus, playing Orestes, which was lampooned by several poets. In line 279 of the play, instead of "after the storm I see again a calm sea" (γαλήν' ὁρῶ, ), Hegelochus recited "after the storm I see again a weasel" (γαλῆν ὁρῶ, ).
Хорлық ода
Мысырдың Гермополис қаласынан табылған Вена папирусы G 2315 хорға арналған ән мен музыкалық нотацияны қамтиды, және оны Еврипидтің өзі жазған болуы мүмкін.
Vienna Papyrus G 2315 from Hermopolis, Egypt contains a choral ode with musical notation, possibly composed by Euripides himself.