Кіріспе

Промоциялық модель – өнімге, қызметке, брендке немесе идеяға деген тұтынушылар сұранысын арттыру үшін тікелей әлеуетті клиенттермен байланысқа түсуге жалданылған модель. Көптеген промоциялық модельдер сыртқы түрімен әдемі болады. Олар өнімнің немесе қызметтің тартымдылығын арттыруға және сауда көрмелері мен конференцияларда журналистерге және тұтынушыларға ақпарат беруге көмектеседі. Промоциялық модельдер автоспорт, басқа спорт түрлерінде (мысалы, дартс жарыстарында) немесе сауда көрмелерінде қолданылады, сондай-ақ нақты брендті немесе өнімді жарнамалау үшін «бренд өкілі» ретінде жұмыс істей алады.

Практика

Әр модельді оларды өкілдік ететін компания тікелей жұмысқа алмауы мүмкін, бірақ олар өнімдер, қызметтер және брендтің тартымдылығы туралы сұрақтарға жауап беруге және клиенттердің пікірін білдіруге оқытылуы мүмкін. Жарнамалық модельдің міндеттері ағымдағы маркетингтік науқанға байланысты болады және мыналарды қамтуы мүмкін: өнім туралы хабардарлықты арттыру, өнім туралы ақпарат ұсыну, тұтынушы санасында өнім немесе бренд пен нақты бір идеяның байланысын құру, сондай-ақ тұтынушыларға өнім үлгісі, шағын сыйлық немесе баспа материалдары сияқты заттарды тарату. Жарнамалық модельдерді қолданатын маркетингтік науқандар бөлшек сауда дүкендерінде, сауда орталықтарында, көрмелерде, арнайы акцияларда, клубтарда және тіпті ашық қоғамдық орындарда өткізілуі мүмкін. Сондай-ақ, промо-модельдер телеарнадағы жүргізушілер/алып барушылар ретінде танымал адамдармен сұхбаттасу үшін, мысалы, кино марапаттарында, спорттық шараларда және т.б. пайдаланылуы мүмкін. Олар көбінесе көп адам жүретін жерлерде немесе белгілі бір мақсатты аудиторияның күтілетін жерлерінде жоспарланады, осылайша мүмкіндігінше көп тұтынушыға жетеді.

Мотоспорттық модель

Мотоспорт сахнасында кейбір автожарыстарда пит-экипаждың құрамында промо-модельдер жиі қолданылады. Мотожарыстарда жарнамалық модельдерді алғаш рет 1960 жылдардың аяғында пайдаланған. Содан бастап "жарыс патшайымы" деген термин пайда болды. Оған дейін автожарыстардағы әйелдер көбінесе жүргізушілер мен команда мүшелерінің жұбайлары немесе достары болған, бірақ кейбір әйелдердің өзі де жүргізуші болды. 1983 жылы "Hawaiian Tropic" күнге арналған лосьон компаниясы "Ле-Манның" 24 сағаттық жарысына демеушілік етті. Компания АҚШ-тан модельдерін әкеліп, жарыс басталмас бұрын трассада компанияның логотипі бар бикини киіп көрсетті. Бұл практика 1980-жылдардың ортасында Жапонияға "Сузука 8 сағаттық" мотожарысына әкелінді.

Баспасөз үлгісі

"Spokesmodel" – бұл жарнамаларда нақты бір брендті немесе өнімді ілгеріту үшін жұмысқа алынған модельді білдіретін термин. Спэксмодель – жарнамаларда ғана пайда болатын танымал адам болуы мүмкін (бұл "бренд елшісінен" өзгеше, бренд елшісі компанияны түрлі шараларда да көрсетеді), бірақ көбінесе бұл термин өзі жеке танымал емес модельге қатысты қолданылады. Мұндай спикер модельдердің классикалық мысалы – 1954-1999 жылдар аралығында "Marlboro Man" рөлінде болған модельдер, сондай-ақ 1975 жылдан бері "Clarion Girl" атанған модельдер. Терминнің сөзбе-сөз мағынасына қарамастан, спикер модельдерден брендті ауызша жарнамалау күтілмейді. Жапонияда оларды "кампаниялық қыздар" (キャンペーンガール) немесе "имидждік қыздар" (イメージガール) деп атайды және оларды мемлекеттік мекемелер жалдайды.

Сауда-саттық көрменің үлгісі

Сауда көрмесінің модельдері (сондай-ақ конвенция модельдері немесе стенд мамандары деп те аталады; бұл термин тек Жапонияда «серіктес әйел» (イベントコンパニオン) ретінде қолданылған, бірақ қазір көбінесе «іс-шара серіктесі» термині қолданылады) – компанияның сату өкілдерімен бірге сауда көрмесінде жұмыс істейтін көмекшілер, олар көрме алаңында немесе стендте компанияны қатысушыларға таныстырады. Мұндай модельдер қатысушыларды тарту үшін пайдаланылады, оларға өнімдер мен қызметтер туралы негізгі ақпарат бере алады, сондай-ақ маркетингтік материалдарды таратуға немесе болашақ акциялар үшін клиенттер туралы ақпарат жинауға көмектеседі. Киім және қарым-қатынас стилі көрменің табиғатына және компания көрсеткісі келетін имиджіне байланысты өзгереді, кейде олар компанияға, өнімге немесе қызметке тән киім киеді. Сауда көрмесінің модельдері әдетте компанияның штаттық қызметкерлері емес, олар компания стендін басқа стендтерден ерекшелендіріп, қатысушылардың назарын аудару үшін жалданады. Қажет болған жағдайда, олар компания және оның өнімдері мен қызметтері туралы ақпаратты түсіндіре алады немесе тарата алады, сондай-ақ компанияға жеткілікті қызметкерлері болмаған жағдайда көптеген қатысушыларды қабылдауға көмектеседі, осылайша көрмеге қатысудан туындайтын сату немесе клиенттер санын арттырады. Модельдер қатысушыларды стендке тарту, оларды әңгімеге тартып, өнімге, қызметке немесе компанияға қызығушылық ояту шеберлігімен көзге түсе алады.

Сауда көрмелері

1986 жылы пайда болған «бут-бейб» жаргон термині кез келген әйел сауда-саттық моделін атау үшін кеңінен қолданылады. Модельдерден әдетте конгреске қатысушылармен бірге суретке түсуді сұрайды, бірақ кейде орынсыз қатысушылардың мінез-құлқы орын алады, мысалы, 2009 жылы Electronic Arts компаниясының «Sin to Win» кампаниясы Дантенің тозағын насихаттау үшін. 1990 жылдардың соңынан бастап оларды қолдану тәжірибесі кейбір журналистер мен бейне ойын индустриясы және тұтынушы электроника қауымдастықтарының сегменттері тарапынан күшейіп, сыналып келеді. «Бут-бейбтерді» сынға алғандар оны сексистік проблема деп жариялады, бұл практиканы «ескірген», жыныстық жағынан объективтеу және кемсіту, сондай-ақ басқа әйелдерді, әсіресе ақпараттық технологиялар индустриясындағы әйелдерді қорлау және шеттету деп сипаттады. Өз кезегінде, кейбіреулер модельдер мен компаниялар әділетсіз нысанаға алынуда деп, сыншыларды сенсациялық саусақ көрсетумен, «шартты» саяси дұрыстықты көрсетумен, әдептілік пен цензураны қолдаумен және пуритандық моральдық үрейді таратумен айыптайды. «Бут-бейб» деген атау да даулы, өйткені ол кейбіреулер үшін қорлаушы және қорлаушы болып саналады. Дегенмен, бұл терминді журналистер және олар «бут-бейб» деп анықтайтын модельдердің болуына қарсы адамдар жиі қолданады. Әлеуметтік және бизнес стандарттарының өзгеруі сауда көрмелерінде, әсіресе АҚШ-та жарнамалық модельдерді қолданудың төмендеуіне әкелді. Бірақ 2009 жылы осы және басқа да саясаттағы өзгерістерге қатысты шағымдар түскеннен кейін бұл ұстанымынан бас тартты, жасөспірімдерге «бұрыс хабар жібергісі келмейді» деп, 2010 жылы San Diego Comic Con International-да SuicideGirls эротикалық модельдерінің стендін ашуға тыйым салды. Видео ойындар конгресі Penny Arcade Expo (PAX) ерлер мен әйелдер модельдерінің киім үлгілерін «бут-бейбтер жоқ» деген саясатты басшылыққа алды, онда «бут-бейбтер – бұл экспоненттер өз өнімдерін PAX-та жарнамалау үшін қолданған кез келген жынысты қызметкер ретінде анықталады, ашық жыныстық немесе ескерткіш әдістерді қолдану арқылы. Жарым-жартылай жалаңаш, жасанды түрде декольте мен көкіректі көрсету, тізеден 4 см жоғары шорты/күлтеге рұқсат етілмейді». Eurogamer Expo 2012 жылы оларға «достық» шоу жасауды және барлық келушілерді «оңайлы сезінуді» қалаймыз деп, «Бут-бейбтер дұрыс емес» деген ресми нұсқаулықпен толық рұқсат бермеді. Тұтынушы электроника қауымдастығы (CEA), оның ішінде оның президенті және бас директоры Гэри Дж. Шапиро және аға вице-президенті Карен Чупка, бірақ жаңа Тұтынушы электроника шоуы (CES) көрмеші нұсқаулықтарында «жақындағы жаңалықтар «бут-бейбтер» сіздің көрмеңізге нашар әсер етуі мүмкін екенін көрсетеді, сондықтан сізден осы ойлы қарастыруды сұраймыз, көрермендердің әртүрлі сегменттерін алшақтатудан немесе ренжітуден аулақ болу үшін». 2015 жылы RSA конференциясында, ірі сауда көрмесі/конференция бірлестігінде, киімді кию ережелерінің бөлігі ретінде, стенд қызметкерлеріне мини-кешектер немесе тегіс костюмдер кимеуге кеңес берген. Бұрынғы әдеттегі киімсіз жұмысшылар әйелдерді «көзге ұнамды немесе сәндік заттар немесе гиперсексуалдық кейіпкерлер» ретінде қараған мәдениетті қалыптастырды деп саналады.

Спорт

Телерадио хабар таратушылармен келіссөздер жүргізгеннен кейін, 2018 жылдың 27 қаңтарында Кәсіби Дартс корпорациясы дартс турнирлерінде сүйемелдеу қыздарының пайдалануын тоқтататынын мәлімдеді. Бұл шешімге кейбір жанкүйерлер, ойыншылар және модельдер наразылық білдірді. 2018 жылдың 31 қаңтарында Формула 1 басшылығы, "ондаған жылдар бойы Формула 1 Гран-прилерінің ажырамас бөлігі болған" дәстүрді аяқтап, жарысқа қатысушыларды жол бойы сүйемелдеген қыздарды тоқтатуға шешім қабылдады, олар "[өздерінің] брендтік құндылықтарымен үйлеспейтінін және қазіргі қоғамдық нормаларға қайшы келетінін" айтты. Бұл қадамға бұрынғы сүйемелдеу қыздары, соның ішінде британдық модель Келли Брук сынға түсті. Бұрынғы F1 басшысы Берни Экклстоун және Red Bull Racing басшысы Кристиан Хорнер де наразылықтарын білдірді. 2018 жылдың ақпан айында Формула 1 сол маусымда сүйемелдеу қыздарының орнына "grid kids" деп аталатын жаңа бағдарламаны енгізуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Осы бағдарламаға ұлттық автоспорт федерациялары таңдаған картинг немесе жасөспірімдер санаттарында жарысқа қатысатын балалар іріктеледі. Ұқсас қадам ретінде, веложарыстың "Тур де Франс" жарысының дәстүрлі подиум қыздары алынып тасталды және 2020 жылғы "Тур де Франс" жарысынан бастап бір ер және бір әйел жүргізушімен алмастырылды.