Кіріспе

Объектілердің немесе мысалдардың пайда болуы

Философияда оқиғалар – уақыттағы объектілер немесе объектілердегі қасиеттердің іске асуы. Кейбір көзқарастар бойынша, оқиға құрауы мүмкін нәрсе – мүлікті иелену немесе жоғалту сияқты өзгерістер ғана, мысалы, газонның құрғауы. Процестер – оқиғалар тізбегінен тұратын күрделі оқиғалар. Алайда, тіпті қарапайым оқиғаларды да объекті, уақыт және объектінің осы уақыттағы қасиетін қамтитын күрделі бірлік ретінде қарастыруға болады. Дәстүрлі метафизиктер динамикалық оқиғаларға қарағанда статикалық болмысқа көбірек мән берген. Бұл тенденцияға процестер философиясы немесе процестер онтологиясы деп аталатын, оқиғалар мен процестерге онтологиялық басымдық беретін бағыт қарсы тұрады.

Дэвидсон

Дональд Дэвидсон мен Джон Леммон оқиғалар теориясын ұсынды, оның екі маңызды шарты болды: сәйкесінше, себептік және кеңістік-уақыттық критерийлер. Себептік критерий оқиғаны екі оқиғаның себебі мен салдары бірдей болса ғана бірдей деп анықтайды. Кеністік-уақыттық критерий екі оқиғаның бірдей болуын, егер олар бір уақытта және бір кеңістікте болса ғана анықтайды. Бірақ Дэвидсон мынадай сценарий келтірді: егер металл шар белгілі бір минут ішінде жылынып, сонымен бірге 35 градусқа бұрылса, оларды бір оқиға деп санау керек пе? Дегенмен, шардың жылуы мен айналуы уақыт бойынша бөлек болуы мүмкін, демек, олар жеке оқиғалар болып табылады.

Льюис

Дэвид Льюис оқиғалардың кеңістік-уақыттық аймақтар мен қасиеттер (яғни, сыныпқа жататындық) ғана екенін айтты. Ол оқиғаны былай анықтайды: "оқиға – бұл осы дүниедегі (нақты әлемде орын алатын болжанылғанда) және басқа әлемдердегі кеңістік-уақыттық аймақтардың жиыны ғана". Осы анықтаманың жалғыз кемшілігі – ол оқиғаның қандай болуы мүмкін екенін ғана көрсетеді, бірақ нақты оқиғаны анықтамайды. Бұл теория модальдық реализмді талап етеді, ол мүмкін болатын әлемдердің бар екенін жорамалдайды; әлемдер – сол жиынның бір бөлігі ретінде барлық объектілерді қамтитын жиындар ретінде анықталады. Дегенмен, бұл теория даулы. Кейбір философтар мүмкін болатын әлемдерді жойып, оларды басқа нәрселерге келтіруге тырысты. Олар біз өмір сүріп жатқан әлемнің ғана нақты өмірде бар екенін, ал мүмкін болатын әлемдердің тек мүмкіндіктер екенін санайды. Льюис теориясы төрт негізгі қағидатқа негізделген. Біріншіден, қайталамау принципі; ол x және y егер және тек қана x-тің бір мүшесі y-тің мүшесі болмаса (немесе керісінше) жеке оқиғалар болып табылады. Екіншіден, мүмкін болатын әлемдердің ішкі жиындары болып табылатын аймақтар бар, және үшіншіден, оқиғалар маңызды уақытпен құрылмайды.

Бадиу

Ален Бадиу "Быты және оқиға" еңбегінде оқиғаның (événement) "жағдайдың", яғни өмірдің қағидаларына сәйкес, негізінен түсініксіз көптік екенін жазады. Сондықтан, оқиға "жоқ", демек, оқиғаның болуы үшін жағдайдың қағидаларын өзгертетін "араласу" болуы керек, осылайша сол нақты оқиғаның пайда болуына мүмкіндік беру үшін ("болу" дегеніміз – жағдайдың көптігіне жататын көптік болуы, бұл терминдер жиын теориясына сілтеме жасап алынған немесе оған сәйкес анықталған). Оның пікірінше, "бір" дегеннің өзі жоқ, ал барлық нәрсе "көптік". "Бір" жағдай бір нәрсені "есепке алады", мойындайды немесе анықтайды: ол "бір ретінде есепке алады". Оқиға жағдаймен бір рет есептелсін немесе жағдайдың бірінде есептелсін, араласу оның жағдайға тиесілігін шешуі керек. Өйткені оның оқиғаның анықтамасы өзіне-өзі тиесілі болуға қатысты тыйымды бұзады (басқаша айтқанда, бұл жиын теориясының тұрақтылық қағидаларын бұзатын жиын теориялық анықтама, сондықтан ол өздігінен сақталған деп есептелмейді).

Киркеби

Даниялық философ Оле Фог Киркеби еске алуға лайық, өйткені ол осы оқиға туралы толыққанды трилогия жазған, немесе дания тілінде "begivenheden" деп аталады. Трилогияның бірінші еңбегі "Eventum tantum – begivenhedens ethos" (Eventum tantum – оқиғаның этикасы) онда Николай Кузадан шабыттанған оқиғаның үш деңгейін ажыратады: Eventum tantum non aliud, alma оқиғасы және прото оқиға.