В.В. Стасов: Ресей өнері мен музыкасының белгілі сыншысы
Vladimir Stasov
Владимир Стасов – ресейлік музыка және өнер сыншысы (1824-1906). Орыс мәдениетін дамытуға зор үлес қосып, таланттарды ашты, еуропалық ықпалдан құтылуға шақырды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейлік музыка және өнер сыншысы (1824–1906)
Russian music and art critic (1824–1906)
Владимир Васильевич Стасов (сонымен қатар Стасов; 14 қаңтар [е.к. 2 қаңтар] 1824 – 23 қазан [е.к. 10 қазан] 1906), – Ресейлік музыка және өнер сыншысы. Бай және аристократтық отбасында дүниеге келген Стасов 19 ғасырдың ортасындағы Ресей мәдениетінің белгілі бір тұлғасына айналды. Ол көптеген дарынды тұлғаларды ашты, олардың көптеген туындыларына шабыттандырды және көптеген мақалалары мен баспасөз хаттары арқылы олардың мүдделерін қорғады. Осылайша, ол өмір бойы Ресейдің көрнекті романісі және драматургі Иван Тургеневпен пікір таластырды, ол Стасовты "біздің ұлы, барлықресейлік сыншымыз" деп есептеді. Ол ресейлік өнердің Еуропаның ықпалынан азат болуын қалады. Оның пікірінше, батыстың үлгісін ғана көшіру арқылы ресейлік суретшілер ең жақсы жағдайда екінші деңгейлі ғана бола алады. Алайда, өздерінің байырғы дәстүрлерінен нәр алып, олар Еуропаның жоғары көркемдік деңгейімен және жаңашылдығымен теңесетін нағыз ұлттық өнерді жасай алады. "Ұлттық" деген сөзбен Стасов тек халықтың өмірін бейнелеумен ғана емес, сонымен қатар олар үшін мағыналы болып, қалай өмір сүру керектігін көрсетуге қабілетті өнерді меңзеді.
Vladimir Vasilievich Stasov (also Stassov; ; 14 January [O. S. 2 January] 1824 – 23 October [O. S. 10 October] 1906), was a Russian critic of music and art. Born into a wealthy, noble family, Stasov became a prominent figure in mid 19th century Russian culture. He discovered a large number of its greatest talents, inspired many of their works and fought their battles in numerous articles and letters to the press. As such, he carried on a lifelong debate with Russian novelist and playwright Ivan Turgenev, who considered Stasov "our great all Russian critic." He wanted Russian art to liberate itself from what he saw as Europe's hold. By copying the west, he felt, Russian artists could be, at best, second rate. However, by borrowing from their own native traditions, they might create a truly national art that could match Europe's with its high artistic standards and originality. By "national" Stasov meant an art that would not only portray people's lives but also be meaningful to them and show them how to live.
Ерте өмір және білім
Ресейдің танымал сәулетшісі Василий Петрович Стасовтың (1769–1848) ұлы Владимир Стасов 1824 жылғы 14 қаңтарда (ескі стиль бойынша 2 қаңтарда) Санкт-Петербургте дүниеге келді. Ол 1843 жылы құқық мектебін бітіріп, 1859 жылы Императорлық өнер академиясына қабылданды және 1900 жылы досы Лев Толстоймен бірге Ресей ғылым академиясының құрметті академигі атанды.
The son of a famous Russian architect Vasily Petrovich Stasov (1769–1848), Vladimir Stasov was born in Saint Petersburg on 14 January [O. S. 2 January] 1824. He graduated from the School of Jurisprudence in 1843, was admitted to the Imperial Academy of Arts in 1859, and was made honorary fellow of the Russian Academy of Sciences in 1900, together with his friend Leo Tolstoy.
"Бес күшті"
1847 жылы Стасов Михаил Глинканың музыкасында халық мотивтерін қолдануы туралы монография жариялады; сол кезден бастап Стасов музыкада еуропалық ықпалдан гөрі орыстықты қолдады. Одан кейін ол "Бес күшті" деп белгілі орыс композиторлары тобының аға кеңесшісі болды. Композитордың 1872 жылы Николай Римский-Корсаковтың үйінде өткен Рождестволық кеште "Кіші орыс симфониясының" финалын орындағанын естігеннен кейін ол Петр Ильич Чайковскийге деген құрметін арттырды. Осы кездесуден кейін Стасов Чайковскийге Шекспирдің "Дауыл" пьесасы негізінде шығарма жазуға ұсыныс жасады. Ол сондай-ақ бастапқыда Гектор Берлиоз үшін бағдарлама жасады, оны Чайковский кейіннен "Манфред" симфониясы үшін пайдаланды. Осы екі шығарманың арасында Стасов Альфред де Виньидің "Бес Марс" тарихи романы негізінде опера жазуды ұсынды. Чайковский осы уақытта "Евгений Онегин" шығармасын жазуға ниеттеніп, ал Шарль Гуно "Cinq Mars" романы бойынша опера жазған еді.
In 1847, Stasov published a monograph on Mikhail Glinka's use of folk motifs in his music; from that time, Stasov advocated Russianness over European influence in music. In the years which followed he served as an elder adviser to the group of Russian composers known as "The Mighty Five". He also warmed to Pyotr Ilyich Tchaikovsky after hearing the composer play the finale of his Little Russian Symphony at a Christmas 1872 gathering at Nikolai Rimsky Korsakov's home. Shortly after this gathering, Stasov prompted Tchaikovsky to write a piece based on Shakespeare's The Tempest. He also drafted a program, initially for Hector Berlioz, that Tchaikovsky eventually used for his Manfred Symphony. In between those two works, Stasov suggested an opera based on Alfred de Vigny's historical romance Cinq Mars. Tchaikovsky was then intent on writing Eugene Onegin, and Charles Gounod had already written an opera based on Cinq Mars.
Репин және Передовижники
1870-ші жылдардан бастап Стасов реалистік суретшілер, соның ішінде Передвижники және Илья Репинды ынтамен қолдады.
Beginning in the 1870s, Stasov ardently supported the realistic painters known as Peredvizhniki as well as Ilya Repin.
Өзгешелікке төзбеушілік
Суретшілер оның талаптарын орындамағанда, Стасов төзімсіздік пен дауыс көтеруге бейім болатын. Стасов Чайковскийдің «Кіші орыс симфониясы» финалын «орыс мектебінің ең маңызды туындыларының бірі» деп атады. Дегенмен, Чайковскийдің шығармашылығына берген жалпы бағасы теріс болды: «Консерватория, академиялық білім, эклектизм және музыкалық материалдарды тым көп өңдеу оған қауіпті, құлдиратарлық әсер етті. Оның барлық туындыларының ішінде бірнеше жұмысы [«Ромео мен Джульетта», «Темпест», «Франческа да Римини» және 2-ші мен 3-ші скрипкалық квартеттер] жоғары деңгейдегі және өте ерекше; ал қалғандары орташа немесе нашар». Ол Модест Мусоргскийге де көңіл жағай алмады, ол «Бес» тобының мүшесі ретінде дамып өсуіне көмектескен композитор болғанмен, оның музыкалық қабілеттеріне деген барлық мақтауларына қарамастан, оған қатысты әрқашан зиялылық тұрғысынан кемсітушілік сезімі болды. Негізін қалаушы Милий Балакирев Стасовқа Мусоргскийді «ақылсыз» деп ойлайтынын айтты. Стасов: «Менің ойымша, ол толық ақымақ» деп жауап берді. Бірақ бұл әңгіме Мусоргский 1860 жылдардан бастап өзінің ең ұлы әндерін және операларын жазғанға дейін болған. 1898 жылы журнал жарық көрген кезде ол «Мир искусства» модернистік өнер журналына және оның негізін қалаушылары Александр Бенуа, Леон Бакст және Сергей Дягилевке одан да қатал болды. Ол Дягилевті басылымда «декаденттік жақтаушы» деп атады, ал «Мир искусства» журналын «метіндердің ауласы» деп сипаттады (бұл образ Виктор Гюгоның «Нотр-Дам де Пари» романынан алынған). Стасовтың орыс өнерінің жетекші тұлғаларымен жүргізген хат алмасуы құнды. Ол Глинканың екі операсының салыстырмалы артықшылықтары туралы музыка сыншысы және бұрынғы досы Александр Серовпен пікір келіспегенімен де белгілі. Ол еврей мектебінің оқушысы Самуил Маршақтың көркем әдеби қабілетіне қатты таңданып, оған және оның отбасына қоныс аудару заңдарынан ерекшелік жасады. Стасовтың інісі Дмитрий Стасов (1828–1918) – Ресей музыкалық қоғамын құруға қатысқан белгілі адвокат болды. Оның немересі Елена Стасова (1873–1966) – көрнекті марксистік революционер және Кеңес үкіметіндегі қызметкер.
When artists did not follow his precepts, Stasov could become both intolerant and vocal. Stasov called the finale of Tchaikovsky's Little Russian symphony "one of the most important creations of the whole Russian school." Otherwise, his overall verdict on Tchaikovsky's work was negative: "The Conservatoire, academic training, eclecticism and overworking of musical materials laid its dread, destructive hand on him. Of his total output, a few works [Romeo and Juliet, The Tempest, Francesca da Rimini, and the String Quartets 2 and 3] are first rate and highly original; the remainder are mediocre or weak." Nor was he consoling about Modest Mussorgsky, a composer who, as a member of "The Five," he had helped nurture but about whom, for all the public praise of his musical gifts, there was always a note of intellectual condescension. Founder Mily Balakirev confided to Stasov that he thought Mussorgsky "almost an idiot." Stasov replied, "I think he is a total idiot." But this exchange reportedly occurred before Mussorgsky wrote his greatest songs and any of his operas, starting in the 1860s. He was harsher still with the modernist art magazine Mir iskusstva and its founders, Alexandre Benois, Léon Bakst and Sergei Diaghilev when the magazine appeared in 1898. He called Diaghilev "a decadent cheerleader" in print and Mir iskusstva "the courtyard of the lepers" (an image borrowed from Victor Hugo's novel Notre Dame de Paris). Stasov's correspondence with leading personalities of Russian art life is invaluable. He is known also for his opposition to music critic and erstwhile friend Alexander Serov regarding the relative merits of Glinka's two operas. He was so impressed by the literary talent of the Jewish schoolboy Samuil Marshak that he arranged an exception from the Pale of Settlement laws for him and his family. Stasov's brother, Dmitry Stasov (1828–1918), was a notable advocate who took part in the foundation of the Russian Music Society. His niece, Elena Stasova (1873–1966), was a prominent Marxist revolutionary and functionary in the Soviet government.