Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түрік жазушысы және тарихшысы (1931–2014)
Turkish writer and historian (1931–2014)
Талат Саит Халман, ГБЕ (7 шілде 1931 – 5 желтоқсан 2014) – түрік ақыны, аудармашы және мәдени тарихшы. Ол Түркияның алғашқы Мәдениет министрі болды. 1998 жылдан бастап Билкент университетінде Гуманитарлық ғылымдар мен әдебиет факультетінің деканы қызметін атқарды.
Talât Sait Halman, GBE (7 July 1931 – 5 December 2014) was a Turkish poet, translator and cultural historian. He was the first Minister of Culture of Turkey. From 1998 onward, he taught at Bilkent University as the dean of the Faculty of Humanities and Letters.
Өмірбаян
Халман Стамбулдағы Роберт колледжінен бакалавр дипломын алды. 1950 жылдардың ортасында Колумбия университетінен саясаттану, халықаралық қатынастар және халықаралық құқық бойынша магистр дәрежесін алды. Ұзақ академиялық мансабында Халман Колумбия университетінде, Принстон университетінде (1965–1971) және (1972–1980), Пенсильвания университеті мен Нью-Йорк университетінде сабақ берді, сондай-ақ Нью-Йорк университетінде Жақын Шығыс тілдері мен әдебиеті кафедрасының меңгерушісі қызметін атқарды. 1998 жылдан бастап Анкарадағы Билкент университетінде сабақ берді, кейіннен Гуманитарлық ғылымдар және әдебиет факультетінің деканы болды. Ол түрік тілдері мен әдебиеті саласында жаңа сындық тәсілдерді енгізу мақсатында бағдарлама құруға көмектесті. Оның наградаларына Колумбия университетінің Торнтон Уайлдер сыйлығы (аудармашы ретінде өмірлік жетістіктері үшін), Боғазичи университетінің құрметті докторлық дәрежесі, Рокфеллер қорының гуманитарлық стипендиясы, ЮНЕСКО медалі және «Британ империясының ең жоғары орденінің рыцары» атағы кіреді. 1971 жылы ол Түркияның алғашқы мәдениет министрі болды. Ол қызмет еткен кезеңде 1971 жылы айналмалы дervişтердің АҚШ-қа тарихи тұңғыш турнесін ұйымдастырды. 1976 жылы ол Осман сұлтандары сарайынан алынған тарихи және мәдени артефакттардың алғашқы американдық мұражайлық көрмесін өткізді. 1980–1982 жылдары ол Түркияның мәдени істер жөніндегі алғашқы елшісі болды. Нью-Йоркте орналасқан ол түрік мәдени шараларының кең ауқымды бағдарламасын іске қосты. 1991–1995 жылдары ЮНЕСКО-ның атқарушы кеңесінің мүшесі болды. Ол ПЕН Америка орталығының атқару комитетінің мүшесі болды және орталықтың аударма комитетінде жұмыс істеді. Американың Поэзия қоғамының көп жылдық мүшесі және 1967 жылдан бері «World Literature Today» журналының редакциялық кеңесінің мүшесі болды. 1971 жылы Түркияға келген Елизавета II патшайымы Халманға «Knight Grand Cross» (GBE) орденін табыс етті. Халман ағылшын және түрік тілдеріне шебер аудармашы ретінде де танымал болды. Оның ағылшын тіліндегі кітаптарына оның өлеңдерінің екі жинағы («Shadows of Love», Канадада жарық көрген, және «A Last Lullaby», АҚШ-та жарық көрген), «Қазіргі түрік әдебиеті», «Қазіргі түрік драмасы», «Түркияның замандас ақындары», 13 ғасырлық анатолиялық мистик халық ақыны Юнус Эмреге арналған үш кітап, Руми және айналмалы дervişтер (Метин Андпен бірлесіп), Сулейман Шаншалы – ақын, «Түрік аңыздары мен халық өлеңдері», Насретдин Хожаның әңгімелері және т.б. кіреді. 1984 жылы жарық көрген «Селалеттин Руми» кітабы 1990 жылдардағы АҚШ-тағы Румиге деген қызығушылық толқынына ықпал етті. Оның Руми, Насретдин Хожа және түрік аңыздары туралы кітаптары Түркияда кеңінен таралған. Сондай-ақ, Фазыл Хюсну Дагларака, Орхан Вели Каник, Саит Фаик Абасиянык және Мелих Цевдет Андайдың шығармаларынан құрылған кітаптар жариялады. Оның үш түрік пьесасының аудармалары (Гюнгер Дилменнің «Мен – Анатолия», Динер Сюмердің «Ескі суреттер» және Кахит Атайдың «Амбуш») жарық көрді. Түрік тіліндегі кітаптарына оның өлеңдерінің тоғыз жинағы, ежелгі заман поэзиясының екі ауқымды антологиясы, ежелгі египеттік өлеңдер кітабы, Уоллес Стивенс пен Лэнгстон Хьюздің таңдамалы өлеңдері, замандас американдық ақындар антологиясы, американдық әйел ақындар кітабы, Шекспирдің барлық сонеттерінің өлеңмен аудармасы, эскимо өлеңдері кітабы, Шекспирдің қатысуымен бір актерлік пьеса және т.б. кіреді. Ол Робинсон Джефферстің «Медея» нұсқасын, Нил Саймонның «Йонкерсте жоғалғандар», «Жалған хаттар» (Джордж Бернард Шоу мен Патрик Кэмпбеллдың хаттары негізінде), және Юджин О'Ниллдің «Айсмен келеді» пьесаларын аударды (соңғы екі пьесасы үшін ол Түркияның ең жоғары пьеса аудармасы сыйлығын жеңіп алды). Ол Уильям Фолкнердің алғашқы түрік тіліне аудармашысы болды. Ақындықта Талат Сәит Халман, төмендегі өмірбаяндық эсседе айтылғандай: «интеллектуалды және эмоционалдық зерттеу еркіндігін; шығармашылық ізденістердегі еркіндікті» тапты (Festschrift, 5 бет).
Halman received his B. A. from Robert College in Istanbul. In the mid 1950s he received his master's degree from Columbia University in political science, international relations and international law. During his long academic career, Halman taught at Columbia University, Princeton University (1965–1971) and (1972–1980), the University of Pennsylvania and New York University, where he also served as Chairman of the Department of Near Eastern Languages and Literatures. He taught at Bilkent University in Ankara from 1998, rising to become the Dean of the Faculty of Humanities and Letters. While there, he helped to found a program in Turkish languages and literature with a goal of introducing new critical approaches. His honors include Columbia University's Thornton Wilder Prize for lifetime achievement as translator, an honorary doctorate from the Boğaziçi University, a Rockefeller Fellowship in the Humanities, the UNESCO Medal, and "Knight Grand Cross, the Most Excellent Order of the British Empire"). In 1971, he served as Turkey's first minister of culture. During his tenure, he coordinated the whirling dervishes' landmark first tour of the US in 1971. In 1976 he oversaw the first American museum tour of historical and cultural artifacts from the Ottoman Sultans' palace. From 1980 to 1982, he served as the Turkey's first ambassador for cultural affairs. Based in New York, he inaugurated a comprehensive program of Turkish cultural activities. From 1991 to 1995 he was a member of UNESCO's Executive Board. He served as a member of the Executive Committee of the PEN American Center and worked at the Center's Translation Committee. He was a long time member of the Poetry Society of America and a member of the Editorial Board of World Literature Today from 1967. In 1971, during her visit to Turkey, Queen Elizabeth II conferred a Knight Grand Cross (GBE) on Halman. Halman was also a well known translator into English as well as Turkish. His books in English include two collections of his poems ("Shadows of Love", published in Canada, and "A Last Lullaby", published in the United States), Contemporary Turkish Literature, Modern Turkish Drama, Living Poets of Turkey, three books of the 13th century Anatolian mystic folk poet Yunus Emre, Rumi and the Whirling Dervishes (with Metin And), Suleiman the Magnificent Poet, Turkish Legends and Folk poems, Tales of Nasreddin Hodja, and others. His 1984 book on Celalettin Rumi preceded and contributed to the wave of Rumi enthusiasm in the United States in the 1990s. His books on Rumi, Nasrettin Hoca, and Turkish Legends books are widely available throughout Turkey. He also published books featuring selections from the work of Fazıl Hüsnü Dağlarca, Orhan Veli Kanık, Sait Faik Abasıyanık, and Melih Cevdet Anday. His renditions of three Turkish plays (I, Anatolia by Güngör Dilmen, Old Photographs by Dinçer Sümer, and In Ambush by Cahit Atay) have also been published. His books in Turkish include nine collections of his original poems, two massive anthologies of the poetry of ancient times, a book of Ancient Egyptian poems, the selected poems of Wallace Stevens and Langston Hughes, an anthology of living American poets, a book of American woman poets, his verse translations of Shakespeare's Complete Sonnets, a book of Eskimo poems, a one actor play featuring Shakespeare, etc. He has translated Robinson Jeffers' version of "Medea"', Neal Simon's "Lost in Yonkers"', Dear Liar" (based on George Bernard Shaw Mrs Patrick Campbell letters) and Eugene O'Neill's "The Iceman Cometh" (for the two latters plays he won Turkey's top play translation awards.) He was the first Turkish translator of William Faulkner. In poetry Talat Sait Halman found, as he is quoted in a biographical essay listed below: "freedom of intellectual and emotional exploration; freedom in creative prospects " (Festschrift, p. 5)
Белгілі қағаз
2000 жылы Талат Сәит Халман өзінің 70 жылдығына орай Festschrift (әйгілі ғалымға құрмет көрсету үшін әріптестері жинаған ғылыми мақалалар жинағы) арнап құрметтелді. Оның Сиракуз университетінің баспасында жарық көрген және Джейни Уорнер редакциялаған Festschrift-інің атауы – "Мәдени көкжиеңдер: Талат С. Халманның құрметіне". Бірінші том 617 беттен тұрады және 71 ғалымның еңбектерін қамтиды. Екінші том – 184 беттік өмірбаяндық шолу, профессор Халманның 1999 жылға дейінгі кәсіби, әдеби және көркемдік қызметі мен үлесін бес бөлім бойынша көрсетеді: (1) монографиялар, (2) проза, (3) поэзия, (4) лекциялар, баяндамалар, поэзия оқу кештері, конференциялар және арнайы бағдарламалар, (5) медиа-шаралар мен туындылар. 2005 жылы профессор Халман (редакторлардың бірі Джейн Л. Уорнермен бірге) түрік поэзиясының барлық кезеңін қамтитын түрік махаббат өлеңдерінің антологиясын редакциялады және аударды. "Нәзікбүркіттер мен ләззат бақтары: Түрік махаббат өлеңдері" (Сиракуз университетінің баспасы, 2005). "Заманауи поэзияға дейінгі өлеңдер" атты бірінші бөлімге махаббат өлеңдері, мистикалық махаббат өлеңдері, классикалық лирика, Осман сұлтандарының өлеңдері және көшпелі халық ақындарының өлеңдері енгізілген. Кітаптың екінші бөлімінде профессор Халман "Түрік Республикасының махаббат өлеңдері" тақырыбын ұсынады. 2006 жылы Сиракуз университеті Джейни Уорнер редакциялаған оның жинақталған өлеңдерінің, көркем әдебиетінің, драмалық шығармаларының, эсселерінің және басқа да жазбаларының ретроспективті антологиясын жариялады: "Түрік музасы: Көзқарастар мен пікірлер".
In 2000, Talat Sait Halman was honored on his 70th birthday with a Festschrift (a volume of scholarly articles compiled by colleagues as a tribute to an eminent scholar). His Festschrift, published by Syracuse University Press and edited by Jayne Warner, is titled, Cultural Horizons: a Festschrift in honor of Talat S. Halman. Volume I runs 617 pages and includes contributions by 71 scholars. Volume II is a Curriculum Vitae, running 184 pages and accounting for all of Professor Halman's vocational, literary and artistic activities and contributions (up to 1999) under five rubrics: (1) Monographs, (2) Prose, (3) Poetry, (4) Lectures, Speeches, Poetry Readings, Conferences and Special Programs, and (5) Media Events and Productions. In 2005, Professor Halman edited and translated (with Associate Editor Jayne L. Warner) an anthology of Turkish love poems covering the entire span of Turkish poetry. Nightingales and Pleasure Gardens: Turkish Love Poems (Syracuse University Press, 2005). The first section of "Premodern poems," includes love poems, mystical love poems, classical lyrics, poems by the Ottoman Sultans and poems of wandering folk poets. In the second part of the book, Professor Halman provides "Love Poems from the Turkish Republic." In 2006 Syracuse also published a retrospective anthology of his collected poems, fiction, drama, essays and other writings, edited by Jayne Warner: The Turkish Muse: Views and Reviews.