Ларри Нивеннің «Жүзік Әлемі Инженерлері» романы – ғылыми фантастика, «Жүзік Әлемі» атты туындының жалғасы. Жаңа инженерлік мәселелер мен жанкүйерлердің сұранысымен жазылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1979 жылы Ларри Нивеннің "Жыңғыр әлем инженерлері" романы – американдық жазушы Ларри Нивеннің 1979 жылы жарық көрген ғылыми-фантастикалық туындысы. Бұл Нивеннің "Жыңғыр әлемге" (Ringworld) тікелей жалғасы және 1981 жылы "Хьюго" мен "Локус" сыйлықтарына ие болуға үміткер болды.
1979 novel by Larry Niven
The Ringworld Engineers is a 1979 science fiction novel by American writer Larry Niven. It is the first sequel to Niven's Ringworld and was nominated for both the Hugo and Locus Awards in 1981.
Шығу тегі
Романның кіріспесінде Нивен бастапқыда бір ғана «Жүзік әлемі» романын жазуды жоспарламағанын, бірақ жанкүйерлерінің қолдауының арқасында оны жазғанын айтады. Біріншіден, «Жүзік әлемі» романының танымалдылығы соңынан жазуға сұраныс тудырды. Екіншіден, көптеген жанкүйерлер роман сипаттаған «Жүзік әлемінде» көптеген инженерлік кемшіліктерді анықтады. Бірінші маңызды мәселе – «Жүзік әлемі» қатаң құрылым болғандықтан, ол айналасындағы жұлдыздың орбитасында болмады және уақыт өте келе қалыптан шығып, құрылымның күнмен соқтығысып, жойылмауы мүмкін еді. Романның кіріспесінде Нивен 1971 жылғы Әлемдік ғылыми-фантастикалық конвенциясына қатысқан МТИ студенттерінің «Жүзік әлемі тұрақсыз! Жүзік әлемі тұрақсыз!» деп ұран салганын айтады. Нивен «Жүзік әлемі инженерлері» романын осы инженерлік мәселелерді шешу үшін жазғанын мәлімдейді.
In the introduction to the novel, Niven says that he never planned to write more than one Ringworld novel, but that he did so, in a large part, due to fan support. Firstly, the popularity of Ringworld resulted in a demand for a sequel. Secondly, many fans had identified numerous engineering problems in the Ringworld as described in the novel. The first major problem was that the Ringworld, being a rigid structure, was not actually in orbit around the star it encircled and would eventually drift, resulting in the entire structure colliding with its sun and disintegrating. In the novel's introduction, Niven says that MIT students attending the 1971 World Science Fiction Convention chanted, "The Ringworld is unstable! The Ringworld is unstable!" Niven says that one reason he wrote The Ringworld Engineers was to address these engineering problems.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Хиндмост, жаңадан құлдыраған қуыршақшылар көшбасшысы, адам Луи Вуны (қазірде «сымға жалғанған» күйде) және Кзин Чмиді (бұрын «Жануарлармен сөйлеуші» деп танылған) ұрлайды. Екеуі де алғашқы Сақиналы әлем экспедициясының құрамында болған. Хиндмост өзінің билігін қайтаруға көмектесетін, әсіресе материяны түрлендіру технологиясын қамтитын Сақиналы әлем технологиясын алуды үміттенеді. Сақиналы әлемге жеткен соң, Луи мен Чмиді зерттеуге жібереді, ал Хиндмост өздерінің ғарыш кемесінде қауіпсіз күтеді. Луи мен Чми Хиндмостты құлатып, үйлеріне қайтудың жолын іздеп, құпия жоспар құрады. Саяхаттары барысында олар Сақиналы әлемде пайда болған адам тектес түрлермен кездеседі. Сонымен қатар, Жер, Марс және Кзин сияқты белгілі ғарыш әлемдерінің толыққанды «карталары» туралы көп нәрсе біледі. Олар Сақиналы әлемнің тұрақсыз екенін және жақын арада жұлдызымен соқтығысатынын анықтайды. Сақиналы әлемді салған Пак қорғаушыларының көп бұрын жойылғаны белгілі болады, ал Сақиналы әлемнің орнын сақтау үшін жиектеріне орнатылған реактивті қозғалтқыштар ғарыш кемелерінің қозғалтқыштары ретінде қолданылады. Чми өз мақсатымен Кзин картасына беттейді, ал Луи триллиондаған тұрғынды құтқарудың жолын іздейді. Марс картасында қайта қосылған топ (және екі тума адам) Луи іздеген Сақиналы әлемнің басқару бөлмесін табады, ол картаның астындағы кеңістіктегі лабиринт тәрізді бөлмелерде орналасқан. Марста сирек атмосфераны жасау үшін Марс картасы негізгі беттен 32 шақырым (20 миль) биікке салынған, нәтижесінде үлкен ойыс пайда болған. Басқару бөлмесінде тұрғын жайлар және метеордан қорғану жүйесі бар. Қорғану жүйесі Сақиналы әлемнің негізінде орналасқан суперөткізгіш торды пайдаланып, Сақиналы әлемнің Күннің магнит өрісін басқарып, титаникалық газ лазерін іске қосатын жұлдыздық жарқынды тудырады. (Алғашқы Сақиналы әлем экспедициясы осы лазерге шалығу салдарынан құлаған.) Олар бірінші экспедицияның қатысушысы, Тила Браунмен кездеседі, ол Сақиналы әлемде қалуды жөн көреді. Ол және оның серігі Издәуші саяхаттары барысында «Өмір ағашы» өсімдігіне тап болады. Өсімдіктің иісі оларды тамырларын жеуге итермелейді; Тила Пак қорғаушысына айналады, оның ақыл-парасаты мен күші адамнан асып түседі, бірақ Издәуші өзгеріске төтеп беруге тым қарт болғандықтан қайтыс болады. Пак қорғаушысы ретінде Тила өз әрекеттерін толық бақылай алмайды; оның қорғау инстинктісі Сақиналы әлемнің барлық тұрғындарын құтқаруға оны итермелейді. Бұл қиын жағдайға әкеледі. Ол Сақиналы әлемді құтқарудың жолын біледі, бірақ ол үшін халықтың 5 пайызын құрбан ету керек. Ол мұны істей алмайды. Ол Луи мен басқаларын қалған 95 пайызын құтқаруға болатын жерге әкеледі. Оның инстинктісі оларды күресуге мәжбүрлейді, бірақ олар оны өлтіре алуы үшін ол қарсылық көрсетуді аздап жеңілдетеді. Содан кейін Луи не істеу керектігін түсінеді. Тила ғарыш кемелерінің қозғалтқыштарын бастапқы мақсатына – реактивті қозғалтқыштар ретінде қайта қалпына келтірген, бірақ бұл тек Сақиналы әлемнің 5 пайызына жеткілікті. Луи метеордан қорғану жүйесінің лазерлік қаруды қуаттандыру үшін қолданылатын зор жұлдыздық жарқынды тудыра алатынын түсіндіреді, бұл реактивті қозғалтқыштарға Сақиналы әлемді орнына қайтару үшін жиырма есе көп отын береді. Алайда, жарқындыдан шығатын радиация Сақиналы әлемнің сол бөлігінде өмір сүретін барлық тірі жанға зиян келтіреді. Істі жүзеге асыруды Хиндмост жасайды, өйткені ол басқару жүйелерін пайдалануда әлдеқайда шебер (және Луидің өте алмайтын Өмір ағашы плантациясынан басқару орталығына қауіпсіз өте алады). Бұрын гипердвигательді жойып, Хиндмостты ынтымақтастыққа мәжбүрлеген Луи қалып қояды. Ол және оның серіктері жайғасуға орын іздейді, ал Хиндмост мүгедек (бірақ өте қауіпсіз) кемеде жағдайды ойластырады.
The Hindmost, recently deposed leader of the Puppeteers, abducts the human Louis Wu (who has become a wirehead) and the Kzin Chmeee (previously known as "Speaker to Animals"). Both had been part of the original Ringworld expedition. The Hindmost hopes to acquire Ringworld technology, specifically matter transmutation, to help him regain his position. Once they reach the Ringworld, Louis and Chmeee are sent out to explore, while the Hindmost remains safely behind on their starship. Louis and Chmeee secretly plot to try to overthrow the Hindmost so they can go home. In their travels, they meet a number of the hominid species that have evolved on the Ringworld. They also learn more about the full scale "maps" of various known space worlds, including Earth, Mars and Kzin. They discover that the Ringworld has become unstable and will collide with its star soon. The Ringworld's builders, revealed to be Pak Protectors, have long since died out, and the attitude jets they installed all around the rim to maintain the Ringworld's position were dismounted to use as starship engines. Chmeee goes to the Kzin map for his own goals, while Louis tries to find some way to save the trillions of inhabitants. It is on the Map of Mars that the reunited party (and two natives) finds the Ringworld control room Louis is seeking, located in a vast maze of rooms in the hollow space under the map. To create the rarefied atmosphere on Mars, the Map of Mars was built 20 mile (32 km) above the main surface, creating a cavity. The control room contains living space and, among other things, the meteor defense system. The defense system uses the superconductor grid embedded in the Ringworld's scrith floor to manipulate the magnetic field of the Ringworld's sun to trigger stellar flares that power a titanic gas laser. (The first expedition to the Ringworld crashed after their ship was hit by this laser.) They encounter Teela Brown, a human member of the first expedition who had chosen to remain on Ringworld. She and her lover Seeker had, in the course of their travels, stumbled upon "Tree of Life" plants. The smell of the plant drove them to eat its roots; Teela was turned into a Pak Protector, with superhuman intelligence and strength, but Seeker died, being too old to undergo the transformation. As a Pak Protector, Teela has little control of her actions; her protective instincts force her to try to save all of the Ringworld inhabitants. This causes a dilemma. She knows of a way to save the Ringworld, but it would entail killing 5% of the people. This she cannot do. She manages to lure Louis and the others to where they can save the other 95%. Her instincts make her fight them, but she does so half heartedly so that they can kill her. Afterward, Louis figures out what to do. Teela had restored starship engines to their original purpose as attitude jets, but only had enough for 5% of the ring. Louis explains that the meteor defense system can generate a massive stellar flare (normally used to power the laser weapon) to provide twenty times more fuel to the attitude jets to move the Ringworld back into position. However, the radiation from the flare will be fatal to everything and everyone living on that section of the Ringworld. The actual task is carried out by the Hindmost, who is far superior at operating the control systems (and can safely pass through a Tree of Life plantation en route to the control center, as Louis cannot). Having earlier destroyed the hyperdrive to force the Hindmost to cooperate, Louis is stranded. He and the rest of his party look for some place to settle down, while the Hindmost remains aboard the disabled (but very safe) starship to think things over.
Басқа белгілі ғарыш жұмыстарына сілтемелер
Алдыңғы "Рингсвет" романына жасалған анық сілтемелерден өзге, "Рингсвет инженерлері" Нивеннің 1973 жылғы "Қорғаушы" романында Тила Браунның соңғы тағдырына қатысты кеңейтілген идеяларды да пайдаланады.
Apart from the obvious references to the preceding novel Ringworld, The Ringworld Engineers also draws upon ideas elaborated in Niven's 1973 novel Protector for Teela Brown's ultimate fate.
Қабылдау
"Chicago Sun Times" газеті былай жазды: "Жаңа оқырмандар үшін толыққанды оқиғалармен керемет саяхаттар бар. Niven-нің "Known Space" сериясының немесе алғашқы томның жанкүйерлері үшін бізді қуантатын, оның ерекше тапқырлығы мен шапшаң повество стиліне сай келетін барлық ерекшеліктер бар, соның арқасында оның беделі нығая түседі." SFreviews.net сайтынан Томас М. Вагнер 2001 жылы кітапты қарап шығып, 5 баллдық шкала бойынша 4 балл берді. Вагнер оны алғашқы кітаптан жақсы бағалады. Ол кейбір сюжеттік желілердің көне болғанын айтса да, Нивенді "көркем ойлау мен ғылымды үйлесімді түрде теңестірудегі шеберлігімен" жоғары бағалады.
The Chicago Sun Times wrote, "For new readers, there's fascinating adventure in plenitude. For old fans of Niven's Known Space series, or of the original volume, there are all the fine, characteristic touches that delight us Niven fans, and which support his reputation for uncommon wittiness and fast narrative pace." Thomas M. Wagner of SFreviews. net reviewed the book in 2001 and gave it a 4 out of 5 rating. Wagner rated it higher than the first book. He found some of the storytelling outdated but overall praised Niven for "a consummate professional's skill at balancing imagination and science harmoniously."