Гай Вибий Панса Цетрониан: Рим саяхатшысы және консулы
Gaius Vibius Pansa Caetronianus
Гай Цейтрон, римдік консул (б.з.д. 43 ж.). Цезарь өлімінен кейін Республиканы қайта жаңартуға ұмтылды. Форум Галлорум шайқасында қаза тапты. Рим тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим республикасының саясаткері және б.з.д. 43 жылы консулы Гай Вибиус Панса Каетроний (өлді 23 сәуір 43 ж.б.д.) – Рим Республикасының консулы болды. Азамат соғысы кезінде Гай Юлий Цезарьді қолдағанмен, Цезарь қайтыс болғаннан кейін Республиканың қайта орнатылуын жақтады. Ол Forum Gallorum шайқасында алған жараларынан көз жұмды.
Roman Republican politician and consul in 43 BC
Gaius Vibius Pansa Caetronianus (died 23 April 43 BC) was consul of the Roman Republic in 43 BC. Although supporting Gaius Julius Caesar during the Civil War, he pushed for the restoration of the Republic upon Caesar’s death. He died of injuries sustained at the Battle of Forum Gallorum.
Ерте мансап
Панса – ақша соғушы Гай Вибий Пансаның ұлы. Vibia руының саяси жетістікке жеткен алғашқы мүшелерінің бірі, ол Галлияда қызмет еткен Юлий Цезарьмен достығының арқасында cursus honorum жолымен көтерілген Novus homo болды. Тектес этрускілерге жататын және Перузиядан (қазіргі Перуджа) шыққан, сонымен қатар, мүмкін, Луций Корнелий Сулла тұсында жазаланған отбасынан тегі шыққан. Самнер оның бастапқыда Каетрония руынан шыққан, бірақ ақша соғушы Гай Вибий Панса оны өзіне бала ретінде алғанын ұсынды. Панса б.з.д. 51 жылы плебей трибуны болып сайланды, онда ол Сенаттың Цезарьға қарсы бірнеше қаулыларына вето қойды. Юлий Цезарь мен Помпей арасындағы азамат соғысы кезінде ол Цезарь тарапын белсенді түрде қолдады. Б.з.д. 48 жылы ол эдил немесе претор болып сайланғаны саналады. Б.з.д. 47 жылы Панса Битиния және Понт провинциясының губернаторы болып тағайындалды және б.з.д. 46 жылы Римге оралды. Сол жылы Цезарь Пансаны Цизальпин Галлиясының губернаторы етіп тағайындады, ал осы кезде ол ежелгі Римнің дін қызметкерлерінің бірі – аугур лауазымына сайланды. Б.з.д. 44 жылдың басында Цезарь оны келесі жылға (б.з.д. 43 жыл) консул етіп тағайындады. Б.з.д. 44 жылдың 21 сәуіріне дейін Панса Цизальпин Галлиясынан оралып, Кампанияда орналасты, б.з.д. 44 жылдың 15 наурызында Юлий Цезарь қаза болғаннан кейін жағдайдың тұрақтануын күтіп отырды. Кортона маңындағы Оссаядағы салтанатты вилла мүлігі, Вибий руының бір бөлігі ретінде, оның меншігінде болған болуы мүмкін. Римге оралғаннан кейін, орташалық көзқарастағы және бейбіт келісімді жақтаушы ретінде танылған Панса, орташа Цезарь тараптастарының басшысы және Республиканың қайта орнатылуын қолдаушылардың бірі болды, бұл оны Марк Антониймен қақтығысқа түсірді, соған қарсы Панса б.з.д. 44 жылдың соңында наразылық білдіре бастады. Ол сондай-ақ Пансамен бірге Кампанияда болған Юлий Цезардың асырап алған ұлы Октавианмен де келіссөздер жүргізе бастады. Дегенмен, Панса Марк Антонийге мүлдем қарсы болған жоқ, ол Антонийдің билігін шектеуге тырысқанмен, оны толығымен жоюға ниеттемеді, сонымен қатар Сенаттағы Цезарьға қарсы фракцияны қабылдауға және жаңа азамат соғысын бастауға дайын болмады. Бұған қоса, Панса Антонийдің жақтасы болған Квинт Фуфий Каленнің қызы Фуфияға үйленген еді.
Pansa was the son of moneyer Gaius Vibius Pansa. One of the first members of the gens Vibia to achieve political success, he was a Novus homo who rose through the cursus honorum as a result of his friendship with Julius Caesar, under whom he served in Gaul. Originally of Etruscan descent and hailing from Perusia (modern Perugia), and possibly from a family which had been proscribed under Lucius Cornelius Sulla, Sumner has proposed that he was originally from the Caetronia gens but was adopted by the moneyer Gaius Vibius Pansa. Pansa was elected Plebeian Tribune in 51 BC where he vetoed a number of anti Caesarean resolutions of the Senate. During the civil war between Julius Caesar and Pompey, he actively supported the cause of the Caesareans. In 48 BC it is believed he was elected either as an aedile or as a praetor. In 47 BC Pansa was appointed governor of Bithynia et Pontus, and returned to Rome sometime during 46 BC. In that same year, Caesar appointed Pansa as governor of Cisalpine Gaul to replace Marcus Junius Brutus, a post he took up on 15 March 45 BC. Around this time, he was also elected to the post of augur, one of the priests of Ancient Rome. In early 44 BC, Caesar designated him as the consul for the upcoming year (43 BC) and sometime before 21 April 44 BC, Pansa had returned from Cisalpine Gaul, and was based at Campania, waiting for the situation at Rome to settle down after the assassination of Julius Caesar on 15 March 44 BC. The luxurious villa estate at Ossaia near Cortona was probably owned by him, as part of the gens Vibia. Recognised as a moderate man and a supporter of peaceful compromise, upon his return to Rome, Pansa became the leader of the moderate Caesareans and one of the leading proponents for the return of the Republic, which put him on a collision course with Marcus Antonius, whom Pansa began to oppose by late 44 BC. He had also begun entering into discussions with Octavianus, Julius Caesar’s adopted son, who was also in Campania at the same time as Pansa. Nevertheless, Pansa was not totally hostile to Marcus Antonius, and while he wanted to limit Antonius’s power, he did not want to destroy him totally, nor was he willing to embrace the anti Caesarean faction in the Senate and begin a new round of civil wars. Added to this was the fact that Pansa was married to Fufia, the daughter of Quintus Fufius Calenus, who was a key supporter of Antonius.
Консулдық қызмет және өлім
43 жылдың 1 қаңтарында Панса Аулус Гирциймен бірге консул болды. Олар Сенатта Марк Антонийге қарсы қандай шара қолдану керектігін талқылауды бастады. Пікірталас төрт күнге созылды; Пансаның ниеті Цезарь фракцияларын біріктіру және Республикаға келісімді қайтару болды, бірақ бұл одан әрі жүрмеді. Октавиан Антониймен ынтымақтасудан бас тартты, ал Марк Эмилий Лепид пен Луций Мунаций Планк Антонийді қолдауын жалғастырды. Соңында Сенат Октавианның әскерін заңды деп мойындады және оған Панса мен Гирциймен бірге Антонийге қарсы күресте жұмыс істеуді тапсырды. Сенат Антонийдің ұсыныстарын қабылдамай, консулдарға Республиканың қауіпсіздігін сақтау және Мутинадағы Децимус Юний Брут Альбинге көмектесу үшін қажетті шараларды қабылдауды бұйырды. Панса Луций Юлий Цезарьмен бірге Антонийді мемлекет жауы деп жариялауға жол бермесе де, соғыс жарияланды. Гай Кассий Лонгин мен Бруттың шығыстағы жағдайын талқылағанда, Панса Цезарьдің Публий Корнелий Долабелласын мемлекет жауы деп жариялауды қолдады, бірақ Цицеронның Кассиусқа Долабелламен күресу үшін шығыста ерекше өкілеттік беру туралы ұсынысын қабылдамады. Ол сондай-ақ Македониядағы Марк Юний Бруттың басшылығын заңдастырды және Сицилиядағы Секст Помпейді ресми мойындады. Сенат Lex Antonia-ның көп бөлігін, әсіресе, даулы Lex Antonia Agraria-ны жойғаннан кейін, Панса Цезарьдің ветерандары үшін колонияларды бекіту, сондай-ақ Цезарьдің көптеген актілерін және диктатор лауазымын жою туралы шешімдерді қабылдауға мәжбүр болды. Осы уақытқа дейін Панса Антониймен күресу үшін қосымша әскер жинаумен айналысты. 43 жылдың 19 наурызында Панса төрт легиондық жаңа әскермен солтүстікке қарай жол тартты, Октавиан мен Гирцийге қосылып, Антонийді Мутинада қоршауға алуды көздеді. Антоний Пансаның жақындап келе жатқанын естіп, 43 жылдың 14 сәуірінде Мутинадан оңтүстік-шығысқа қарай жеті мильдей жерде орналасқан Forum Gallorum шайқасында оны тоқтатып қалды. Антоний Пансаның әскерін талқандады, ал Панса шайқаста жараланды. Ол Гирцийдің әскері Антонийді шайқас алаңында күтпеген шабуылға алып, Антонийді қашуға мәжбүрлеген кезде ғана құтыла алды. Осы ісі үшін Панса (Октавиан мен Гирциймен бірге) Сенат тарапынан император деп жарияланды. Бірақ Пансаның өліп бара жатқаны көп ұзамай белгілі болды. Ол 21 сәуірде Мутинада Антонийдің екінші жеңілісі және оның консулдық әріптесі Гирцийдің шайқаста қаза болғаны туралы хабарды естігенше өмір сүрді. Соңғы сәттерінде ол Октавианға Цицерон мен Сенатқа сенбеуді, олардың алғашқы мүмкіндікті пайдаланып оған қарсы шығатынын айтты. Панса өз әскерін квесторы Манлий Торкватусқа тапсырды, ол Пансаның дәрігері Гликонды Пансаны улаған деген күдікпен тұтқындады. Панса 43 жылдың 23 сәуірінде қайтыс болды және оған зор қызығушылықпен қоштасу рәсімі өткізілді.
On 1 January 43 BC, Pansa became consul along with Aulus Hirtius. They opened the debate in the Senate about what course of action was to be taken, if any, against Marcus Antonius. The discussion lasted four days; Pansa’s preference was to unite the Caesarean factions and restore harmony to the Republic, but to no avail. Octavianus refused to co operate with Antonius, while Marcus Aemilius Lepidus and Lucius Munatius Plancus continued to support Antonius. The end result was the Senate legitimised the army of Octavianus, and assigned him to work alongside Pansa and Hirtius in their upcoming fight against Antonius. The Senate, rejecting Antonius’s compromises, directed the consuls to do whatever was necessary to preserve the security of the Republic and relieve Decimus Junius Brutus Albinus at Mutina. Although Pansa, along with Lucius Julius Caesar successfully prevented Antonius being declared an Enemy of the state, a state of war was declared. When discussing the state of affairs in the east under Gaius Cassius Longinus and Brutus, Pansa supported the motion to declare the Caesarean Publius Cornelius Dolabella a public enemy, but managed to deny Cicero’s proposal to grant Cassius extraordinary powers in the east to deal with Dolabella. He also legitimised Marcus Junius Brutus’s command in Macedonia, and gave official recognition to Sextus Pompey in Sicily. With the Senate revoking much of the Lex Antonia, especially the contentious Lex Antonia Agraria, Pansa was forced to push through measures which confirmed the colonies for Caesar’s veterans, as well as confirming many of Caesar’s acts and the abolition of the office of Dictator. All this time Pansa was also responsible for raising fresh levies in order to deal with Antonius. By 19 March 43 BC, Pansa was marching north with four legions of recruits, seeking to join up with Octavianus and Hirtius who were attempting to pin Antonius at Mutina. Antonius, hearing of Pansa's approach, intercepted him on 14 April 43 BC at the Forum Gallorum, some seven miles south east of Mutina. Antonius crushed Pansa’s army, and Pansa was wounded during the battle. He only managed to escape when Hirtius’s army surprised Antonius on the battlefield, forcing Antonius to flee. For his actions, Pansa (along with Octavianus and Hirtius) was proclaimed imperator by the Senate. It was soon clear that Pansa was dying. He lived long enough to hear of Antonius’s second defeat at Mutina on 21 April, and the death of his consular colleague Hirtius during the battle. In his last hours he advised Octavianus not to trust Cicero and the rest of the Senate, and that they would turn on him at the first available opportunity. Pansa transferred command of his troops over to his quaestor, Manlius Torquatus, who arrested Pansa’s doctor, Glyco, on suspicion of having poisoned Pansa. Pansa died on 23 April 43 BC and received a magnificent public burial.