Кіріспе
Ортағасырлық білім беру әдеби жанры патшалар үшін
Патшаларға арналған айналар немесе князьдердің айналары (specula principum) – Орта ғасырлар мен Ренессанс дәуіріндегі дидактикалық саяси жазбалардың әдеби жанры. Ол кең ауқымды «айна» әдебиетінің бір бөлігі болды. Латын тіліндегі speculum regum термині алғаш рет 12 ғасырда пайда болды, тіпті одан бұрын да қолданылған болуы мүмкін. Ол 12-16 ғасырлардағы танымал спекулум әдебиетінен дамыған болуы мүмкін, ол белгілі бір тақырып бойынша білім беруге бағытталған. Бұл мәтіндер көбінесе патшаларға, ханзадаларға немесе кіші билеушілерге табысты басқару және мінез-құлық туралы нұсқаулар беретін оқулықтар түрінде кездеседі. Бұл термин жақсы және жаман патшалардың үлгілік бейнелерін көрсететін тарих немесе әдеби туындылар үшін де қолданылады. Авторлар мұндай «айналарды» жас және тәжірибесіз билеуші билікке келер алдында, жаңа патша таққа отырған кезде жазатын. Оларды «лидер» ұғымы монархиялық мемлекет басшысының ұғымынан гөрі кеңінен таралғанға дейін өзін-өзі жетілдіру кітабының немесе басшылықты зерттеудің алғашқы үлгісі ретінде қарастыруға болады. Ең ерте туындылардың бірін 840-860 жылдары өмір сүрген, Пангур Бан поэмасымен байланысты ирланд ақыны Седулий Скот жазған (9 ғасыр). Еуропадағы ең танымал «айна» - Никколо Макиавеллидің «Принц» (1513) еңбегі, бірақ бұл ең типік мысал емес.
Mirrors for princes or mirrors of princes (specula principum) was a literary genre of didactic political writings throughout the Middle Ages and the Renaissance. It was part of the broader speculum or mirror literature genre. The Latin term speculum regum appears as early as the 12th century and may have been used even earlier. It may have developed from the popular speculum literature popular from the 12th to 16th centuries, focusing on knowledge of a particular subject matter. These texts most frequently take the form of textbooks for the instruction of kings, princes, or lesser rulers on successful governance and behaviour. The term is also used for histories or literary works presenting model images of good and bad kings. Authors often composed such "mirrors" at the accession of a new king, when a young and inexperienced ruler was about to come to power. One could view them as a species of prototypical self help book or study of leadership before the concept of a "leader" became more generalised than the concept of a monarchical head of state. One of the earliest works was written by Sedulius Scottus ( 840–860), the Irish poet associated with the Pangur Bán gloss poem ( 9th century). Possibly the best known European "mirror" is The Prince ( 1513) by Niccolo Machiavelli, although this was not the most typical example.
Қазіргі заманғы
Уолтер Бегехоттың 1867 жылғы «Ағылшын конституциясы» британ монархтарының әр буыны конституциялық монархиядағы өз рөліне түсінік алу үшін оқыған еңбек.
Исламға дейінгі парсы мәтіндері
Эвен Намаг («Ережелер кітабы»): Сасанидтердің мінез-құлқы, әдет-ғұрыптары, дағдылары, өнері, ғылымдары және т.б. (б.з. 3-7 ғасырлар аралығы). Андарз әдебиеті. (б.з. 3-7 ғасырлар аралығы).
Andarz literature. (Between 3rd 7th century AD)
Хан әулеті
Лу Цзя (б.з.д. 200 ж.) Син Ю 新语 ("Жаңа әңгімелер"), империялардың өркендеуі мен құлдырауы себептерін зерттейтін трактат. Бань Бяо (б.з.б. 50 ж.) Хан кітабы, 23-том, Жаза және заң туралы еңбек. Бань Бяо (б.з.б. 50 ж.) Патшалардың жарлығы туралы еңбек (王命論) кейінгі қытай мәтіндеріне әсер еткен егемендік туралы ұғымды қамтиды.
Ban Biao (c.50AD) Treatise on the Mandate of Kings (王命論) covers the concept of sovereignty that would influence later Chinese texts.
Танымал мәдениетте
"Айналар ханзадаларға" – Лиор Шамриздің 2010 жылғы түсірілген туындысы. Мәтіннің бір бөлігі Шуруппақтың үйлесімдері мен басқа шумер әдебиеттеріне сүйенген.