Кіріспе

Қытай әскери генералы (232 жылы қайтыс болған) Цао Хун (232 жылы қайтыс болған), әдепті аты Цзылянь, Қытайдың Үш патшалық дәуірінде Цао Вэй мемлекетінің әскери генералы болған. Ол мансабын Шығыс Хан әулетінің соңында, өзінің үлкен екінші туысы Цао Цаоның басшылығымен бастады.

Ерте өмір және мансап

Цао Хунның әкесі Цао Дин (曹鼎) Хан орталық үкіметінде жазу шеберлерінің префекті (尚書令) қызметін атқарды. Осы байланыстың арқасында Цао Хун Чичун округінің (蘄春縣; қазіргі Хубэй провинциясының Чичун округінің солтүстік-батысында) басшысы (長) болып тағайындалды. Шамамен 190 жылы Цао Хунның аға екінші туысы Цао Цао, Хан орталық үкіметін бақылаған тирандық Дунь Чжуоға қарсы жорыққа қатысу үшін әскер жинады. Осы шамада Цао Хун Цао Цаоға қосылып, оның әскерінде офицер болып қызмет етті. Цао Цао Синьян шайқасында Дунь Чжуоның генералы Сюй Ронгпен шайқасты, бірақ жеңіліске ұшырап, кері шегінуге мәжбүр болды. Жаудан қашып келе жатқанда Цао Цао атын жоғалтып алды, сондықтан Цао Хун өз атынан түсіп, оған ұсынды. Цао Цао бас тартқанда, Цао Хун: «Дүние Цао Хунсыз да өмір сүре алады, бірақ сенсіз – емес» деді. Одан кейін ол Цао Цаоны жаяу Биань өзенінің жағасына дейін сүйеп әкеп жеткізді. Өзеннің суы тым терең болғандықтан, Цао Хун қайық іздеп, ақыры тауып алды. Олар өзеннен өтіп, Цао Цаоның туған жері – Цзяо округіне (譙縣; қазіргі Бочжоу, Анхуэй) қауіпсіз жетті. Ян провинциясының инспекторы Чэнь Вэнь (陳溫) Цао Хунмен достық қарым-қатынаста болды. Ол кезде Цао Хунның жеке жасағында 1000-ге жуық адам болды. Ол Чэнь Вэньден әскер сұрады, ол оған 2000 ең жақсы сарбазын берді. Содан кейін Цао Хун Даньян округіне (丹楊郡) барып, округ әкімі Чжоу Синьтің көмегімен тағы 1000 шақты адамды жинады. Ол өзімен 4000 сарбазын алып, Цао Цаомен Лоңканде (龍亢; қазіргі Хуайюань округі, Анхуэй) кездесті және содан бері Цао Цаоның ең адал қолдаушыларының бірі болды.

Ян провинциясындағы Лю Буға қарсы шайқастар

194 жылы Цао Цао Сю провинциясында жорықта болғанда, оның қол астындағылары Чжан Миао мен Чэн Гонг оның базасы Ян провинциясында көтеріліс ұйымдастырып, қарсыласы Лю Буға кетті. Сол шақта Ян провинциясында ашаршылық басталды. Цао Хунг алдыңғы қатардағы күштермен Лю Будан Донпин (東平) және Фан (范) округтерін қайтарып алып, әскерді азықтандыру үшін астық жинады. Содан кейін Цао Цао Пуян округінде (濮陽縣; қазіргі Хэнань провинциясының Пуян округінің батысында) Лю Буға шабуыл жасап, оны жеңді. Кейін Цао Цао Дунь-Э (東阿), Цзийин (濟陰), Шанян (山陽), Чжунму (中牟), Янгу (陽武), Цзинь (京), Ми (密) және басқа округтерді де Лю Будан қайтарып алды. Лю Буға қарсы Ян провинциясы шайқасындағы еңбегі үшін Цао Хунға алғашқыда Көтерілген бүркіт полковнигі (鷹揚校尉) лауазымы берілді, ал кейін Әскери күш таратушы үй шаруашылығы генералы (揚武中郎將) қызметіне көтерілді.

Цзянь императорын қарсы алуда Цзао Цзаомен бірге

196 жылы ақпанда Сун Ю мен Чен Ю-дың кеңесімен Цао Цао Цзянь императорын әкелу үшін Цао Хонды батысқа жіберді, бірақ Донг Ченг және Юань Шудың бағыныштысы Чан Ну (奴) оның жолын кесті. 196 жылдың тамызында Цао Цао әскерін Луоянға кіргізіп, император Сяньды қабылдады. Екі айдан кейін ол императорды өзінің базасы – Сюй (許; қазіргі Сючан, Хэнань) қаласына көшірді, онда жаңа императорлық астана құрылды. Император Сянь Цао Хонды Кеңесші-насихатшы (諫議大夫) қызметіне тағайындады.

Ман Чонг оқиғасы

Ман Чонг Сюу округінің префекті (令) болған кезде (許縣; қазіргі Сючан, Хэнань), ол заң бұзған Цао Хунның бірнеше адамдарын қамауға алды. Цао Хун бұл жайлы естіген соң, Ман Чонгқа хат жолдап, оларды босатуды өтінді, бірақ Ман Чонг бас тартты. Сосын Цао Хун бұл мәселені Цао Цаоға жеткізді, ол бұл іспен айналысатын басшыны өзіне шақырды. Ман Чонг Цао Цао Цао Хунның адамдарын кешіруді қалап отыр деп ойлап, дереу оларды өлім жазасына кесуге бұйрық берді. Цао Цао риза болды және: "Міне, шенеунік осылай қызмет етуі керек қой!" деді.

Чжан Сяумен шайқастар

197 жылы Цао Цао Ванченг шайқасында қарсыласы Чжан Сюдан жеңіліп, Вуйин округіне (舞陰縣; қазіргі Хэнань провинциясының Шеки округінің оңтүстік-шығысына) шегінді. Цао Цао Вуйин округінен шығып, Сюйға (許; қазіргі Сючан, Хэнань) оралған соң, бұрын оған бағынған Наньян (南陽), Чжанлинг (章陵) және басқа да округтердегі әкімшілік қызметкерлер көтеріліс шығарып, Чжан Сюдің жағына кетті. Цао Цао осы округтерді қайта басып алу үшін Цао Хунды әскермен жіберді, бірақ Цао Хун сәтсіздікке ұшырап, Йе округінде (葉縣; қазіргі Йе округінің оңтүстік-батысына) орналасқан гарнизонға қайта шегінуге мәжбүр болды. Гарнизонға Чжан Сю және оның одақтасы Лю Бяо бірнеше рет шабуыл жасады.

Гуанду шайқасы

200 жылы Цао Хун Цао Цао мен солтүстік соғыс әміршісі Юань Шао арасындағы Гуанду шайқасына қатысты. Қысқы уақытта екі жақ та тоқталған кезде, Цао Цао Юань Шаоның жағынан өткен Сю Юдың кеңесін тыңдап, өзі 5000 атты әскермен Юаньнің Учаодағы (烏巢; қазіргі Янжин округі, Хэнань) жабдықтау қоймасына шабуыл жасады, оны Чуню Цыонг күзетіп тұрған. Цао Хунға шабуыл кезінде Цао Цаоның негізгі лагерін күзету тапсырылды. Цао Цао Юань Шаоның жабдықтауын жойып, Чуню Цыонгты шайқаста өлтірді. Юань Шао Вучаоға шабуыл жасалғанын естігенде, Цао Цаоның назарын Вучаодан аудару үшін генералдары Чжан Хэ мен Гао Ланды Цао Цаоның негізгі лагеріне шабуыл жасауға жіберді. Бірақ, Юань Шаоға наразы болған Чжан Хэ мен Гао Лан Цао Цаоның жағына көшті. Олар өздерінің лагерьлерін қиратты және әскерлерін Цао Цаоның бас лагеріне алып барып, бағынды. Цао Хун бастапқыда Чжан Хэ мен Гао Ланға күдікпен қарады, бірақ Сун Ю оларды қабылдауға инадырды.

Лю Бяомен шайқастар және жоғарылау

Цао Хун Цзинь провинциясындағы Лю Бяоға қарсы жорыққа қатысып, Людің қол астындағыларын Вюян (舞陽), Йинье (陰葉), Дуян (堵陽) және Бован (博望) шайқастарында жеңді. Осы жетістіктері үшін ол «Найзалы генерал» (厲鋒將軍) атағына ие болды және Гуомин ауылының маркизі (國明亭侯) болып тағайындалды. Кейіннен, шайқастардағы үлесі артып, «Генерал-қорғаушы» (都護將軍) дәрежесіне көтерілді.

Ханчжун жорығы

217 жылы қыста Лю Бей Цзян Фэй, Ма Чао, Ву Лан (蘭) және басқаларын Сябиан округінің (下辯縣; қазіргі Чэнь округінің солтүстік-батысы, Гансу) гарнизонына жіберді. Бұл, 215 жылы болған Янпин шайқасынан кейін Сао Саоның Ву Ланнан тартып алған Ханчжун округіне шабуыл жасауға дайындық болды. Сао Сао Сао Хонға қарсылық көрсету үшін күш-жігерді басқаруды бұйырды, ал Сао Сюь Сао Хонның кеңесшісі болды. Сао Сао Сао Сюге: «Сен кеңесші болғаныңмен, іс жүзінде сен қолбасшысың» деді. Сао Хонг бұйрықты алған соң, қолбасшылықты Сао Сюге тапсырды. Сао Хун Сао Сюдің кеңесіне құлақ асып, 218 жылы көктемде У Ланды жеңіп, оның орынбасары Рен Куйді (任夔) өлтірді. У Ланды Инпин (陰平) аймағының ди әміршісі Цяндуан (強端) өлтірді. Чжан Фэй кері шегінуге мәжбүр болды. Содан кейін Сао Хонг жеңісін тойлау үшін той ұйымдастырды. Ол бірнеше әйелдерге шағын киім киіп, барабанмен билеуді бұйырды, осылайша қонақтарды көңіл көтеруді көздеді. Сао Саоның кеңесшісі Ян Фу Сао Хонгты осы әдепсіздік үшін ашық сөккен соң, наразылық білдіріп кетіп қалды. Сао Хонг дереу билеуді тоқтатып, Ян Фуды қайтадан орындыққа шақырды.

Сао Вэй мемлекетіндегі қызмет

220 жылы наурыз айында Цао Цао қайтыс болды. Сол жылы оның ұлы және мұрагері Цао Пи Шығыс Хан әулетін жойып, өзі император болып Цао Вэй мемлекетін құрды. Цао Пи Цао Хонгты гвардия генералы (衞將軍) етіп тағайындады және оны жылдам атты әскер генералы (驃騎將軍) етіп көтерді. Сондай-ақ, ол Цао Хонгты Еван маркизі (野王侯) етіп тағайындады және оған маркиздікке қосымша 1000 салық төлейтін үй шаруашылығын берді, осылайша жалпы саны 2100 үй шаруашылығына жетті. Кейіннен Цао Хунның маркиздік атағы "Дуян маркизі" (都陽侯) болып өзгертілді. Цао Хун бай болғанмен, байлығын ысырапқа жұмсамайтынымен де белгілі болды. Цао Цао әлі құрылыс министрі болып қызмет еткен кезде, округтік кеңселерге шенеуніктердің, тіпті өзінің де есептерін жүргізуді міндеттеді, соның арқасында үлгі көрсетті. Өзінің жеке байлығы Цао Хунға тең екенін естігенде: "Менің жеке байлығым қалайша Зилианға тең болуы мүмкін?" - деді.

Қасиеттен айыру

Бұрын, Қао Пи әлі жас кезінде Қао Хоннан қарыз сұраған еді, бірақ ақшалы Қао Хон одан бас тартты. Кейіннен, Қао Пи Қао Цаоның тақ мұрагері болғанда, ол Қао Хонға 100 рулон жібек сыйлауын өтінді, бірақ Қао Хон қайтадан бас тартты. Осыдан кейін Қао Пи Қао Хонға ашуланып, реніш сақтады. Қао Пи император болған соң, Қао Хоннан кек алуға мүмкіндік тапты. Бірде Қао Хонның қызметкерлері қылмыс жасағанда, Қао Пи осы оқиғаны сылтау етіп, Қао Хонды немқұрайлылыққа айыптап, жаза тартуын күту үшін түрмеге қамады. Оның министрлері Қао Хонды босатуға көндіруге тырысқанда, Қао Пи тыңдамады. Кейіннен Қао Хонның тағы бір туысы, Вэйдің генералы Қао Чжэньге қарсы әрекет жасағаны белгілі болды. 224 жылы Қао Чжэнь жорықтан оралғанда, Қао Пи У Чжиге өз резиденциясында Қао Чжэньнің құрметіне той ұйымдастыруды бұйырды. Той кезінде У Чжи актерлерге Қао Чжэнь мен Чжу Шуоның (朱) дене бітімін (бірінің жуан, екіншісінің жіңішке) паш етіп, әжуа жасауды тапсырды. Қао Чжэнь ашуланып, У Чжиге: «Сен менің және менің әскерімнің қарсы тұруын іздейсің бе?» – деп айқайлады. Қао Хон мен Ван Чжун У Чжиге: «Егер генералдың (Қао Чжэньнің) семіз екенін мойындатқың келсе, өзің жіңішке екеніңді көрсетуің керек» – деп оны ынталандырды. Қао Чжэнь қылышын суырып алып, оларға қарап: «Кімде-кім мені мазақ етсе, өлтіремін!» – деді. Кейін Қао Хон қиын жағдайға түскенде, Қао Чжэнь Қао Пиге: «Егер Қао Хонг өлтірілсе, ол мен туралы жаман сөздер айтады» – деді. Қао Пи: «Мен өзім оны жазалаймын. Сен неге уайымдайсың?» – деп сұрады. Қао Пидің анасы, император жесір Биан, араласып, ұлын: «Егер Зилиан Лян (梁) және Пэй (沛) қалаларында жасаған жақсылықтары болмағанда, сен бүгін осы деңгейге жетпес едің» – деп сөгіс жасады. Сондай-ақ, ол Қао Пидің император қызы Гуо Нюванға: «Егер Қао Хонг бүгін өлсе, ертең император сені императорлық лауазымыңнан алады» – деді. Императорша кейін Қао Пиден Қао Хонгты кешіруге бірнеше рет өтінді. Соңында Қао Пи Қао Хонгты кешіруге келісті, бірақ оны лауазымдарынан айырды, мүлкін тәркіледі. Император жесір Биан тағы араласқаннан кейін, Қао Пи Қао Хонға мүлкін қайтарып берді, бірақ бұрынғы лауазымына қайта қоймады. Қао Пи оны кешіргенін естіген Қао Хонг қатты қуанды. Ол өзінің өкінішін білдіру үшін императорға ескерткіш жазып, қалған өмірін үйінің ішінде өткізетінін айтты.

Оңалту және өлім

Сао Хонгтың бұрынғы еңбектері жоғары бағаланғандықтан, оның төмендетілуіне және ықпалынан кетуіне көптеген адамдар ренжіді. 226 жылы Цао Пи қайтыс болды, оның орнын ұлы Цао Руэй басты. Цао Руэй Сао Хонгты артқы генерал (後將軍) қылып тағайындап, оны 1000 салық төлейтін үй шаруашылығымен Лэчэн маркизі (樂城侯) дәрежесіне көтерді. Кейін ол Сао Хонгты жеңіл атқыштар генералы (驃騎將軍) етіп жаңартты. Сао Хонг 232 жылы қайтыс болды және оған «Гун маркизі» (恭侯) деген арнайы лақап берілді, ол «икемді маркиз» дегенді білдіреді. Оның Лэчэн маркизі (樂城侯) атағы ұлы Цао Фуға (曹馥) берілді. Сао Хонгтың тағы бір ұлы Цао Чжэнь (曹震) бұрыннан-ақ маркиздік дәреже алған еді. Сао Хонгтың аға туысы Сао Юй (曹瑜) адалдығымен және құрметтілігімен белгілі болды, ол гвардия генералы (衞將軍) қызметін атқарды және маркиз дәрежесіне де ие болды. Сао Хонгтың сұлулығымен әйгілі қызы Сун Юдің ұлы Сун Канға үйленді. Ол үйленгеннен кейін бірнеше жыл өткен соң қайтыс болды, ал Сун Кан оның өліміне қатты қайғырып, ол да бірнеше жылдан кейін дүние салды.

Үш патшалықтың романсында

Сао Хун "Үш патшалықтың романсы" тарихи романында маловаты кейіпкер ретінде бейнеленеді, ол Үш патшалық кезеңіне дейінгі және осы кезеңде болған оқиғаларды көркемдеп суреттейді. 58-тарауда Сао Хун, Ма Чао мен Хан Суй бастаған солтүстік-батыс әскерлерінің коалициясы мен Цао Цао арасындағы Тоң асуы шайқасында маңызды рөл атқарды. Цао Цао Сао Хунға Тоң асуын он күн бойы қорғауға, қандай да бір бағамен орнын тастамауға бұйрық берді. Бірақ тоғыз күн бойы жаудың қорлауын естіген Сао Хун ақыры ашуға еріп, әскерін жорыққа алып, жаумен шайқасқа түсті. Ол шайқасты ғана емес, сонымен қатар асуды да жоғалтты. Цао Цао Сао Хунға қатты ашуланып, бұйрыққа бағынбағаны үшін оны жазалауды ойлады, бірақ оның қол астындағылары оны тоқтатты. Кейін Сао Хун, Ма Чаодан жеңілген соң шайқас алаңынан қашып бара жатқан Цао Цаоны құтқару үшін өмірін қауға келді. Сао Хун Ма Чаоның Цао Цаоны қуып жетуіне кедергі келтірді және Ма Чао бас тартып, шегінгенше онымен шамамен 100 раунд дуэль жасады. Цао Цао Сао Хунның өмірін қалай сақтап қалғанын ескеріп, оның бұрынғы қатесін кешірді. Бұл оқиғалар туралы тарихи жазбаларда ешқандай мәлімет жоқ.