Кіріспе

13 ғасырдың мыңжылдықтар тобы

Жоахимиттер, сондай-ақ Жоахиттер деп те аталатын, мыңжылдықтар тобы, 13 ғасырда францискан қатарынан туындады. Олар өз ойларын Иоахим Фиоренің (шамамен 1135 – 1202) бұрынғы еңбектеріне негіздеді, бірақ одан да күштірек, замандас шіркеуін мойынбады. Жоахимиттердің сенімдері Латеран соборының төртінші жиналысында айыпталып, тіпті кейбір протестанттық түсіндірулерге де әсер етті. Ол сондай-ақ тарихты Әке, Ұл және Киелі Рух дәуірлері деп үш кезеңге бөлді.

Жоахимнің нанымдары

Иоахим Фиоре эсхатологияның тарихи тұжырымына және мистицизмге сенген. Иоахимнің еңбектері тарихты үш дәуірге бөледі. Бірінші дәуір – Әкеге тән. Әкенің дәуірі Ескі Келісім дәуірі болды. Екінші дәуір – Ұл дәуірі, демек, христиан әлемінің дәуірі. Үшінші және соңғы дәуір – Киелі Рух дәуірі. Осы жаңа дәуірде «Мәңгілік Ізгі хабар» ашылып, «орындалып», ұйымдасқан шіркеудің орнын басатын болады. Осыдан кейін қоғам теңдік пен утопиялық монастырлық негізде қайта құрылады. Бірінші дәуірдің 42 ұрпаққа созылғандығы айтылады. Екінші дәуір де 42 ұрпақтан тұрады. Иоахим христиан дәуірінің 1260 жылы Антихристтің келуімен аяқталады деп есептеген сияқты. Содан кейін утопиялық дәуір басталады. Иоахим соңғы уақыт кез келген сәтте тууы мүмкін деп сенді, Иоахим Жаңа Келісімнің соңғы уақыттың жақындап келе жатқанын баса көрсеткеніне сенді. Иоахимнің басты себебі – тарих өзінің жаратушысының бейнесін қалыптастырады, ал жаратушы үш тұлғаға ие болғандықтан, тарихты үш дәуірде қарастыру керек. Оның ізбасарлары осы Жаңа дәуірдің басталуы францискандықтар орденінен шыққан ізгі Папаның келуімен басталады деп сенді. Олар Селестин V-ті (1294 жылы сайланған) осы Папа деп санады. Оның отставкаға кетуі және 1296 жылы келесі Папаның түрмесінде қайтыс болуы Антихристтің келуінің белгісі деп есептелді. Осы шамада немесе одан бұрын Иоахимнің жазбалары Мәңгілік Ізгі хабар немесе оған жол ашатын нәрсе деп шешті. Бұл қозғалыстың практикалыққа бет бұруы да әсер етті. Бұл болашаққа бағытталған алғашқы қозғалыстардың бірі болды, ол адамның әрекеттері арқылы жетілуге бейім. Бұл әрекеттер көбінесе үлкен табиғаттан тыс оқиғаға алып келуі керек еді, бірақ прогресс туралы нақты дүниелік түсініктер де көп болды. Бірақ, ақырында, бұл көбінесе қарсылыққа ұшырады, себебі утопиялық аяндар ақымақтық немесе тіпті ересь деп есептелді.

Орта ғасырлар

Фратичеллилер Иоахимнің үйретілімдерімен әсерленді. Иоахимнің ойлары Дантеге де әсер еткен болуы мүмкін.

Қазіргі заман

Иоахимнің түсіндірмелері 17 және 18 ғасырлардағы кейбір пуритандарға әсер еткен, ал қазіргі заманда Юрген Мольтман сияқты кейбір протестанттар Иоахимнің дінтануымен ықпалдасты, бірақ католиктер оны көбінесе жағымсыз бағалайды.