Гуннар Гуннарссон: Исландиялық жазушының өмірі мен шығармалары
Gunnar Gunnarsson
Гуннар Гуннарссон – исланд жазушысы, негізінен дания тілінде жазған. Германияда Гитлермен кездескен жалғыз исландиялық, «Қонақ бір көзді» романымен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гуннар Гуннарссон (18 мамыр 1889 – 21 қараша 1975) – негізінен дания тілінде жазған исланд авторi. Ол Флёцдалур аңғарындағы Вальшёфстадурда және Вопнафьёрдурдағы Льёцстадирде шамалы жағдайда өсті. 20 ғасырдың бірінші жартысында Дания мен Германиядағы ең танымал романда жазушылардың біріне айналды. Бір жолы ол Германияға барып, Гитлермен кездесті және онымен кездескен жалғыз исландиялық болып саналады. Көптеген адамдар оны ең маңызды исланд жазушыларының бірі деп санайды, ол «Af Borgslægtens Historie» (ағылшын тіліне «Бір көзді қонақ» деп аударылған) романын жазды, бұл исланд әдебиетінің алғаш рет фильмге түсірілген туындысы болды. Сондай-ақ, ол «Таудағы шіркеу» (1923–1928) атты автобиографиялық романын жазды.
Icelandic author
Gunnar Gunnarsson (18 May 1889 – 21 November 1975) was an Icelandic author who wrote mainly in Danish. He grew up, in considerable poverty, on Valþjófsstaður in Fljótsdalur valley and on Ljótsstaðir in Vopnafjörður. During the first half of 20th century he became one of the most popular novelists in Denmark and Germany. One time he went to Germany and had a meeting with Hitler and is considered to be the only Icelander to have met him. Often considered one of the most important Icelandic writers, he wrote the novel Af Borgslægtens Historie (translated into English as Guest the One Eyed), the first Icelandic writing ever made into a movie. He also wrote the autobiographical novel The Church on the Mountain (1923–28).
Өмірбаян
Гуннар ерте жасында анасын жоғалтты. 18 жасқа дейін ол отбасылық шаруа қожалығында жұмыс істеп, ауылдық шағын мектептерде білім алды. Ол өлеңдер мен әңгімелер жазуды ерте бастады және 17 жасында алғашқы өлеңдер жинағын жариялады. Оның отбасы өте кедей болғандықтан, оған дәстүрлі мектеп білімі беруге шамасы келмеді, бірақ 1907 жылы ол Даниядағы халық жоғары мектебі Асков Хёйсколеге оқуға түсті. Сол жерде екі жыл бойы жазушы болып жұмыс істеуге бекінді. Ол сондай-ақ кең аудиторияға жету үшін дания тілінде жазуды шешті. Бірнеше қиын жылдардан кейін Гуннар 1912 жылы өзінің алғашқы романын – «Af Borgslægtens Historie» (ағылшын тіліне «Бір көзді қонақ» деп аударылған) атты алғашқы томды жариялады. Екінші және үшінші томдары келесі жылы жарық көрді, үшіншісі Данияда үлкен жетістікке ие болып, оны жазушы ретінде таныстырды. Бұл мелодрамалық эпоста үш буын исланд шаруаларының тарихы баяндалған төрт томдық шығарма жарық көрді. Қабыл мен Әбіл тақырыбын пайдалана отырып, бұл екі бауырдың оқиғасы, олардың бірі арманшыл, шығармашылық құштарлығы мен міндеттері арасында таңдау жасауға мәжбүр, ал екіншісі – алғашқы екі томда зұлымдықтың өзі, бірақ үшінші томда Қонақ сияқты қасиетті болып қайта оралады, өзгеге қызмет ету арқылы күнәсін өтегеннен кейін. Бірінші дүниежүзілік соғыс Гуннардың шығармаларына пессимизм сезімін әкелді. 1920-1940 жылдары ол саяси және әлеуметтік мәселелер, сондай-ақ скандинавиялық ынтымақтастық туралы бірқатар мақалалар жариялады. Ол сонымен қатар скандинавия елдерінде және Германияда көптеген лекциялар оқыды. 1939 жылы Гуннар Исландияға оралып, алдымен Шығыс Исландиядағы Скридукластур шаруа қожалығына қоныстанды, онда ол неміс сәулетшісі Фриц Хёгер жобалаған үй салды. Кейіннен үй Исландия мемлекетіне сыйға беріліп, жазушының есімін сақтайтын мұражайға айналдырылды. 1940 жылы Гуннар соғыс уақытындағы Германияда кең ауқымды лекциялық тур жасады және Адольф Гитлермен кездесті. 1948 жылы Гуннар Рейкьявикке көшіп, өзінің шығармаларын исланд тіліне аударуды бастады. Бұл жұмыс 1975 жылы қайтыс болғанға дейін аяқталды. Гуннардың кітаптары көптеген тілдерге аударылған. Оның ең танымал шығармалары, «Бір көзді қонақтан» кейін, «Жақсы бақташы» және «Қара шатқалдар» кіреді. Ол исланд сагаларын қадір тұтқан және Гретти сагасын дания тіліне аударған. 1911 жылы Гуннар өзінің өмірлік махаббаты және серігі Франзиска Антония Жозефина Йоргенсенге арналған «Digte» атты өлеңдер жинағын жариялады. Олар 1912 жылы үйленді. Франсиска Гуннарсон күйеуінен бір жыл өткен соң қайтыс болды, екеуі де бұрын католик шіркеуіне тиесілі болған Рейкьявикке жақын Видей аралында жерленді. Гуннар лютерандық протестант болып туып өскен, бірақ оның әйелі католик болған.
Gunnar lost his mother at an early age. Until the age of 18, he worked at the family farm and received his education attending small rural schools. He started early writing poetry and short stories, and published his first books of poems at the age of 17. His family was too poor to provide him with traditional school education, but in 1907 he was finally able to enroll in the Askov Højskole, a Folk High School in Denmark. During the two years he spent there, he became determined to work as a writer. He also decided to write in Danish in order to reach a wider audience. After several difficult years, Gunnar published his first novel in 1912, the first volume of Af Borgslægtens Historie (translated into English as Guest the One Eyed). The second and third volumes were published the following year, the third one becoming a huge success in Denmark, and making his name as a writer. Four volumes appeared in this melodramatic epic relating the story of three generations of Icelandic farmers. Using the Cain and Abel theme, this is the story of two brothers, one of whom is a dreamer forced to choose between his creative longings and duty, while the other is evil incarnated in the first two volumes, but returns as the saint like Guest the One Eyed in the third, having atoned for his sins through service to others. World War I brought a streak of pessimism into Gunnar's writings. Between 1920 and 1940 he published a number of essays on political and social issues, as well as on Nordic co operation. He also gave numerous lectures in the Nordic countries and in Germany. In 1939, Gunnar moved back to Iceland and first settled on Skriðuklaustur, a farm in East Iceland, where he built a house designed by German architect Fritz Höger. The house was later donated to the Icelandic state and turned into a museum in the memory of the writer. In 1940 Gunnar travelled war time Germany in an extensive lecture tour, also meeting with Adolf Hitler. In 1948 Gunnar moved to Reykjavík, where he started translating his own works into Icelandic. This task was almost completed before his death in 1975. Gunnar's books have been translated into many languages. His best known works, after Guest the One Eyed, include The Good Shepherd, and The Black Cliffs. He was an admirer of the Icelandic sagas and translated Grettis saga into Danish. In 1911 Gunnar published Digte, a collection of poetry dedicated to his lifelong love and companion, Franzisca Antonia Josephine Jørgensen. They were married in 1912. Franzisca Gunnarsson died a year after her husband, and they were both buried in the island of Viðey near Reykjavík, which used to belong to a Catholic church. Gunnar was born and raised a Lutheran Protestant, but his wife was a Catholic.
Гуннар Гуннарссон институты
Скридукластурдағы ферма мен үйлерді Гуннарсондар 1948 жылы исландия мемлекетіне сыйға берді. Мұқият жөндеуден кейін 1997 жылы Скридукластурдағы ғимараттарда жаңадан құрылған Гуннарссон институты орналастырылды. Оның міндеті – әдеби еңбектерді қолдау, әсіресе Гуннар Гуннарссонның туындыларына баса назар аудару, сондай-ақ суретшілер, жазушылар және ғалымдар үшін резиденция ұйымдастыру. Институт сонымен қатар Шығыс Исландия экономикасының жалпы дамуына да үлес қосады. Кейінгі орта ғасырларда Скридукластур монастырь орны болған. Қазір бұл жерде 2002 жылы басталған және 2007 жылы аяқталуы жоспарланған археологиялық қазба жұмыстары жүргізілуде.
The farm and houses at Skriðuklaustur were donated by the Gunnarssons to the Icelandic state in 1948. After a thorough renovation, the newly founded Gunnarsson Institute was installed in the buildings at Skriðuklaustur in 1997. Its role is to support literary endeavours, with an emphasis on the work of Gunnar Gunnarsson, and to run a residence for artists, writers and scholars. The institute also contributes more generally to the development of the economy in East Iceland. During the late Middle Ages, Skriðuklaustur was the site of a monastery. This is now the subject of an archaeological excavation that started in 2002 and was scheduled to be completed in 2007.
Нобель сыйлығына ұсынылуы
Гуннар Гуннарссон 1918, 1921, 1922, 1955, 1960 және 1961 жылдары әдебиет бойынша Нобель сыйлығына үміткер ретінде қарастырылды. 1955 жылы ол ең көп ұсынылған жыл болды. 1955 жылы Швеция академиясының Нобель комитеті Гуннарссон мен таңдалған жеңімпаз Хальдор Лакснесстің арасында әдебиет бойынша Нобель сыйлығын бөлісу мүмкіндігін қарастырды.
Gunnar Gunnarsson was considered for the Nobel Prize in Literature in 1918, 1921, 1922, 1955, 1960, and 1961 with 1955 the year he had the most nominations. In 1955, a shared Nobel Prize in Literature between Gunnarsson and the chosen winner Halldor Laxness was considered by the Swedish Academy's Nobel committee.