Қоғамдық бақшалар: тарихы, түрлері және маңызы

Кіріспе

Бау-бақша және азық-түлік өндірісінің түрі

Қоғамдық бақ – адамдар тобының жеке немесе бірлесіп бақша өсіретін жердің бір бөлігі. Әдетте, қоғамдық бақтарда жер жеке учаскелерге бөлінеді. Әр бау-бақшашы өз учаскесіне жауапты болады, ал алынған өнім оған тиесілі. Бірлескен бақшада жер бөлінбейді, бір топ адам оны бірге өңдейді және түсім барлық қатысушыларға бөліседі. Әлем бойынша қоғамдық бақтар түрлі формада кездеседі, олар елді мекендерге жақын жерде, тіпті балкондар мен шатырларда да орналасуы мүмкін. Олардың мөлшері де әртүрлі болуы мүмкін. Солтүстік Америкада қоғамдық бақтар үш рет ірі даму кезеңін бастан өткерді. Қоғамдық бақтардың дамуының алғашқы толқыны Еуропа мен Солтүстік Америкадағы өнеркәсіптік революция мен қарқынды қалалану процесімен бірге жүрді, сол кезде оларды «Jardin d'ouvrier» (немесе жұмысшылар бақшасы) деп атаған. Қоғамдық бақтарды дамытудың екінші толқыны Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде болды, олар тиісінше «Еркіндік бақтары» мен «Жеңіс бақтары» аталды. Қоғамдық бақтардың ең соңғы даму толқыны 1970 жылдары ОПЕК дағдарысы кезінде болды, бұл азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қолжетімді жерді іздеген халықтық қозғалыстың нәтижесі болды. Соңғы жылдары қоғамдық бақтар әлемде қайта жандануда. Бұл 21-ғасырдағы экологиялық дағдарыс, климаттың өзгеруі және жаңа санитарлық дағдарыс сияқты әлем халқының кездесетін бірнеше мәселелермен байланысты болуы мүмкін. Қоғамдық бақтар қалалық ауыл шаруашылығы қозғалысына үлес қосады және соңғы жылдары азаматтардың қоғамдық бақтар құру туралы талаптары артып келеді.

Өмірбаян

Marin Master Gardeners басылымының айтуынша, "қоғамдық бақ – адамдар тобының жеке немесе ортақ жер учаскелерін пайдалана отырып, жеке немесе қоғамдық жерде бақ шаруашылығымен айналысатын кез келген жер". Қоғамдық бақтар жаңа өнімдер мен өсімдіктерді ұсынады, сондай-ақ қоғамдық сезімді күшейтеді, қоршаған ортамен байланыстырады, еңбек етуге және ауданды жақсартуға мүмкіндік береді. Олар меншік, қолжетімділік және басқару тұрғысынан қоғамдық мүдделерге қызмет етеді және әдетте жергілікті билік органдарына немесе коммерциялық емес ұйымдарға сенімді түрде тиесілі болады. Әлем бойынша қоғамдық бақтардың түрлері әртүрлі. Солтүстік Америкада қоғамдық бақтар адамдардың көкөністердің шағын учаскелерін өсіретін "жеңіс бақтарынан" бастап, табиғи аумақтарды сақтауға бағытталған "жасылдандыру" жобаларына дейін, тіпті бағбандар өздеріне жеткіліктінен артық өнім өндіретін үлкен учаскелерге дейін жетеді. Көптеген ірі қалалардағы коммерциялық емес ұйымдар аз қамтылған отбасыларға, балалар үйірмелеріне және қоғамдық ұйымдарға өз бақтарын дамытуға және өсіруге көмектеседі. Ұлыбританияда және Еуропаның басқа елдеріндегі ұқсас "жеке бақшалар" ондаған жер учаскелерін қамтиды, олардың әрқайсысы жүздеген шаршы метрді құрайды және бір отбасы тарапынан ұрпақтан ұрпаққа жалға алынады. Дамушы елдерде шағын бақтарға арналған ортақ жерлер тіпті қалалық аймақтарда да кең таралған, онда олар базарлық бақша ретінде жұмыс істей алады. Қоғамдық бақтар көбінесе қалаларда "азық-түлік шөлдерінде" жаңа көкөністер мен жемістерді қамтамасыз ету үшін пайдаланылады, яғни азық-түлік дүкендері аз, ал тұрғындар ыңғайлы дүкендерден, жанармай станцияларынан және жылдам тамақ мекемелерінен өңделген тағамдарға тәуелді болатын қалалық аудандарда. Кейбір авторлар "азық-түлік шөлдері" тұжырымын "азық-түлік апартеиді" деп қайта қарастыруды ұсынады, себебі салауатты тамаққа қол жеткізе алмайтын аудандар нәсілдік сегрегация, "қызыл сызықтар" және жерге қол жеткізбеу арқылы ұшыраған. Кейбір афроамерикалықтар, үнді миссиясынан келгендер және басқа да түрлі-түсті адамдар өздерін-өздері қамтамасыз ететін қоғамдық бақтарды қолдайды, олардың азаттығына жетуі үшін жерге және салауатты тамаққа қол жеткізу қажеттігін түсінеді. Қоғамдық бақтар климаттың өзгеруінің салдарының бірін – ауыл шаруашылығы өнімдерінің күрт төмендеуін азайтуға көмектеседі, бұл жаңа өнімдерді қымбаттатуы мүмкін. Қоғамдық бақтар қалалық ортаны өзгертудің денсаулықты және әл-ауқатты жақсартуға бағытталған, кең таралған тәсілі болып табылады. Салынған ортада жұмыс істейтін, тұратын және демалатын адамдарға, соның ішінде семіздікке шалдығу қаупіне де әсер ететін көптеген оң және теріс факторлар бар. Қоғамдық бақтар қалалық қоғамның азық-түлік қауіпсіздігін арттырады, азаматтарға өздерінің тағамын өсіруге немесе басқаларға өсіргендерін бөлісуге мүмкіндік береді. Жалға алушылар жергілікті өндірілген азық-түліктердің ірі ауыл шаруашылығы аймақтарынан тасымалдану үшін табиғи отынға тәуелділікті азайтатынын және қоғамның ауыл шаруашылығы машиналарын пайдалану арқылы табиғи отынды тұтынуын азайтатынын айтады. Қоғамдық бақтар пайдаланушылардың денсаулығын жақсартады, көкөністерді тұтынуды арттырады және дене шынықтыруға мүмкіндік береді. Бұл бақтар қазіргі қалалық өмірге тән екі түрлі бөлінуге қарсы күреседі: олар қалалық бағбандарды тамақ көзімен жақындастырады және әлеуметтік байланыс құру арқылы оқшаулануды жояды. Қоғамдық бақтар басқа да әлеуметтік пайдалар береді, мысалы, азық-түлік өндірісі туралы білімді кеңінен тарату және қауіпсіз тұру ортасын қамтамасыз ету.

According to Marin Master Gardeners, "a community garden is any piece of land gardened by a group of people, utilizing either individual or shared plots on private or public land". Community gardens provide fresh products and plants as well as contribute to a sense of community and connection to the environment and an opportunity for satisfying labor and neighborhood improvement. They are publicly functioning in terms of ownership, access, and management, as well as typically owned in trust by local governments or not for profit associations. Community gardens vary widely throughout the world. In North America, community gardens range from "victory garden" areas where people grow small plots of vegetables, to large "greening" projects to preserve natural areas, to large parcels where the gardeners produce much more than they can use themselves. Non profits in many major cities offer assistance to low income families, children's groups, and community organizations by helping them develop and grow their own gardens. In the UK and the rest of Europe, the similar "allotment gardens" can have dozens of plots, each measuring hundreds of square meters and rented by the same family for generations. In the developing world, commonly held land for small gardens is a familiar part of the landscape, even in urban areas, where they may function as market gardens. Community gardens are often used in cities to provide fresh vegetables and fruits in "food deserts", which are urban neighborhoods where grocery stores are rare and residents may rely on processed food from convenience stores, gas stations, and fast food restaurants. Some writers have considered re framing the concept of “food deserts” as “food apartheid,” as the neighborhoods which do not have access to healthy food have been racially oppressed by segregation, redlining, and a lack of access to land. Some Black, Indigenous, and people of color have supported self sustaining community gardens, with the understanding that their liberation requires access to land and to healthy food. Community gardens may help alleviate one effect of climate change, which is expected to cause a global decline in agricultural output, making fresh produce increasingly unaffordable. Community gardens are also an increasingly popular method of changing the built environment in order to promote health and wellness in the face of urbanization. The built environment has a wide range of positive and negative effects on the people who work, live, and play in a given area, including a person's chance of developing obesity. Community gardens encourage an urban community's food security, allowing citizens to grow their own food or for others to donate what they have grown. Advocates say locally grown food decreases a community's reliance on fossil fuels for transport of food from large agricultural areas and reduces a society's overall use of fossil fuels to drive in agricultural machinery. Community gardens improve users’ health through increased fresh vegetable consumption and providing a venue for exercise. The gardens also combat two forms of alienation that plague modern urban life by bringing urban gardeners closer in touch with the source of their food, and by breaking down isolation by creating a social community. Community gardens provide other social benefits, such as the sharing of food production knowledge with the wider community and safer living spaces.

Меншік

Қоғамдық бақтар үшін жер мемлекеттік немесе жеке меншікте болуы мүмкін. Солтүстік Америкада көбінесе тастап кетілген бос жатқан жерлер тазаланып, бақша ретінде пайдаланылады. Денсаулыққа және демалысқа пайдалы болғандықтан, қоғамдық бақтар футбол алаңдарына немесе ойын алаңдарына ұқсас, қоғамдық саябақтардың құрамына енгізілуі мүмкін. Тарихи тұрғыдан алғанда, қоғамдық бақтар соғыс немесе экономикалық төмендеу кезеңдерінде азық-түлікпен қамтамасыз етуге де қызмет еткен. Жерге қол жеткізу және жерді ұзақ мерзімге пайдалану құқығының қамтамасыз етілуі бүкіл әлемдегі қоғамдық бағбандар үшін маңызды мәселе болып табылады, себебі көп жағдайда бағбандардың өзі жердің иесі немесе оны тікелей басқарушы емес. Кейбір бақшалар ұжымдық түрде өсіріледі, барлығы бірлесіп жұмыс істейді, ал басқалары әрқайсысы бір бағбанға (немесе топқа немесе отбасыға) тиесілі, анық бөлінген учаскелерге бөлінеді. Көптеген қоғамдық бақшаларда ортақ күтімді қажет ететін "ортақ аумақтар", сондай-ақ жеке және отбасылық учаскелер болады. Ортақ аумақтар кейбір жағдайларда сәтті болғанымен, басқаларында ортақ мүліктің трагедиясы орын алып, қатысушылардың арасында жұмыс жүктемесі теңсіздігіне, кейде көңіл күйдің төмендеуіне, еңсерілмейтін жағдайға және ұжымдық үлгіден бас тартуға әкеледі. Кейбіреулер мұны ұжымдық шаруашылықтың көбінесе сәтсіз тарихымен байланыстырады. Қоғамдық саябақтардан айырмашылығы, қоғамдық бақшаның жалпы жұртшылыққа ашық болуы паркті басқарушы органмен және қоғамдық бақша мүшелерімен жасалған жалға алу шартына байланысты. Ашық немесе жабық қақпа саясаты бақшадан бақшаға өзгереді. Қоғамдық бақшаларды бағбандар өздері басқарады және күтіп ұстайды, оларға тек кәсіби қызметкерлер ғана емес, бағбандардың өзі де жауапты. Екінші айырмашылық – азық-түлік өндірісі: саябақтардан айырмашылығы, онда өсімдіктер әдемілік үшін (немесе соңғы кезде экологиялық мақсатта) отырғызылса, қоғамдық бақшалар көбінесе азық-түлік өндірісіне бағытталған.

Бақтардың түрлері

Қоғамдық бақтардың түрлері көп. Ең көп таралғаны – көршілес бақтар, онда адамдар жеміс-жидек, көкөніс және сәндік өсімдіктер өсіру үшін бірігеді. Олар жеке немесе мемлекеттік жер учаскесі ретінде танылады, онда бағбандар айлық немесе жылдық төлем жасап жеке учаскелерді жалға алады. Тұрғын үй бақшалары көбінесе пәтерлердегі, көмекші және қолжетімді тұрғын үйлердегі тұрғындар арасында орналасқан. Мұндай бақшаларды үйдің ішінде тұратын адамдар ұйымдастырып, күтіп ұстайды. Институционалдық бақтар мемлекеттік немесе жеке ұйымдарға қарасты және тұрғындарға көптеген пайдалы қызметтер көрсетеді. Оларға психикалық немесе физикалық оңалту, терапия, сондай-ақ жұмысқа орналасуға қажетті біліктерді үйрету кіреді. Үлгі бақшалар білім беру және демалыс мақсатында қолданылады. Олар көбінесе бау-бақша шаруашылығы туралы қысқа семинарлар немесе презентациялар ұйымдастырып, қоғамдық бақшаны басқару үшін қажетті құралдармен қамтамасыз етеді.

Жер учаскесінің көлемі

Ұлыбританияда 1922 жылғы бақша учаскелері туралы заңда "40 [шаршы] рудтан аспайтын бақша учаскесі" деп көрсетілген; бір рудтың, бағананың немесе перштің ұзындығы 5,5 ярд болғандықтан, 40 шаршы руд – 1210 шаршы ярд немесе 10890 шаршы фут (шамамен 90 фут x 121 фут көлемдегі үлкен учаскеге тең). Іс жүзінде учаскелердің көлемі әртүрлі болады; Lewisham "орташа өлшемі" "125 шаршы метр" болатын учаскелерді ұсынады. Америкада учаскелердің стандартталған көлемі жоқ. Мысалы, Аляскада 3 м × 6 м (10 фут × 20 фут = 200 шаршы фут) және 3 м x 4,5 м (10 фут x 15 фут) учаскелер тізімделген. Мэриленд штатындағы Монтгомери паркі 200, 300, 400 және 625 шаршы фут көлемдегі учаскелерді тізімдейді. Канадада Ванкуверде 20 фут x 20 фут және 10 фут x 10 фут учаскелері, сондай-ақ кішкентай "көтерілген грядкалар" тізімделген.

Орналасқан жері

Қоғамдық бақтар аудандарда, мектептердің, ауруханалардың және тұрғын үйлердің жерлерінде кездесуі мүмкін. Қоғамдық бақтың орналасқан жері, оның қаншалықты жиі пайдаланылатыны және кімдер барып тұратыны үшін өте маңызды фактор. Адамның қоғамдық баққа жол тауып, бару ықтималдығы, егер ол сол жерге жаяу немесе көлікпен бара алса, қоғамдық көлікпен баруға қарағанда әлдеқайда жоғары. Сапар уақытының ұзақтығы да маңызды. 15 минут немесе одан аз уақытта жете алатын адамдар, ұзақ сапар жолы барларға қарағанда қоғамдық баққа жиірек барады. Орналасқан жерін таңдағанда, өнеркәсіптік аймақтарға жақын жерлерде топырақтың құрамында зиянды заттар бар-жоғын тексеру қажет болуы мүмкін. Топырақ қауіпсіз болса, оның құрамы құнарлы және су өткізгіш болуы керек. Егер жердің топырағын пайдалануға болмаса, синтетикалық топырақ көтеріңкі егістіктерде немесе контейнерлерде қолданылуы мүмкін. Жергілікті коммерциялық емес ұйымдар көркейту және қоғамдық бірлестік құруға да көмектесе алады. Қоғамдық бақтарды ұйымдастырудың әртүрлі үлгілері бар. Көбінесе олар өз мүшелерінен басшыларын сайлайды. Ал кейбіреулерін басшылық немесе демеуші тағайындайтын адамдар басқарады. Басқаларын коммерциялық емес ұйымдар басқарады, мысалы, қоғамдық бау-бақша қауымдастығы, қоғамдық бірлестік, шіркеу немесе басқа жер иесі, ал кейбіреулерін қалалық демалыс және саябақтар бөлімі, мектеп немесе университет басқарады. Бақтар көбінесе көршілердің бақты ұйымдастыруға, салуға және басқаруға бірлесіп кіріскен кезде басталады, сондай-ақ Нью-Йорк қаласының «Жасыл партизандары» сияқты тәжірибелі ұйымдастырушылардың көмегімен құрылады. Басқа жағдайда, бақты қалалық мекеме «жоғарыдан төменге» қарай ұйымдастырады. Калифорния штатының Санта-Клара қаласындағы Appleseeds атты коммерциялық емес ұйым әлемдегі жаңа қоғамдық бақтарды ашуға тегін көмек көрсетеді. Ережелер мен «жұмыс нұсқаулығы» аса құнды құралдар; оларға қатысты идеяларды Американың қоғамдық бау-бақша қауымдастығынан және АҚШ-тағы жергілікті бау-бақша шеберлері мен кооперативтік кеңейту орталықтарынан алуға болады.

Community gardens may be found in neighborhoods and on the grounds of schools, hospitals, and residential housing. The location of a community garden is a critical factor in how often the community garden is used and who visits it. Exposure to a community garden is much more likely for an individual if they are able to walk or drive to the location, as opposed to public transportation. The length of travel time is also a factor. Those who live within a 15 minute or less travel distance is more likely to visit a community garden as compared to those with a longer travel time. When considering a location, areas near industrial zones may require soil testing for contaminants. If soil is safe, the composition should be loose and well draining. However, if the soil at the location cannot be used, synthetic soil may also be used in raised gardens beds or containers. Local nonprofit beautification and community building organizations may contribute as well. There are many different organizational models in use for community gardens. Most elect their leaders from within their membership. Others are run by individuals appointed by their management or sponsor. Some are managed by non profit organizations, such as a community gardening association, a community association, a church, or other land owner, others by a city's recreation or parks department, a school or a university. Gardens are often started when neighbors come together to commit to the organization, construction and management of a garden, and are assisted by experienced organizers such as the Green Guerillas of New York City. Alternatively, a garden may be organized "top down" by a municipal agency. In Santa Clara, California a non profit by the name of Appleseeds offers free assistance in starting up new community gardens around the world. Rules and an 'operations manual' are invaluable tools; ideas for both are available at the American Community Gardening Association and in the United States, from local master gardeners and cooperative extensions.

Мүшелік жарналары

Көп жағдайларда бау-бақшашылар суға, инфрақұрылымға, бақшада берілетін құралдарға, су шлангілеріне, қарапайым күтімге және басқа да шығындарға айлық немесе жылдық жарна төлейді.

Қоғамдық бақтардың денсаулыққа әсері

Қоғамдық бақтарға қатысушылардың денсаулығына оң әсер ететіні дәлелденген, әсіресе дене массасы индексін төмендету және семіздіктің азаюы салаларында. Зерттеулер көрсеткендей, мектептердегі қоғамдық бақтар балалардың дене салмағының орташа индексін жақсартады. 2013 жылғы зерттеуде семіз немесе артық салмақты балалардың 17%-ы жеті апта ішінде дене массасы индексін жақсартқаны анықталды. Нақтырақ айтқанда, семіз балалардың 13%-ы артық салмақ диапазонында дене массасы индексін төмендетсе, артық салмақты балалардың 23%-ы қалыпты дене массасы индексіне қол жеткізді. Бұл бағдарламаларда бау-бақша сабақтарымен бірге тамақтану және тамақ дайындау сабақтары, сондай-ақ ата-аналардың қатысуы ұйымдастырылды. Сәтті бағдарламалар мәдени ерекшеліктерге бейімделген бағдарламалаудың қажеттілігін көрсетті. Ересектерде де қоғамдық бақтардың ұқсас әсер ететініне қатысты бірнеше дәлелдер бар. Бір зерттеуде Юта штатындағы қоғамдық бақтардағы бағбандардың дене массасы индексі бау-бақшамен айналыспайтын туындарына және жақын көршілеріне қарағанда төмен екені анықталды. Әкімшілік деректерді пайдалану арқылы қоғамдық бағбандардың дене массасы индексін туыс еместердің, бауырларының және жұбайларының дене массасы индексімен салыстыру мүмкін болды. Бағбандар көршілеріне қарағанда салмағы артық немесе семіз болу ықтималдығы аз болды, ал бағбандардың дене массасы индексі бауырларына қарағанда төмен болды. Дегенмен, бағбандар мен олардың жұбайларының дене массасы индексінде ешқандай айырмашылық болған жоқ, бұл қоғамдық бақша шаруашылығы бүкіл отбасы үшін салауатты әдеттерді қалыптастыруға көмектеседі дегенді білдіреді. Қоғамдық бақтарға қатысу үй шаруашылығындағы жеміс-жидектер мен көкөністердің қолжетімділігі мен тұтынуын арттырады. Бір зерттеуде қоғамдық бақтарға қатысу кезінде орташа есеппен 2,55 жеміс-жидек және 4,3 көкөніс өнімдерінің артуы анықталды. Сондай-ақ, қатысушы отбасылардағы балалар аптасына орташа есеппен екі қосымша жеміс-жидек және 4,9 қосымша көкөніс порциясын жегені анықталды.

Саясаттық әсері

Америкалық ересектердің арасында жергілікті және штаттық саясатты, сондай-ақ қоғамдық бақтарды қолдауға бағытталған саясат өзгерістерін қолдау күшті. Бір зерттеу көрсеткендей, американдық ересектердің 47,2%-ы мұндай саясатты қолдайды. Дегенмен, қоғамдық бақтар жерді дамытушылардың мүдделерімен қатар жүреді. Қоғамдық бақтарға қалалық деңгейдегі саясат күшті әсер етеді және олармен басқарылады. Атап айтқанда, жерді дамытуға ынталандыратын немесе керісінше, ынталандырмайтын аймақтарға бөлу заңдары қоғамдық бақтардың құрылу мүмкіндігіне зор ықпал етеді. Көптеген қалаларда жер учаскесін қоғамдық бақ деп белгілеу үшін аймақты қайта бөлу қажет, бірақ аймақты қайта бөлу болашақта бақ дамытылмайтынының кепілі емес. Қоғамдық бақтарды болашақ дамудан қорғау үшін саясат қабылдануы мүмкін. Мысалы, 2002 жылы Нью-Йорк штаты Парктер және Демалыс департаментінің GreenThumb бағдарламасы арқылы құрылған жүздеген қоғамдық бақтарды болашақ дамудан қорғауға келісім жасады. Кейде аймақтарға бөлу саясаты қоғамдық бақтардың дамуынан қалып қояды. Мұндай жағдайларда қоғамдық бақтар заңсыз болуы мүмкін. Детройт қаласында да осыған ұқсас жағдай болды, онда қала маңындағы тастамал жерлерде жүздеген қоғамдық бақтар құрылды. 2013 жылы Детройт қаласы 355-тен астам «заңсыз» қоғамдық бақты заңдастыру үшін қалалық аймақтардың ортасында ауыл шаруашылығы аймақтарын құрды.

Австралия

Австралиядағы алғашқы қоғамдық бақша 1977 жылы Виктория штатының Нунавадинг қаласында құрылды, ал одан кейін 1980 жылдың наурыз айында Рингвуд қоғамдық бақшасы ашылды.

Чехия

Чехияда қоғамдық бау-бақшаларға қызығушылық артып келеді. Алғашқы қоғамдық бақша 2002 жылы құрылды, ал 2020 жылы mapko.cz сайтындағы қоғамдық бақшалар картасынан 116-дан астам бақшаны табуға болады. Егер сіз толықрақ білуге ниеттенсеңіз, Kokoza.cz ұйымына көз жүгіртіңіз, ол Чехияда қоғамдық бау-бақшаны дамытатын әлеуметтік кәсіпорын.

Жапония

Жапонияда кейбір теміржол станцияларының шатырлары қоғамдық бақшаларға айналдырылды. Жер телімдері жергілікті тұрғындарға жылына 980 долларға жалға беріледі. Бұл қоғамдық бақшалар енді белсенді ашық кеңістіктерге айналды.

Мали

Көбінесе сыртқы көмекпен құрылатын қоғамдық бақтар, Батыс Африка (Мали) сияқты дамушы елдерде микроэлементтерге қажеттілік пен қолжетімділік арасындағы айырмашылықты қысқартуға, сонымен қатар, барынша қатысушы дамуды нығайтуға үлкен маңызға ие болып келеді.

Испания

Жасы үлкен испандардың көпшілігі ауылда өскен және жұмыс табу үшін қалаға көшіп келген. Мықты отбасылық байланыстар оларды зейнетке шығып ауылға қайтудан жиі алға тартады, сондықтан қалалық қоғамдық бақтарға үлкен сұраныс бар. Ас әкеліп жеу және паэлья жасау жиі кездеседі, сондай-ақ бақша ісін басқару үшін үнемі жиналыстар өткізіледі.

Тайвань

Тайбэй қаласында кең таралған қоғамдық бақтар мен ұжымдық қалалық шаруашылықтар желісі бар, олар көбінесе қаланың дамуды күтіп тұрған жерлерін пайдаланады. Су тасқынына ұшырайтын өзен жағалаулары және қалалық құрылысқа жарамсыз басқа да аумақтар заңды немесе заңсыз қоғамдық бақтарға айналуы мүмкін. Тайбэй қаласының қоғамдық бақтар желісі – индустриалды қаланың Тайбэй органикалық акупунктурасы деп аталады.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда қоғамдық бау-бақшалау, әдетте, жеке бау-бақша учаскелерінен ерекшеленеді, бірақ бұл айырмашылық кейде нашар көрінеді. Жеке бау-бақша учаскелері – жергілікті билік органдары немесе басқа мемлекеттік органдар жеке тұлғаларға өсіру үшін жалға берген жерлер. Мұндай учаскелер көбінесе (бірақ әрдайым емес) елді мекендердің шетінде орналасқан. Бау-бақша учаскелерін ашық алаң немесе ойын алаңы ретінде пайдалану көбінесе ұсынылмайды. Дегенмен, жергілікті қоғамдық басқарудағы бау-бақша учаскелерінің саны артып келеді, оларға жеке учаскелер де, қоғамдық бақша да кіруі мүмкін. Көптеген қоғамдық бақшалар Social Farms & Gardens (тіркелген қайырымдылық ұйымы) мүшелері болып табылады. Қоғамдық бақша қозғалысы жеке бау-бақша учаскелерін бағудан гөрі жақында пайда болды, мұндай бақшалардың көпшілігі қаңыраған жерлерде, бос жатқан жерлерде немесе жергілікті билікке немесе жеке меншік иесіне тиесілі, пайдаланылмаған жерлерде орналасқан. Олар сондай-ақ, көбінесе фермермен немесе иесімен серіктестік құрып, ауылдық жерлерде де кездеседі. Ұлыбританиядағы қоғамдық бақшаны жергілікті қоғамның адамдары тәуелсіз, коммерциялық емес бірлестік немесе ұйым ретінде басқарады (бұл толық немесе ішінара мемлекеттік қаражат есебінен қаржыландырылуы мүмкін). Мысалы, Норвичтің Бесінші тоқсандық қоғамдық бақшасы. Бұл бақшалар ашық кеңістік немесе ойын алаңы ретінде де қызмет етеді (мұндай жағдайда оны "қалалық саябақ" деп те атайды) және жеке өсірушілерге учаскелер ұсынса да, бақшаны басқаратын ұйым оның отырғызуына, ландшафты жасауына және күтіміне жауапкершілікті көбінесе өз мойнына алады. Мұндай бақшалардың қала ішіндегі мысалы – Ислингтонның Culpeper қоғамдық бақшасы (тіркелген қайырымдылық ұйымы) немесе Кэмденнің Phoenix бақшасы.