Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Myroxylon – Латын Америкасына ендемік Fabaceae тұқымдасына жататын бұршақ гүлінің туысы.
Genus of legumes
Myroxylon is a genus of Fabaceae native to Latin America.
Тарих
Бұл туыстағы алғашқы сипатталған түр – M. balsamum. Ол 1753 жылы Линней Картахена провинциясында (сол кезде Толу Картахена провинциясының құрамында болған) жиналған үлгіге негізделген Toluifera balsamum деп сипатталған. Myroxylon туысын алғаш рет 1781 жылы Linnaeus filius анықтаған, ол M. peruiferum-ды Оңтүстік Америкада Мутис жинаған үлгіге сүйене отырып сипаттаған. Toluifera жариялану уақыты бойынша басым болғанымен, Myroxylon сақталған атау ретінде таңдалады және Toluifera қабылданбайды. Атау грек тіліндегі μύρρα (myrrha, "миырра") және ξύλον (xylon, "ағаш") сөздерінен шыққан.
The first described species in this genus was M. balsamum. It was originally described in 1753 by Linnaeus as Toluifera balsamum, based on a specimen collected in the province of Cartagena (at the time Tolú was located in the province of Cartagena). The genus Myroxylon was first established by Linnaeus filius in 1781, when he described M. peruiferum based on a specimen collected by Mutis in South America. Although Toluifera is prior in term of publication time, Myroxylon is chosen as the conserved name and Toluifera is rejected. The name derives from Greek μύρρα (myrrha, "myrrh") and ξύλον (xylon, "wood").
Түрлер
Кейбір авторлар негізінен бальзам фитохимиясына негізделген инфра-спецификалық таксондарды мойындайды, ал басқа авторлар мұндай санаттарды мойындамайды. M. balsamum var. balsamum (толу бальзамы ағашы), M. balsamum var. pereirae (Перу бальзамы) және M. peruiferum (quina) түрлерінен алынған бальзамдардың құрамындағы айырмашылықтар туралы хабарламалар бар. Myroxylon balsamum Орталық Америкада, Солтүстік және Батыс Оңтүстік Америкада кездеседі, 200–690 м биіктіктегі тропикалық ормандарда кең таралған. Перу мен Бразилияда бұл түр көбінесе өзендермен байланысты, кейде латериттік топырақта өседі. Ол мезофильді орманның қалдықтарында табылған. Қазіргі уақытта CITES жіктелімі бойынша ең аз қызығушылық тудыратын (LC) түр ретінде қарастырылады. Ағаш көбінесе Квина немесе Бальзамо, Колумбияда Толу, Аргентинада Квина Квина, ал кейде ағаш өңдеу саудасында Сантос Махагони немесе Кабреува деп аталады. Бұл туысқа жататын өсімдіктердің жапырақтарында гидроксипипеколь қышқылы түзіледі. Ағашы қою қоңыр түсті, қызыл түстес қабығы бар. Табиғи майлар оған жоғары шіруға төзімділік қасиетін береді. Шындығында, ол консервантпен өңдеуге де төзімді. Оның тығыздығы 0.74–0.81 аралығында. Ағаш өңдеуге келгенде, ағашпен жұмыс істеу орташа қиындық тудырады, бірақ оны жоғары сапалы табиғи жылтырмен аяқтауға болады; ол құралдарды сәл тоқыратады.
Some authors recognize infra specific taxa based, mainly, in their balsam phytochemistry; while other authors do not recognize such categories. There are reports of differences in composition of balsams obtained from M. balsamum var. balsamum (Tolu balsam tree), M. balsamum var. pereirae (Peru balsam tree), and M. peruiferum (quina). Myroxylon balsamum occurs in Central America, and northern and western South America, it is fairly common in tropical forest at 200–690 m elevation. In Peru and Brazil this species is mostly associated with rivers, and sometimes grows on lateritic soil. It is found in remnants of mesophillous forest. At present it is considered as being of least concern (LC) according to CITES classification. The tree is often called Quina or Balsamo, Tolu in Colombia, Quina quina in Argentina, and sometimes Santos Mahogany or Cabreuva in the lumber trade. Members of this genus produce hydroxypipecolic acids in their leaves. The wood is dark brown, with a deep red heartwood. Natural oils grant it excellent decay resistance. In fact, it is also resistant to preservative treatment. Its specific gravity is 0.74–0.81. With regard to woodworking, the tree is moderately difficult to work but can be finished with a high natural polish; it tends to cause some tool dulling.
Инвазивті түрлер
Бальзам ағашы туған жері емес, тропикалық елдерге әкелінгенде, өте жаулап алуға бейім түрге айналуы мүмкін. Шри-Ланкада ол Удавата Келе қорығының бірнеше гектарын жауып алып, жылдам таралуда. Шри-Ланканың жаңбырлы ормандарында Myroxylon тұқымдары жергілікті түрлерге қарағанда жарық жағдайларына төзімдірек болғандықтан және аурулар мен жәндіктер сияқты табиғи жауларының болмауынан өте көп мөлшерде өнеді. Бұл басқа өсімдіктер өсе алмайтын тығыз жас ағаштар тобына әкеліп соқты, нәтижесінде ауыр экологиялық бұзылыстар туды, яғни жергілікті өсімдік түрлерінің жоғалуына және олармен қоректенетін жануарлар мен жәндіктердің де жоғалуына себеп болды. Бұл ағаш сондай-ақ Фиджи және Индонезия сияқты Тынық мұхитының бірнеше аралдарына әкелінген, және ол ондағы экологиялық қауіптің ықтималдығын ұсынады.
The balsam tree can become a highly invasive species when introduced into tropical countries where it is not native. In Sri Lanka, it has overgrown several hectares of the Udawatta Kele Sanctuary and is rapidly spreading there. In this Sri Lankan rain forest, Myroxylon seeds sprout in very high numbers due to tolerating more diverse light conditions than native species and due to the absence of natural enemies such as diseases and insects. This has given rise to dense stands of young trees where no other vegetation can grow, causing severe ecological disruption, i. e., the disappearance of local, native plant species and consequently of the animals and insects that feed on these. The tree has also been introduced to several Pacific islands such as Fiji and to Indonesia, and is a potential ecological threat there.