Кіріспе

Британдық "Кюстарт жігіттері" фильмінің нұсқасы – "Даңққа ұмтылыс"

"Даңққа ұмтылыс" – 1962 жылы Филип Лиакк режиссерлік еткен, Гарри Эндрюс, Кей Уолш және Майкл Андерсон қатысқан британдық фильм. Сценарийі Джон Рейдің 1961 жылы жазған "Кюстарт жігіттері" романы бойынша жасалған.

Сюжет

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лондоннан теңіз жағасындағы қалаға эвакуацияланған бір топ балалар банда құрып, соғыс ойындары ойнайды. Соғысқа қатысуға тым жас болғандықтан және ересек болған кезде соғыс аяқталып қалуынан қорқып, мектептің әскери дайындық жасақ құрамындағы осы топ мүшелері жергілікті жастармен шайқас бастайды. Керлев атты жергілікті жігіт, өзімен жақын достық қарым-қатынаста болған австриялық еврей босқынды осы әрекетке қатысуға шақырады. Бастапқыда еврей бала Штейн "неміс" тегіне байланысты келемеждеуге ұшырайды, бірақ кейін оған қосылуға рұқсат беріледі. Штейн төбелес кезінде қашып кеткен соң, жастар оған жалған әскери сот отырып, өлім жазасын кесуге шешім қабылдайды, бірақ бір қателік салдарынан нағыз оқтар атқыланып, Штейн қаза табады.

Сыни қабылдау

"Ай сайынғы кино бюллетені" мынадай пікір білдірді: "Тіпті ең дұрыс мақсатты қолдау үшін қажетті шовинистік әскери пропаганданың қарапайым санаға тигізетін зияны Джон Рейдің жоғары бағаланған романының осы бейімделуінде керемет айқындылықпен көрсетілген. Автордың дін мен патриотизмге қатысты көптеген сырлы ескертпелерін, сондай-ақ әлеуметтік тұрғыдан алғандағы пікірлерін, тіпті артық ирониялық эпилогты алып тастау арқасында фильм осы бір тақырыпқа назар аударады, одан өлім-жұлым идеологиясына қатысты көптеген сын туындайды. Дегенмен, кейбір сөздерді жұмсартуға дейін де фильмнің өндірушілері британдық дистрибьютор табуда қиындыққа тап болды, себебі фильмде балалар мен олардың соғыс ойындары туралы ешқандай жалған немесе әдемілеу нәрсе жоқ, юмор аз және көбінесе қабақты немесе ащы, ал секс жайлы тізімдеме жоқ, тек бір ғана адалдық бар. Ұлдардың ойнауының табиғилығы Филип Ликоктің жас актерлермен жұмыс істеудегі шыдамдылығы мен сезімталдығының тағы бір дәлелі. Алайда, екі басты ересек кейіпкер – Керлв ата-аналары, кітаптан экранға көшкенде, көлденең кейіпкерлерге айналады, ал ар-ожданмен келіспейтін ұлының болуы тым оңай шешім сияқты көрінеді. Сондай-ақ, повестьде ата-аналардың арасындағы жанжалдың кіші ұлға тигізетін әсері, оқушылардың Марк әкесі – ұстазға деген көзқарасы және Крейгтің тобының бастапқыда жек көріп, кейін қабылдаған Маркқа деген қатынасы сияқты бірнеше маңызды мәселелерге тоқталмайды. Сценарийді жақсырақ өңдеу фильмді одан да ықшамдап, өткірлікпен жеткізе алатын еді."

Марапаттар

Фильм Біріккен Ұлттар Ұйымының наградасын алды.