Кіріспе
Centaurea benedicta өсімдік түрі, әдеттегі атаулары Сент-Бенедикттің қызыл гүлі, нұрлы қызыл гүл, қасиетті қызыл гүл және дақты қызыл гүл деп белгілі, Астра тұқымдасына жататын қызыл гүлге ұқсас өсімдік. Ол Жерорта теңізі аймағында, Португалиядан солтүстікке қарай Оңтүстік Францияға және шығысқа қарай Иранға дейін таралған. Бұл түр әлемнің басқа аймақтарында, Солтүстік Американың кейбір бөліктерінде енгізілген түр ретінде және көбінесе зиянды арамшөп ретінде танымал.
Centaurea benedicta, known by the common names St. Benedict's thistle, blessed thistle, holy thistle and spotted thistle, is a thistle like plant in the family Asteraceae, native to the Mediterranean region, from Portugal north to southern France and east to Iran. It is known in other parts of the world, including parts of North America, as an introduced species and often a noxious weed.
Өсу
Centaurea benedicta – биіктігі 60 см-ге дейін өсетін бір жылдық өсімдік, жапырақтары 30 см-ге дейін ұзын және 8 см-ге дейін ені бар, шеттерінде кішкентай тікендері болады. Гүлдері сары түсті, диаметрі 3–4 см болатын тығыз гүлшоғырында (капитул) гүлдейді, олар көптеген тікенекті төменгі жапырақшалармен қоршалған. Көктемнің ортасынан күздің басына дейін гүлдейді. Өсімдіктің барлық бөліктері жұмсақ түкпен жабылады. Бұл өсімдік тік тұрмай, жайылып өседі. Оның өсуі үшін толық күн сәулесі және жақсы топырақ дренажы қажет, себебі су толып жатқан топырақта өледі. Жапырақтарын жасыл, пышқын болсын десеңіз, күн сайын суғарып тұрыңыз. Тұқымдары көптеген тұқым салдақтарында өсіруге тым ірі, сондықтан аяз өткеннен кейін тікелей топыраққа себу ұсынылады. Тұқымды топыраққа 1/4 дюйм тереңдікке көміп, өскіні күтіңіз, ол екі-үш аптаға созылады. Өсімдіктер арасында кем дегенде 12-15 дюйм (30-38 см) қашықтық қалдырыңыз.
Әдебиетте
Шекспирдің "Еш нәрсе туралы көп шу" комедиясында Carduus Benedictus, тегіш түрінде, суық тиюге қолданылады. Маргареттың нақты айтуы Беатристің мазасын алатын сүйіктісі, Бендиктің өзіне қатысты.
Тамақ ішуге жарамдылығы және дәрілік қолданылуы
Бұл қызылгүлдер Cirsium, Arctium және Onopordum түрлерінен айырмашылығы, жеуге жарамды деп есептелмейді; жапырақтары ащы болмаса, дәмсіз немесе ащы болып саналады. Баталы қызылгүл көбінесе емдік мақсаттарда қолданылады. Бұл шөптің негізгі құрамы - кницин, бактерияға қарсы, сондай-ақ, қатерлі ісікке қарсы және қабынуға қарсы қасиеттері бар деп есептеледі. Бұл өсімдік орта ғасырларда қара өлімге (қара обаға) ем жасау үшін қолданылған. Қазір оны ана сүтінің өндірісін арттыру үшін басқа шөптермен бірге галактоген ретінде қолданады. Сондай-ақ, сүт қызылгүл сияқты ас қорыту жүйесіне көмектеседі және бауырды детоксикациялайды. Баталы қызылгүл E. coli, Staphylococcus aureus және Bacillus subtilis сияқты бактерияларды бейсіздендіруге көмектеседі. Кницин бактериялардың көбеюіне қажетті ферменттерді тоқтатады, осылайша олардың көбеюіне және өлуіне себеп болады.