Мүлік құқығы: Propertarianism – мүліктің иелену құқығын негізгі заң ретінде қарастыратын саяси философия. Капитализм, еркін нарық, мемлекеттік монополия жою туралы көзқарас.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Меншік құқықтарының құқықтық теориясы
Legal theory of property rights
Пропертариандық, немесе меншікшілдік – барлық құқық мәселелерін меншік құқығына дейін тоғыстыратын саяси философия. Меншік құқықтары тұрғысынан, ол Локктың берік меншік нормаларына негізделген жеке меншікті жақтайды, онда меншік иесі оны сыйға беруге немесе сатуға келісім бергенше сақтайды, Локктың талабын қабылдамайды. Пропертариандық көбінесе оның жақтастары тарапынан капитализммен теңдес немесе оның логикалық нәтижесі ретінде сипатталады. Оң либертариандықпен тығыз байланысты және онымен қатар жүретін бұл философия, мемлекеттік монополиялық заңды келісім-шарттық қатынастарға негізделген, нарық құратын заңмен алмастыру қажеттігі туралы идеямен бірге келеді. Меншікшілдік идеалдары көбінесе анархо-капиталистік немесе минимархистік қоғамды қолдау үшін пайдаланылады, басқару жүйелері келісімшарттар мен жеке меншікті қамтамасыз етумен шектеледі немесе оның негізгі функцияларын толық жекешелендіру арқылы жойылады.
Propertarianism, or proprietarianism, is a political philosophy that reduces all questions of law to the right to own property. On property rights, it advocates private property based on Lockean sticky property norms, where an owner keeps their property more or less until they consent to gift or sell it, rejecting the Lockean proviso. Propertarianism is often described by its advocates as either synonymous with capitalism or its logical conclusion. Closely related to and overlapping with right libertarianism, it is also often accompanied with the idea that state monopoly law should be replaced by market generated law centered on contractual relationships. Propertarian ideals are most commonly cited to advocate for an anarcho capitalist or minarchist society, with governance systems either limited to enforcing contracts and private property or abolished through total privatization of its basic functions.
Тарих
Бұл терминді 1963 жылы Эдвард Кейн ойлап тапқан сияқты: олардың "бостандық" сөзін қолдануы негізінен мүлікке қатысты болғандықтан, оларды сипаттау үшін "мүліктік идеологияны ұстанатын" сияқты басқа сөзді пайдаланғанымыз жөн болар еді. [ ] Романшы Айн Рэнд консерватор емес, бірақ өте маңызды деп мәлімдейді. Ол радикалды капиталист және менің мүліктік идеологияны ұстанатын деп есептейтініммен ең жақын. Маркус Кунлифф 1973 жылғы лекцияларында мүліктік идеологияны "американ тарихының ерекше құндылықтары" ретінде түсіндірді. Философ Роберт Нозик Локк көзқарасын "Анархия, мемлекет және утопия" атты кітабында әділеттілік теориясы арқылы ресмиледірді, әділ бастапқы иелену, әділ беру және түзету критерийларын белгіледі. Дэвид Боаз "жеке өмірге қатысты мүліктік көзқарас" моральдық және заңдық тұрғыдан американдықтардың жеке өмірге құқығын қамтамасыз еткенін жазады. Маркус Верхейк Ротбардтық анархо-капитализмнің неолокк идеясын қолдайтынын айтады, яғни мүлік еңбек арқылы ғана заңды түрде пайда болады және содан кейін тек сауда немесе сыйлық арқылы заңды түрде иесін ауыстыра алады. Брайан Доэрти Мюррей Ротбардтың либертариандық формасын мүліктік идеологияны ұстанатын деп сипаттайды, өйткені ол "барлық адам құқықтарын меншік құқығына дейін кемітті, өзін-өзі иеленудің табиғи құқығынан бастап". Л. Нил Смит пропертариандықты өзінің "Иәліктілiк брошасы" (1980) және "Америкалық аймақ" (2002) атты альтернативті тарих романдарынан оң либертариандық философия ретінде сипаттайды.
The term appears to have been coined by Edward Cain in 1963: Since their use of the word "liberty" refers almost exclusively to property, it would be helpful if we had some other word, such as "propertarian," to describe them. [ ] Novelist Ayn Rand is not a conservative at all but claims to be very relevant. She is a radical capitalist, and is the closest to what I mean by a propertarian. Marcus Cunliffe defined propertarianism in his 1973 lectures as "characteristic values of American history" in regard to property. Philosopher Robert Nozick formalized Locke's approach in his book "Anarchy, State, and Utopia" with the Entitlement Theory of Justice, specifying criteria for just original acquisition, just transfer, and rectification. David Boaz writes that the "propertarian approach to privacy", both morally and legally, has ensured Americans' privacy rights. Markus Verhaegh states that Rothbardian anarcho capitalism advocates the neo Lockean idea that property only legitimately originates from labor and may then only legitimately change hands by trade or gift. Brian Doherty describes Murray Rothbard's form of libertarianism as propertarian because he "reduced all human rights to rights of property, beginning with the natural right of self ownership". L. Neil Smith describes propertarianism as a positive libertarian philosophy in his alternate history novels The Probability Broach (1980) and The American Zone (2002).
Басқа мағыналары
Ханс Моргентау мүліктік құқық пен сайлау құқығы арасындағы байланысты сипаттау үшін пропертариандық тұжырымын пайдаланды.
Hans Morgenthau used propertarianism to characterize the connection between property and suffrage.
Сын
Ғылыми фантастикалық "Жұрттан безгендер" романында (1974) Урсула К. Ле Гуин меншікке негіделген мемлекеттік қоғамды меншікке қарсы анархистік қоғаммен салыстырып көрсетті, меншік пен мемлекет адамды нысанаға айналдырады деген ойды жеткізуге тырысты. Мюррей Букчин өзін либертариан деп атаған меншік иелеріне қарсы шығып, былай деді: Біз циникалық саяси реакционерлер мен ірі корпорациялардың өкілдеріне осы негізгі либертариандық американдық идеалдарды өздеріне қабылдауға мүмкіндік бердік. Біз оларға осы идеалдардың жалған дауысына айналуға ғана емес, сонымен қатар жеке тұлғаны эгоизмді ақтауға, бақытты іздеуді ашкөздікпен байланыстыруға, тіпті жергілікті және аймақтық автономияға баса назар аударуды, шешіксіздікке, оқшаулануға және өзгелерді шеттетуге ақтауға рұқсат бердік, көбінесе этникалық азшылықтар мен «ерекше» саналатын адамдарға қарсы. Біз тіпті осы реакционерлерге либертариан сөзін қолдануға мүмкіндік бердік, бұл сөзді 1890 жылдары Францияда Элизе Реклю анархист сөзінің орнына, үкіметтің өз көзқарасын білдіру үшін заңсыз деп жариялағаннан кейін қолданған. Меншікті қорғаушылар – Айн Рэндтің ізбасарлары, ашкөздік, өзімшілдік және меншік құқығының «анасы» – радикалдар қолдануы керек болған сөздер мен дәстүрлерді өздеріне иеленді, бірақ еуропалық және азиялық социализм дәстүрлерінің құлқынына берілгендіктен олар қасақана назардан тыс қалды, ал қазір бұл социализмдер туған елдерінде құлдырауға бет алып жатыр. Букчин иеленудің үш түрін сипаттады: меншік өзі; иелену; және пайдалану (яғни, қолдану арқылы ресурстарды игеру).
In the science fiction novel The Dispossessed (1974), author Ursula K. Le Guin contrasted a propertarian statist society with an anarchist anti propertarian society in an attempt to show that property and state objectified human beings. Murray Bookchin objected to propertarians calling themselves libertarians, arguing: We have permitted cynical political reactionaries and the spokesmen of large corporations to pre empt these basic libertarian American ideals. We have permitted them not only to become the specious voice of these ideals such that individualism has been used to justify egotism; the pursuit of happiness to justify greed, and even our emphasis on local and regional autonomy has been used to justify parochialism, insularism, and exclusivity – often against ethnic minorities and so called deviant individuals. We have even permitted these reactionaries to stake out a claim to the word libertarian, a word, in fact, that was literally devised in the 1890s in France by Elisée Reclus as a substitute for the word anarchist, which the government had rendered an illegal expression for identifying one's views. The propertarians, in effect – acolytes of Ayn Rand, the earth mother of greed, egotism, and the virtues of property – have appropriated expressions and traditions that should have been expressed by radicals but were willfully neglected because of the lure of European and Asian traditions of socialism, socialisms that are now entering into decline in the very countries in which they originated. Bookchin described three concepts of possession: property itself; possession; and usufruct (i. e. appropriation of resources by virtue of use.)