Сирек кездесетін нейродегенеративті ауру: Кортикальді базальді дегенерация
Corticobasal degeneration
Кортикобазальды дегенерация – сирек кездесетін нейродегенеративті ауру. 50-70 жас аралығында басталады, қозғалыс және ой-қиямет бұзылыстарымен сипатталады. Диагнозы қиын.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сирек кездесетін нейродегенеративті ауру
Rare neurodegenerative disease
Кортикобазалды дегенерация (КБД) – ми қабығы мен базальды ганглияларды зақымдайтын сирек кездесетін нейродегенеративті ауру. КБД симптомдары әдетте 50-ден 70 жасқа дейінгі адамдарда басталады, ал өлімге дейін орташа өмір сүру ұзақтығы сегіз жылды құрайды. Бұл ауру қозғалыс және танымдық қабілеттердің айқын бұзылуларымен сипатталады және Паркинсонмен қатар жүретін синдромдардың бірі саналады. Диагноз қою қиын, себебі симптомдары Паркинсон ауруы, прогрессивті супрануклеарлық парез және Леви денелерімен байланысты деменция сияқты басқа аурулардың белгілеріне ұқсас келеді. КБД-нің нақты диагнозын тек нейропатологиялық зерттеу арқылы қоюға болады.
Corticobasal degeneration (CBD) is a rare neurodegenerative disease involving the cerebral cortex and the basal ganglia. CBD symptoms typically begin in people from 50 to 70 years of age, and typical survival before death is eight years. It is characterized by marked disorders in movement and cognition, and is classified as one of the Parkinson plus syndromes. Diagnosis is difficult, as symptoms are often similar to those of other disorders, such as Parkinson's disease, progressive supranuclear palsy, and dementia with Lewy bodies, and a definitive diagnosis of CBD can only be made upon neuropathologic examination.
Белгілері мен симптомдары
КБР прогрессивті дамитындықтан, стандартты диагностикалық критерийлер жиынтығын қолдануға болады, ол аурудың дамуына негізделген. Осы негізгі белгілерге кортикальді өңдеудегі мәселелер, базальді ганглиялардың дисфункциясы және кенеттен, зиянды басталу жатады. Паркинсонизмді маңызды диагностикалық ерекшелік ретінде қамтитын басқа аурулар – Паркинсон ауруы (ПА) және прогрессивті супрануклеарлық парез (ПСП). КБР-де паркинсонизм көбінесе қол сияқты бір аяқ-қолда кездеседі және әрқашан асимметриялық болады. Көбінесе басым емес қолдың көбірек зардап шегетіні айтылады. Паркинсонизмді құрайтын жиі кездесетін қозғалыс бұзылыстары – бұл қатысу, брадикинезия және жүріс бұзылысы, ал аяқ-қол қатысуы КБР-де паркинсонизмнің ең типикалық көрінісі болып табылады. Бұл қатысу салыстырмалы түрде айқын болмаса да, жүріс-тұрыс және байланысты қозғалыстарда бұзылыстарға алып келуі мүмкін. КБР-де брадикинезия аяқ-қолдың белгілі бір қозғалыстарын аяқтауда айқын баяулау байқалғанда пайда болады. Бір зерттеуде КБР диагнозы қойылғаннан кейін үш жыл өткен соң, КБР-мен ауырған адамдардың 71%-ында брадикинезия анықталды. Бұл бұзылыс адамның қолын бақылауға қабілетсіздігімен байланысты, ол аяқ-қолдың "шетелдік" сезім тудыруынан көрінеді.
Because CBD is progressive, a standard set of diagnostic criteria can be used, which is centered on the disease's evolution. Included in these fundamental features are problems with cortical processing, dysfunction of the basal ganglia, and a sudden and detrimental onset. Other such diseases in which parkinsonism forms an integral diagnostic characteristic are Parkinson's disease (PD) and progressive supranuclear palsy (PSP). Parkinsonism in CBD is largely present in an extremity such as the arm, and is always asymmetric. It has been suggested that non dominant arm is involved more often. Common associated movement dysfunctions that comprise parkinsonism are rigidity, bradykinesia, and gait disorder, with limb rigidity forming the most typical manifestation of parkinsonism in CBD. Despite being relatively indistinct, this rigidity can lead to disturbances in gait and correlated movements. Bradykinesia in CBD occurs when there is notable slowing in the completion of certain movements in the limbs. In an associated study, it was determined that, three years following first diagnosis, 71% of persons with CBD demonstrate the presence of bradykinesia. This disorder involves the failure of an individual to control the movements of their hand, which results from the sensation that the limb is "foreign".
Апраксия
Идеомоторлық апраксия (IMA), КДҚ-да анық байқалатын болса да, бұл аурулары бар адамдардағы брадикинезия және қатаюдың қосымша болуынан жиі атүпілдік түрде көрінеді. КДҚ-дағы IMA белгісі – маңызды немесе кездейсоқ болсын, нақты бір қозғалыстарды заттарды қолдана отырып немесе қолданбай қайталай алмаумен сипатталады. АМА-ның осы түрі қолдар мен қолында кездеседі, ал төменгі аяқтардағы АМА жүруде қиындықтар тудыруы мүмкін. IMA белгілері бар КДҚ-мен ауыратындарда жүруді бастау қиын болуы мүмкін, себебі аяқ еденге жабысқандай көрінеді. Бұл құлауға және дененің тепестігін сақтауда қиындықтарға әкелуі мүмкін.
Ideomotor apraxia (IMA), although clearly present in CBD, often manifests atypically due to the additional presence of bradykinesia and rigidity in those individuals exhibiting the disorders. The IMA symptom in CBD is characterized by the inability to repeat or mimic particular movements (whether significant or random) both with or without the implementation of objects. This form of IMA is present in the hands and arms, while IMA in the lower extremities may cause problems with walking. Those with CBD that exhibit IMA may appear to have trouble initiating walking, as the foot may appear to be fixed to floor. This can cause stumbling and difficulties in maintaining balance.
Молекулалық ерекшеліктері
КБР-мен байланысты нейропатологиялық табыстар мида астроциттердің бұзылыстары мен тау ақуызының қалыпқа келмей жиналуына (таупатия деп аталады) қатысты.
Neuropathological findings associated with CBD include the presence of astrocytic abnormalities within the brain and improper accumulation of the protein tau (referred to as tauopathy).
Астроглиялық инклюзиялар
КБР диагнозы қойылған адамдардың миын постмортомдық гистологиялық зерттеулер жергілікті аймақтардағы астроциттерде ерекше белгілерді анықтайды. Бұл астроглиялық инклюзияларды анықтау үшін қолданылатын стандартты әдіс – Галлиас-Браак бояуы. Бұл процесте ұлпа үлгілері тау ақуызының бұзылыстарын және астроглиялық инклюзияларды көрсететін күміс бояғышпен өңделеді. КБР-дегі астроглиялық инклюзиялар астроциттік плакалар түрінде көрінеді, олар астроциттен шығатын бұлыңғыр өскіндердің сақина тәрізді құрылымы болып табылады. Жақында жасалған зерттеу мидың алдыңғы лоб бөлігінде және моторлық аймаққа жақын ми қабығында астроциттік плакалардың жоғары концентрациясы байқалатынын көрсетті.
Postmortem histological examination of the brains of individuals diagnosed with CBD reveal unique characteristics involving the astrocytes in localized regions. The typical procedure used in the identification of these astroglial inclusions is the Gallyas Braak staining method. This process involves exposing tissue samples to a silver staining material which marks for abnormalities in the tau protein and astroglial inclusions. Astroglial inclusions in CBD are identified as astrocytic plaques, which present as annularly displays of blurry outgrowths from the astrocyte. A recent study indicated that produces a high density of astrocytic plaques in the anterior portion of the frontal lobe and in the premotor area of the cerebral cortex.
Таупатия
Тау ақуызы – маңызды микротубуламен байланысты ақуыз (MAP), және ол әдетте нейрон аксондарының ішінде кездеседі. Дегенмен, ақуыздың дұрыс дамуының бұзылуы астроциттер мен глиальды жасушаларда қалыптан тыс, жоғары деңгейде өршуіне (экспрессияға) алып келуі мүмкін. Соның салдарынан, мұның нәтижесінде гистологиялық CBD зерттеулерінде анық байқалатын астроциттік плактар пайда болады. Олардың CBD сияқты нейродегенеративті ауруларда маңызды рөл атқаратыны белгілі болғанымен, олардың нақты әсері әлі де жұмбақ күйінде қалып отыр. Клиникалық патологиядағы соңғы жаңалықтар CBD-ді Паркинсон ауруынан ажыратуға және МРТ мен ядролық медицинаның жетістіктерін қолдана отырып, диагноздың дәлдігін арттыруға мүмкіндік берді.
The protein tau is an important microtubule associated protein (MAP), and is typically found in neuronal axons. However, malfunctioning of the development of the protein can result in unnatural, high level expression in astrocytes and glial cells. As a consequence, this is often responsible for the astrocytic plaques prominently noted in histological CBD examinations. Although they are understood to play a significant role in neurodegenerative diseases such as CBD, their precise effect remains a mystery. Recent findings in clinicopathology have made it possible to distinguish CBD from Parkinson's and increase the accuracy of diagnosis, using developments in MRI and nuclear medicine.
Емдеу
КБР-нің нақты себебі белгісіз болғандықтан, ауруды емдеудің арнайы әдісі жоқ. Емдеудің бағыты симптомдардың көрінуін немесе әсерін азайтуға қадамалданған. КБР-нің ең оңай емделетін белгісі – паркинсонизм, көбінесе дофаминергілік препараттармен емделеді. Дегенмен, жақсару көбінесе орташа болады және оның әсері ұзаққа созылмайды. Сонымен қатар, паллиативтік терапия, оның ішінде мүгедектер арбасын қолдану, тілдік терапия және тамақтандыру техникалары, дәрі-дәрмекпен басылмайтын көптеген симптомдарды жеңілдету үшін жиі қолданылады. Көптеген емдеулердің тиімділігі төмен, немесе олар толыққанды сынақтан өтпеген, немесе жиі қолданылмайды. Мысалы, мүгедектіктің моторлық аспектісіне қатысты, КБР дофамин қабылдауын жақсартуға бағытталған емдеулерге, мысалы, леводопаға жоғары қарсылық көрсетеді. Көптеген зерттеулер ұқсас препараттар мен допаминергиялық агонисттерге негізделген нақты жақсаруды көрсетпеген. Мидың тежелу деңгейіне байланысты, кейбір препараттар осы әсерді бейтараптандыруға бағытталған тежеуді құруға тырысады. Бұл релаксанттар мен антиконвульсанттардың кейбіреулері тиімді болғанымен, олардың қолайсыз жанама әсерлері де бар [21]. КБР-дің танымдық және ассоциативтік әсерлерін емдеу де қиын, себебі деменция, афазия, назарсыздау және апраксия сияқты туындаған симптомдық жағдайларға арналған көптеген емдеулердің әсері толыққанды түсініксіз.
Because the exact cause of CBD is unknown, there is no formal treatment for the disease. Instead, treatments focus on minimizing the appearance or effect of symptoms. The most easily treatable symptom of CBD is parkinsonism, most commonly treated with dopaminergic drugs. However, there is usually only moderate improvement, and the relief from the symptom is not long lasting. In addition, palliative therapies, including the use of wheelchairs, speech therapy, and feeding techniques, are often used to alleviate many of the symptoms that are not improved by medication. Many treatments have low success rates or have not been tested thoroughly or produced frequently. For example, in relation to the motor aspect of disability, CBD has high resistance against treatments to improve dopamine intake, such as levodopa. A number of studies have reported no real levels of improvement based on similar drugs/dopaminergic agonists. Because of the brain's levels of inhibition, some medications have focused on creating an inhibition that would negate the effect. Many of these relaxants and anticonvulsants have some success but also have unwanted side effects[21]. Cognitive and associative effects of CBD are also hard to treat as the effects of many of the treatments for the symptomatic conditions that ensue such as dementia, aphasia, neglect, and apraxia are not well understood.
Болжам
КБР диагнозы қойылған адамның өмір болжамы шамамен сегіз жыл ішінде өліммен аяқталады, алайда 2000 жылы диагноз қойылған кейбір науқастар 2017 жылы да салыстырмалы түрде жақсы жағдайда болды, бірақ дисфагия және аяқ-қолдың қаттылығы сияқты ауыр денсаулықтың нашарлауымен. Тамақтану түтігін ішінара (немесе толық) қолдану қажет болуы мүмкін, бұл КБР-де өлімнің басты себебі болып табылатын аспирациялық пневмонияның алдын алуға көмектеседі. Науқастардың сөйлеу қабілетін жоғалтуына байланысты, олар зәр шығару қажеттігін білдіре алмайды, сондықтан ішек-қуық қанағатсыздығы жиі кездеседі. Осылайша, несеп жолдарының инфекциясын болдырмау үшін мұқият гигиена сақтау міндетті.
The prognosis for an individual diagnosed with CBD is death within approximately eight years, although some patients have been diagnosed in 2000 were still in relatively good condition in 2017, albeit with serious debilitation such as dysphagia, and overall limb rigidity. The partial (or total) use of a feeding tube may be necessary and will help prevent aspiration pneumonia, primary cause of death in CBD. Incontinence is common, as patients often can't express their need to go, due to eventual loss of speech. Therefore, proper hygiene is mandatory to prevent urinary tract infections.
Эпидемиология
КБР-дің клиникалық көрінісі әдетте 60 жасқа дейін байқалмайды, ал ең ерте диагноз қойылған және кейіннен мәйітте тексерілген жас 28-ге жетеді. Ауру ерлер мен әйелдерде де кездеседі, бірақ кейбір талдаулар КБР әйелдерде көбірек таралғанын көрсеткен. Қазіргі есептеулерге сәйкес, КБР-дің таралуы 100 000 адамға шаққанда шамамен 4,9-7,3 құрайды. КБР-ді зерттеу аурудың сирек кездесуімен және зерттеу критерийлерінің жетіспеуімен шектеледі. Жылдық көрсеткіш 100 000 адамға 0,6-0,9 адамды құрайды деп есептеледі. КБР жоқ прогрессивті супрануклеарлық парез (ПСП) он есе жиі кездеседі. КБР Паркинсонизммен ауыратын науқастардың шамамен 4-6% құрайды. Аурудың басталуының орташа жасы 64-ке жуық, ал ең жас жағдайда 43 жаста тіркелген. Әйелдерде аздап басымдық болуы мүмкін.
Clinical presentation of CBD usually does not occur until age 60, with the earliest recorded diagnosis and subsequent postmortem verification being age 28. Although men and women present with the disease, some analysis has shown a predominant appearance of CBD in women. Current calculations suggest that the prevalence of CBD is approximately 4.9 to 7.3 per 100,000 people. CBD research has been limited by the rarity of the disease and the lack of research criteria. It is estimated to affect 0.6 0.9 per 100,000 per year. Progressive supranuclear palsy (PSP) without CBD is estimated to be ten times more common. CBD represents roughly 4–6% of patients with Parkinsonism. Average age at disease onset is about 64, with the youngest confirmed onset being at age 43. There may be a slight female predominance.
Тарих
Кортикобазалды синдром алғаш рет 1967 жылы Ребеиз, Колодный және Ричардсон-младший үш адамның апраксиямен қатар прогрессивті асимметриялық акинетикалық ригидтік синдромымен ауыратынын сипаттағанда танылды, олар бұл жағдайды нейрондық акромазиямен кортикодентатонигральды дегенерация деп атады. 1989 жылға дейін бұл синдром "көпшілік назарынан тыс қалды", содан кейін Марсден және авторлар тобы оны кортикобазалды дегенерация деп атады, ал кейін "ядролық акромазиямен кортиконигральды дегенерация" және "кортикальді базальды ганглиялық дегенерация" сияқты басқа да атаулар қолданылды. Кортикобазалды дегенерацияның (КБД) нақты себебі белгісіз болғамен, бұл ауру базальды ганглиялардың зақымдануы салдарынан пайда болады, бұл нейрондық дегенерациямен немесе нейронның депигментациясымен (нейроннан меланиннің жоғалуымен) ерекшеленеді. КБД диагнозы қойылған пациенттерде мидың маңдай және төбелік бөліктерінің асимметриялық атрофиясы да байқалады.
Corticobasal syndrome was first recognized in 1967 when Rebeiz, Kolodny, and Richardson Jr described three people with a progressive asymmetric akinetic rigid syndrome combined with apraxia, which they named corticodentatonigral degeneration with neuronal achromasia. The condition was "mostly forgotten" until 1989, when Marsden et al. used the name corticobasal degeneration. after which various other names included "corticonigral degeneration with nuclear achromasia" and "cortical basal ganglionic degeneration". Although the underlying cause of CBD is unknown, the disease occurs as a result of damage to the basal ganglia, specifically marked by neuronal degeneration or depigmentation (loss of melanin in a neuron) in the substantia nigra. Additional distinguishing neurological features of those diagnosed with CBD consist of asymmetric atrophy of the frontal and parietal cortical regions of the brain.