Кіріспе

Британ геральдикасына тән, күтіп ұстау шапшағы, геральдикалық тілде chapeau gules turned up ermine деп аталады, бұл – қызыл барқыттан тігілген, ішкі жағы күміс дабылмен астарланған салтанатты шапшақ. Ол белгілі бір тұлғалардың құрмет немесе ерекше дәреже белгісі ретінде киетін немесе алып жүретін нәрсе. Шапшақтың биік бөлігі алға, тар бөлігі артқа қаратылып тағылады. Ол монархтың арнайы құрмет көрсеткен тұлғасының геральдикалық бейнесіндегі торс (бұралған мата) орнына қолданылуы мүмкін. Осылайша, осы жағдайларда ол қасқырдың үстінде, қыртыстың астында бейнеленеді. Дегенмен, ол Ұлыбританияның қазіргі патшалық елтаңбасында көрсетілмейді, онда патшалық белгісі патшалық тәждің үстінде, ал тәж патшалық қасқырдың үстінде бейнеленген.

Шығу тегі

Бұл қадір-қасиет символының шығу тегі белгісіз. Оның шығу тегі көне француз тіліндегі maintenir – "ұстау" немесе "сақтау" деген сөзбен байланысты болуы мүмкін. Шапканың мақсаты – тәжді немесе коронаны бастың үстінде қауіпсіз (және жайлы) ұстау болған, осылайша оның функциясы коронаны орнында "ұстап тұру" еді. Шапканы құрмет ретінде беру, шапканың қарапайым дизайнынан айырмаланып, қызыл барқыт және/немесе күміс түлкісінің әшекейіне қатысты болуы мүмкін.

Патшалық белгілері

Оксфорд ағылшын сөздігінде айтылғандай, папа Генрих VII және оның ұлы Генрих VIII ағылшын корольдеріне ерекше құрмет белгісі ретінде күтіп-ұстау шапкесін (cap of maintenance) сыйлаған. Күтіп-ұстау шапкесі – британ монархының белгілерінің бірі және қазіргі уақытта Лордтар палатасының басшысы Парламенттің мемлекеттік ашылуы кезінде монархтың алдында алып жүреді. Ұлыбритания корольдері таққа отырған кезде, майлау рәсімінен бұрын, соңғы рет Георг VI корольдің таққа отыруында көрінгендей, күтіп-ұстау шапкесін киеді: ол Вестминстер аббатханасына барар жолда, аббатхана ішіндегі процессияда және содан кейін таққа отыру рәсімінің бірінші бөлігінде Эстат креслосында отырғанда киілген. Корольдікке талап етуші әйел монархтар мұндай жағдайларда оны кимейді, бірақ Елизавета II сияқты Георг IV мемлекеттік диадемасын киеді. Карл III король 2023 жылы таққа отырғанда күтіп-ұстау шапкесін кимеді; ол Вестминстер аббатханасына көлігімен жалаңаш баспен саяхаттады және таж кигенге дейін жалаңаш баспен болды. Баронша Амос шапкені процессия кезінде алып жүрді. Корольдік таж, күтіп-ұстау шапкесі және мемлекеттік қылыш парламенттің мемлекеттік ашылуына арналған Корольдік галереяға күзетумен бірге әкелінеді.

Пирдің тажының қаптамасы

Жалпы алғанда, тәждің (немесе пьердің коронасының) барқыт және ерминді ішкі қаптамасы кейде "керек шапан" деп аталады және техникалық тұрғыдан тәждің өзінен бөлек зат болып табылады. Ол, тәжді басқа нық орнатуға немесе басты тәждің металл бөліктерінен қорғау үшін пайдаланылған, таза практикалық мақсатта туған болуы мүмкін. Пьерлердің короналары тіке қаратып қойылғандықтан, көрінетін бөліктері – ерминдің алдыңғы жағы және барқыттық үстіңгі бөлігі (алтын шашақпен) – ерминдің құйрықтары көрінбейді.

"Москвалық шапқын" деген сөзбен шатастыру

Бірнеше ағылшын қалалары мен қалаларында "көрсетілімдік бас киім" рәсімдік лауазымдағы адам, көбінесе семсер ұстаушы киеді. Бұл көбінесе Лондон қаласының Лорд-мэрінің семсерін ұстаушысы киетін үлгіге негізделген. Дегенмен, бұл затты Лондон қаласының билігі "Мәскеу бас киімі" деп атайды және ол Балтықпен ортағасырлық саудаға жасалған тарихи сілтеме. 17 және 18 ғасырларда Мәскеу бас киімі кейде Лондон қаласының гербінің үстінде, әдеттегідей, қызыл крестпен белгіленген айдаһар қанатының қалқасының орнына бейнеленген. Атауға қатысты шатасу ертедегі қалалық жарғыларда көрсетілгенге байланысты, онда рәсімдік семсерді пайдалану құқығы беріледі, ол көбінесе көрсетілімдік бас киімді пайдалану құқығымен бірге айтылады. Алайда, мұның мағынасы – азаматтық шерулерде көрсетілімдік бас киімді семсермен (және скипетрмен) бірге алып жүру керек, бұл қала әкімінің монархтың өкілі екенін көрсетеді. Дұрыс пайдалану формасын Парламенттің ашылу салтанатында көруге болады, онда ол монархтың алдында Мемлекеттік семсермен бірге алып жүріледі. Кез келген қарапайым адамның оны киюі жөнсіз.

Нұсқалар

Көптеген ағылшын қалаларында, Корольдік жарлық бойынша семсер ұстау құқығы берілген жерлерде (мысалы, Йорк, Бристоль, Ковентри, Линкольн, Ньюкасл-апон-Тайн, Норвич, Ворчестер, Херефорд, Эксетер және Халл), семсер ұстаушы Лондон қаласының Мусковий шляпасының бір түрін киеді, бірақ кейбіреулері оны қате түрде "қызмет ету бас киімі" деп атайтын басқа да ерекше бас киімдерін киеді. Дегенмен, "жарлық" – нақты зат емес, қару-жарақ пен геральдикалық белгі беру құқығы болып табылады.

Йорк қаласының пайдалануы

Йорк қаласы өзінде нағыз ортағасырлық күтіп ұстау шапқасы бар екенін мәлімдейді, ол Mansion House-та сақталады және көрсетіледі. Оның шығу тегі қандай болса да, шындығында ол "Байкокет" немесе "Робин Гуд" стиліндегі шапка, артында екіге бөлінген қырлы бөлігі бар және күміс шегірмен әшекейленген. Бұл шапка нағыз күтіп ұстау шапқасынан емес, геральдикалық суреттен көшірілген. Осы стильдегі шапкаларды Йорк семсершілері бүгінге дейін киеді. Йорк қаласы Йорк патшасы Ричард III-тен (1483–1485) күтіп ұстау шапкасын алғанын айтады және оны гербіне квази-жебе ретінде қосады, бірақ оны құйрығы немесе қырлы бөлігі оңға (көрушінің сол жағына) қаратып бұрады, осылай шатасуды одан әрі күшейтеді.