Теміртабақтың зиянын азайтуға бағытталған ұйымдар

Кіріспе

Темекі шегуден туындаған зиянды азайтуға тырысатын ұйымдар.

Темекі шегу және денсаулық жөніндегі іс-қимыл (ASH) – ағылшын тілінде сөйлейтін елдердегі бірнеше тәуелсіз әсер ету топтарының (қоғамдық ұйымдардың) атауы. Олар темекі шегумен байланысты тәуекелдерді жариялауға және темекі және темекі өнімдері сатуға қатысты шектеулерді күшейту үшін күш салады.

Тарих

ASH 1971 жылы Корольдік дәрігерлер колледжінің бастамасымен құрылды, себебі Ұлыбритания үкіметі колледждің темекі қолдануды азайтуға бағытталған заңдар қабылдау туралы талабын орындаудан бас тартқан. Бұрынғы денсаулық сақтау министрі Джон Данвуди оның алғашқы директоры болды. Қазіргі қамқоршылар кеңесінің құрамында негізінен дәрігерлер мен ғалымдар бар, бұл медициналық қауымдастықтың үздіксіз қолдауын көрсетеді. ASH 2011 жылдың мамыр айында Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) «Дүниежүзілік темекісіз күні» сыйлығымен және 2011 жылдың желтоқсанында Америкалық қатерлі ісіктер қоғамының «Ерекше ұйым» үшін 2012 жылғы Лютер Л. Терри сыйлығымен марапатталды. 2003 жылы тағайындалған қазіргі бас атқарушы директоры – Дебора Арнотт. Ол 2011 жылы Ноттингем университетінің эпидемиология және халық денсаулығы бөлімінде құрметті доцент болып тағайындалды және Ұлыбританияның халық денсаулығы факультеті халық денсаулығына ең үлкен үлес қосқаны үшін жыл сайын табыстайтын 2007 жылғы Альвин Смит сыйлығының иегері атанды.

Үгіт-насихат

ASH BHF және CRUK қаражатын салық салу және контрабанда, денсаулықтағы теңсіздік, зиянды азайту, темекі шегу және жастар мәселелері бойынша саясатқа әсер ету үшін пайдаланады. Сондай-ақ, ол темекі индустриясының қоғамдық денсаулық саясатына ықпал ету үшін қолданатын әдістерін жариялайды. ASH темекіден аулақ әрекет ету коалициясын (SFAC) үйлестіреді – темекінің зиянын азайтуға жұмыс істейтін ұйымдардың бас ұйымы, ол толыққанды темекіден аулақ заңнаманы қабылдау мақсатымен құрылған. 2006 жылдың ақпанында ASH Англияда 2007 жылдың 1 шілдесінен бастап күшіне енген темекіге тыйым салынған жабық жұмыс орындарына қатысты заңнаманы қабылдау үшін күресін жеңіп алды. Темекіге тыйым салынған орындарға барлар, пабтар, жеке клубтар, сондай-ақ кафелер, мейрамханалар және жабық жұмыс орындары кірді. Ұқсас заң Шотландияда 2006 жылдың наурызында, ал Солтүстік Ирландия мен Уэльсте 2007 жылдың сәуірінде күшіне енді. Осыдан кейінгі күрес темекіні бақылау бойынша жаңа мемлекеттік стратегияның қажеттілігіне бағытталды. 2008 жылы, «Шылым шегу өлтіреді» атты еңбектің жарық көргеніне он жыл толуына орай, ASH «Шылым шегу өлтіреді» атты есепті жариялады, онда темекіні бақылаудағы прогресс талданды. Есепте бірқатар шаралар ұсырылды, оның ішінде темекі өнімдерін көрсете беруге тыйым салу, автоматтандырылған сату автоматтарын тыйымдау және біркелкілендірілген темекі қаптамасын енгізу. 2009 жылғы Денсаулық сақтау туралы заңда темекі өнімдерін сататын автоматтарды алып тастау (2011 жылдың қазанында күшіне енді) және Англия, Уэльс және Солтүстік Ирландияда сату орындарында темекі өнімдерін көрсетуге тыйым салу қарастырылған. 2011 жылдың наурыз айында Үкімет Англияда сату орындарындағы заңнаманы 2012 жылдың сәуірінен бастап ірі дүкендерде, ал 2015 жылдың сәуірінен бастап шағын дүкендерде жүзеге асыруға міндеттелді. Сондай-ақ, 2012 жылдың басында біркелкілендірілген қаптама туралы қоғамдық тыңдау өткізуге уәде берді. ASH және SFAC біркелкілендірілген қаптаманы енгізу үшін белсенді түрде күресті, ол 2014 жылғы Балалар және отбасылар туралы заңға енгізіліп, 2015 жылдың наурыз айында заңға айналды. Қайырымдылық ұйымы оны «осы Парламенттің ең маңызды қоғамдық денсаулық сақтау реформасы» деп атады. 2015 жылы ASH «Шылым шегу әлі де өлтіреді» атты есепті жариялады, онда үкіметтен жаңа темекіні бақылау стратегиясын қабылдауды сұрады және темекі шегушілерге көмектесу және жастардың темекі тартуын болдырмау үшін темекі компанияларынан жылдық алым салуды қоса алғанда, бірқатар ұсынымдар жасады. Есептің таныстырылымында Парламенттік денсаулық сақтау жөніндегі мемлекеттік хатшысы Джейн Эллисон жаңа темекіні бақылау стратегиясын қабылдауға уәде берді. Темекі өндіруші компаниялардан қаржы алған Экономикалық істер институтының ғылыми қызметкері Кристофер Сноудон қайырымдылық ұйымының ықпалына назар салып, «осы кішкентай қысым тобының манифесті іс жүзінде биліктегі партияның манифесті» деді. ASH сонымен қатар Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының темекіге қарсы күрес жөніндегі негіздемелік келісімнің мүшесі болып табылады.

ASH uses funding from the BHF and CRUK to influence policy on a variety of issues including taxation and smuggling, health inequalities, harm reduction, and smoking and young people. It also works to raise awareness of the methods used by the tobacco industry to influence public health policies. ASH coordinates the Smokefree Action Coalition (SFAC), the umbrella group for organisations working to reduce the harm caused by tobacco, which was set up to campaign for comprehensive smoke free legislation. In February 2006, ASH won its campaign for legislation which created comprehensive smoke free indoor workplace regulation, introduced in England on 1 July 2007. The smoke free regulations included all pubs, bars and private members' clubs, as well as cafés, restaurants, and enclosed workplaces. A similar smoke free law had already come into force in Scotland in March 2006, and Northern Ireland and Wales followed in April 2007. Campaigning after this point focussed on the need for a new government strategy on tobacco control. In 2008, ten years after the publication of "Smoking Kills", a white paper on tobacco and the first comprehensive strategy to tackle the issue, ASH published "Beyond Smoking Kills" which provided a review of progress on the control of tobacco. The report called for a number of measures including a tobacco display ban, prohibition of the sale of tobacco from vending machines and standardised tobacco packaging. The Health Act 2009 provides for removal of vending machines for tobacco products (implemented in October 2011) and for the prohibition of the display of tobacco products at the point of sale in England, Wales and Northern Ireland. In March 2011, the Government committed to implement the point of sale legislation in England in large shops from April 2012 and in smaller shops from April 2015. It also committed to a public consultation on standardised packaging in early 2012. ASH, and the SFAC, actively campaigned for the introduction of standardised packaging, which was included in the Children and Families Act 2014 and was passed into law in March 2015. The charity described it as the "most important public health reform of this Parliament." In 2015, ASH published "Smoking Still Kills" which called for a new government tobacco control strategy, and made a number of recommendations including an annual levy on tobacco companies to fund measures to help smokers quit and prevent youth uptake. At the launch of the report, Parliamentary Under Secretary of State for Public Health Jane Ellison committed to a new tobacco control strategy. Christopher Snowdon, a research fellow at the Institute of Economic Affairs, which had received funding from tobacco firms, noted the influence of the charity saying that the "manifesto of this tiny pressure group is, in effect, the manifesto of whichever party is in power." ASH is also a member of the World Health Organization's Framework Convention Alliance on Tobacco Control.

Мүшелік

ASH бүкіл Ұлыбританияны қамтиды және жақтастарынан ұйымның жұмысына қатысуға немесе тек қаржылық көмек көрсетуге шақырады. ASH Солтүстік Ирландия, ASH Шотландия және ASH Уэльс – дербес ұйымдар.

Шотландияның АШ

ASH Scotland – темекіден туындайтын зиянды азайтуға бағытталған тәуелсіз шотландтық қайырымдылық ұйымы. 1973 жылы Эдинбургтағы Корольдік дәрігерлер колледжінің қолдауымен құрылған ASH Scotland, 1993 жылы толыққанды дербес қайырымдылық ұйымына айналды. 2018 жылы ASH Scotland-қа Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) Дүниежүзілік темекісіз күні сыйлығы табысталды. Ұйымның мақсаты – жасөспірімдердің темекі шегуді бастау санын азайту, ересектер арасындағы темекі шегушілердің санын төмендету, адамдарды пассивті темекі түтінінен қорғау және темекі пайдаланудың салдарынан туындайтын теңсіздікті жою арқылы денсаулықты жақсарту және өмір сапасын арттыру. Бұл заңнамаға өзгерістер енгізу жөніндегі үгіт-насихат жұмыстарын, саясаткерлерге, медицина қызметкерлеріне және халыққа ақпарат беруді, сондай-ақ адамдарға темекіден құтылуға көмектесетін бағдарламаларды жүзеге асыруды қамтиды. ASH Scotland ұйымдарының күш-жігері нәтижесінде Шотландия Ұлыбританияда темекі шегуге тыйым салынған қоғамдық орындарға заң енгізген алғашқы ел болды және Шотландия үкіметінің темекіге қарсы стратегиясы – «Темікіден азат ұрпақ құру» аясында Ұлыбританиядағы бірінші (және әлемдегі үшінші) мемлекет ретінде 2034 жылды темекіден азат күн деп жариялады.

ASH Уэльс

ASH Wales – темекі тартуды тоқтату және денсаулық сақтаумен айналысатын қайырымдылық ұйымы, ол 1976 жылы ASH UK-тың тәуелсіз бөлімшесі ретінде құрылған, ал 2007 жылы дербес қайырымдылық мәртебесін алды. Ұйымның мақсаты – Уэльсте темекі шегудің таралуын азайту, осы үшін ықпалды факторларды анықтап жою, халықтың хабардарлығын арттыру және темекі тартуды тоқтату қызметтерінің сапасын және қолжетімділігін жақсарту. ASH Wales түрлі жобаларды жүзеге асырады, оларға темекіге қарсы мемлекеттік денсаулық саясатын қабылдауға жәрдемдесу, зерттеу жүргізу, оқыту, білім беру семинарларын өткізу, құқық қорғау және қолдау көрсету кіреді.

Үгіт-насихат

2012 жылдан бастап Уэльстегі ASH Wales ұйымы Уэльстің барлық 22 жергілікті билігіне балалардың ойын алаңдарында темекі шегуге тыйым салатын саясатты енгізу үшін күш салды. Бүгінгі күнгі жағдай бойынша, 22 жергілікті биліктің 20-сы өздерінің ойын алаңдарында өз еркімен тыйым салды, ал тағы біреуі қазір тыйым салу процедурасын жүзеге асыруда. ASH Wales Уэльс үкіметінің балалары бар көліктерде темекі шегуге тыйым салу туралы шешімінде маңызды рөл атқарды. 2015 жылдың 1 қазанынан бастап Англия мен Уэльсте 18 жасқа толмаған жолаушысы бар жеке көлікте темекі шегу заңмен тыйым салынды.

Сүзгі жобасы

The Filter – ASH Wales ұйымының жастар жобасы, 11–25 жас аралығындағы балалар мен жастарға темекі тастауға көмектесу және темекі тұтынудың алдын алу бойынша қызметтер көрсетеді. The Filter темекі тастау жөніндегі кеңесшілер жүргізетін семинарлар мен бағдарламаларды ұсынады. "Фильтр" жобасы 2013 жылы Big Lottery Fund қорынан қаржы алғаннан кейін іске қосылды. Осы уақыттан бері The Filter Уэльс бойынша 6000-нан астам адамға семинарлар мен темекі тастауға қолдау шараларын ұсынды. 2015 жылдан бастап The Filter Эразмус+ бағдарламасымен қаржыландырылатын, бес Еуроодақ елінен ұйымдарды біріктіретін серіктестіктің құрамына кірді, мақсаты – барлық елдерде темекі тұтынуды азайту. Бұл серіктестік The Filter-дің халықаралық деңгейде жұмыс істеу мүмкіндігін зерттейді.

Уэльс темекі немесе денсаулық сақтау желісі

Уэльстің Темекі және Денсаулық Желісі (WTHN) – темекіге және оның қоғамдық денсаулыққа тигізетін әсеріне қызығушылық танытатын Уэльстегі адамдар үшін ASH Wales басқаратын кәсіби желі. Ол темекі тарту және темекіні бақылау мәселелеріне, сондай-ақ денсаулық және әл-ауқаттың кең ауқымды мәселелеріне, мысалы, байлық пен денсаулықтағы теңсіздік арасындағы байланысқа назар аударады. Желіге түрлі салалардан жеке тұлғалар мен ұйымдар кіреді, олардың ішінде академиялық орта, темекіні бақылау қауымдастығы, білім беру, үкімет, денсаулық сақтау, жергілікті басқару, бұқаралық ақпарат құралдары, Ұлттық Денсаулық Сақтау қызметі (NHS), қоғамдық денсаулық сақтау, жеке және коммерциялық емес секторлар бар.

Уэльстің темекіге қарсы күрес альянсы

Уэльс Темекіге Қарсы Күрес Альянсы (WTCA) – Уэльсте темекіге қарсы күреспен айналысатын үшінші сектор мен кәсіби ұйымдардың барлығына саясатты әзірлеу және іске асыру бойынша ақпарат беруге және ықпал етуге мүмкіндік беретін, ASH Wales басқаратын желі. WTCA Уэльс үшін жан-жақты Темекіге Қарсы Стратегияны қабылдау үшін бірікті және қазір бұл жоспарды бақылаумен және темекі қолданудың зиянын жалпы түрде азайтумен айналысады. 2008 жылдан бері 30-дан астам ұйым WTCA-ға қосылды. Олардың ішінде Cancer Research UK, British Heart Foundation сияқты басқа да қайырымдылық қоры, сондай-ақ Корольдік Дәрігерлер Колледжі және Британдық Медициналық Ассоциация сияқты кәсіби ұйымдар бар. WTCA-ның күш-жігерінің нәтижесінде Уэльс Үкіметі 2012 жылдың ақпан айында Темекіге Қарсы Іс-қимыл Жоспарын жариялады, онда 2020 жылға дейін ересектер арасында темекі шегудің көрсеткішін 16%-ға дейін төмендету мақсатын көздейтін жан-жақты стратегия баяндалған.

ASH (Канада)

1979 жылы құрылған ASH – Канаданың темекіні бақылау бойынша жетекші ұйымдарының бірі.

ASH Ирландия

1992 жылы ASH Ireland Ирландия Жүрек Қоры мен Ирландия Қатерлі Ісік Қоғамы тарапынан құрылды.

ASH (Жаңа Зеландия)

Жаңа Зеландияда АШ 1983 жылы құрылды. 2011 жылы Жаңа Зеландия үкіметі 2025 жылға қарай елді темекіден толық арылту мақсатын қойды. Бұл ұйым темекіге қарсы Smokefree Coalition коалициясының мүшесі болды.